Η τελευταία «επίθεση» της κυβέρνησης Tραμπ στη Fed και στον προέδρό της Τζερόμ Πάουελ έχει πυροδοτήσει ένα σενάριο παραμονής του στο διοικητικό συμβούλιο της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ μετά τη λήξη τη θητείας του τον Μάιο, ακόμη κι αν ο ίδιος δεν το επιθυμεί.
Αυτή η ασυνήθιστη εξέλιξη φαίνεται πιο πιθανή, σύμφωνα με το Bloomberg, μετά την επίδοση κλήσεων από το υπουργείο Δικαιοσύνης στη Fed την περασμένη εβδομάδα, μια άνευ προηγουμένου κίνηση που θεωρείται ευρέως ως κλιμάκωση των προσπαθειών του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επηρεάσει τη νομισματική πολιτική.
Παρότι είναι ασαφές πώς θα εξελιχθεί η νομική διαδικασία και ποια απόφαση θα λάβει τελικά ο Πάουελ για το μέλλον του, όσοι τον γνωρίζουν υποστηρίζουν πως εάν παραμείνει, θα το κάνει μόνο για να προστατεύσει τον θεσμό, ενώ δεν ενδιαφέρεται να αναλάβει τον ρόλο ενός «σκιώδους» προέδρου της Fed. Ωστόσο, αν η νομική εξέλιξη αναγκάσει τον Πάουελ να παραμείνει, αυτό θα ανατρέψει τα εκπεφρασμένα σχέδια του Tραμπ να τοποθετήσει στο διοικητικό συμβούλιο αξιωματούχους που υποστηρίζουν τις εκκλήσεις του για απότομες μειώσεις των επιτοκίων. Θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει ένα ισχυρό αντίβαρο εντός της Fed, απέναντι σε όποιον επιλέξει ο Tραμπ ως τον επόμενο πρόεδρό της.
Σύγχυση στους επενδυτές
Οι θιασώτες του Πάουελ και οι εχθροί του Tραμπ μάλλον θα χαρούν με αυτή την εξέλιξη, αλλά οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να προκαλέσει σύγχυση στους επενδυτές, καθιστώντας δύσκολο να προσδιοριστεί ποιος υπεύθυνος χάραξης πολιτικής έχει την επιρροή και ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσουν τα επιτόκια.
«Πραγματικά θα δημιουργούσε ενδεχομένως μια δυναμική “δύο Παπών”, όπου οι χρηματοπιστωτικές αγορές μπορεί να μπερδευτούν λίγο σχετικά με το ποιος είναι επικεφαλής», δήλωσε η Λορέτα Μάστερ, πρώην πρόεδρος της ομοσπονδιακής τράπεζας του Κλίβελαντ.
Αν και ο Πάουελ δεν έχει εκφράσει την πρόθεσή του να αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο, η ίδια η εικόνα ενός πρώην προέδρου της Fed να παραμένει στο διοικητικό συμβούλιο –ειδικά όταν πρόκειται για κάποιον σαν τον έμπειρο Πάουελ με το ιστορικό υπεράσπισης του θεσμού– θα εκληφθεί αναπόφευκτα ως μια εναλλακτική φωνή, δήλωσε ο Αντούλιο Μπομφίμ, επικεφαλής της παγκόσμιας μακροοικονομικής ανάλυσης στη Northern Trust Asset Management και πρώην σύμβουλος του Πάουελ. «Γνωρίζοντάς τον, δεν θα επιδίωκε να γίνει σκιώδης πρόεδρος της Fed», δήλωσε. «Αλλά, ταυτόχρονα, αυτό δεν είναι τόσο στο χέρι του».
Η αντεπίθεση
Ο Πάουελ ήταν εδώ και καιρό επιφυλακτικός σχετικά με το μέλλον του, αλλά οι περισσότεροι παρατηρητές της Fed περίμεναν ότι θα αποχωρούσε από την κεντρική τράπεζα τον Μάιο. Ωστόσο, αυτή η προοπτική ανατράπηκε από τις ειδήσεις αυτής της εβδομάδας σχετικά με τις κλητεύσεις.
Σε μια πρωτοφανή και αιχμηρή απάντησή του στις 11 Ιανουαρίου, ο Πάουελ προχώρησε σε βιντεοσκοπημένη δήλωσή του όπου ανέφερε ότι οι κλητεύσεις σχετίζονταν με την κατάθεσή του τον Ιούνιο στο Κογκρέσο σχετικά με τις συνεχιζόμενες ανακαινίσεις της έδρας της Fed. Είπε επίσης ότι η κίνηση αυτή «πρέπει να εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο των απειλών και της συνεχιζόμενης πίεσης της κυβέρνησης». «Η απειλή ποινικών διώξεων είναι συνέπεια του γεγονότος ότι η ομοσπονδιακή τράπεζα των ΗΠΑ καθορίζει τα επιτόκια με βάση την καλύτερη εκτίμησή μας για το τι θα εξυπηρετήσει το κοινό, και όχι ακολουθώντας τις προτιμήσεις του προέδρου», δήλωσε ο Πάουελ.
Θα δημιουργούσε, ενδεχομένως, μια δυναμική «δύο Παπών», όπου οι αγορές μπορεί να μπερδευτούν λίγο.
Αυτή η έντονη αντίδραση έδωσε τροφή στις εικασίες ότι ο Πάουελ θα παραμείνει στο διοικητικό συμβούλιο.
Ο Πάουελ ανέλαβε τη θέση του προέδρου της Fed το 2018, μετά από πρόταση του Τραμπ. Η θητεία του ως διοικητή της Fed λήγει τον Ιανουάριο του 2028. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, εν τω μεταξύ, έχει δηλώσει ότι έχει ήδη επιλέξει τον υποψήφιο που θα αντικαταστήσει τον Πάουελ στη θέση του προέδρου, αλλά δεν έχει αποκαλύψει ποιος είναι. Επικρατέστερος φαίνεται να είναι ο Κέβιν Χάσετ, διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου, μαζί με τον πρώην διοικητή της Fed Κέβιν Γουόρς.
Ενα πιθανό σενάριο είναι ότι η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής (FOMC) θα επιδιώξει να συνεργαστεί με όποιον διοριστεί πρόεδρος, αν και αυτό μπορεί να αλλάξει, δήλωσε ο Στίβεν Κέιμιν, ανώτερος ερευνητής στο American Enterprise Institute και πρώην διευθυντής τμήματος της Fed. «Υπάρχει το ενδεχόμενο, εάν ο νέος πρόεδρος είναι αρκετά διχαστικός, μια συμμαχία μελών της FOMC να καταλήξει να κλίνει προς τον Πάουελ», είπε.
Παράλληλα, οι νομικές κινήσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης κατά της Fed αποτελούν ουσιαστική απειλή για τα σχέδια του Τραμπ. Ο γερουσιαστής Τομ Τιλς, βασικό μέλος των Ρεπουμπλικανών στην Επιτροπή Τραπεζικών Υποθέσεων που εξετάζει τους υποψηφίους της Fed, έχει δεσμευτεί να αντιταχθεί σε οποιαδήποτε επιλογή του Tραμπ μέχρι να επιλυθεί το ζήτημα.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης και σύμμαχοι του Τραμπ ανησυχούν επίσης ότι η τελευταία κλιμάκωση της έντασης θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις σε πολλά από τα εν ενεργεία μέλη του διοικητικού συμβουλίου και στους περιφερειακούς προέδρους της Fed, καθιστώντας πιο δύσκολο για τον νέο πρόεδρο να επιβάλει την πολιτική του.
Ο αντίκτυπος
Προς το παρόν, ο αντίκτυπος στη νομισματική πολιτική θεωρείται περιορισμένος. Τον περασμένο μήνα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed μείωσαν το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης για τρίτη συνεχόμενη φορά, αφού το είχαν διατηρήσει σταθερό κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2025. Αυτόν τον μήνα, επικαλούμενοι σημάδια σταθεροποίησης της αγοράς εργασίας στις ΗΠΑ, έδειξαν ότι είναι πιθανό να διατηρήσουν τα επιτόκια αμετάβλητα έως ότου έχουν περισσότερα στοιχεία για τον πληθωρισμό και την απασχόληση.
Εάν ο Πάουελ αποφασίσει να παραμείνει στο διοικητικό συμβούλιο, η πιο άμεση συνέπεια θα είναι η καθυστέρηση του διορισμού ενός νέου μέλους στο επταμελές συμβούλιο από τον Τραμπ.
Ο πρόεδρος έχει εκφράσει την επιθυμία να έχει την πλειοψηφία στο συμβούλιο, το οποίο έχει την εξουσία να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις σχετικά με το προσωπικό, τη ρύθμιση και άλλα θέματα της οργάνωσης. Η πλειοψηφία στο συμβούλιο θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για την απομάκρυνση των επικεφαλής των περιφερειακών τραπεζών της Fed, οι οποίοι δεν διορίζονται από τον πρόεδρο.
«Αν η FOMC διστάζει να κάνει ό,τι θέλει ο πρόεδρος που όρισε ο Tραμπ, και οι πρόεδροι είναι το εμπόδιο, τότε θα αρχίσει ο πρόεδρος Τραμπ να πιέζει το διοικητικό συμβούλιο να απολύσει έναν ή περισσότερους από τους προέδρους;», δήλωσε ο Ντέιβιντ Βέσελ, διευθυντής του Hutchins Center για τη Δημοσιονομική και Νομισματική Πολιτική στο Brookings Institution, στην Ουάσιγκτον.
Ο Tραμπ θα μπορούσε ακόμη να παραγκωνίσει τον Πάουελ αν καταφέρει να απολύσει το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed Λίζα Κουκ, με την κατηγορία της απάτης σε στεγαστικά δάνεια. Αυτό θα άνοιγε την πόρτα για την απόλυση οποιουδήποτε μέλους της Fed, συμπεριλαμβανομένου του Πάουελ. Το ανώτατο δικαστήριο αναμένεται να εξετάσει αυτή την υπόθεση στις 21 Ιανουαρίου.
