Αντιμέτωπη με μια ιστορική αλλαγή, που απειλεί να διαφοροποιήσει ισορροπίες δεκαετιών, είναι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Η πρόσφατη αιφνιδιαστική κίνηση της κυβέρνησης Τραμπ να απομακρύνει με τη βία τον Νικολάς Μαδούρο και να θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο τα γιγαντιαία κοιτάσματα της Βενεζουέλας, δεν είναι απλώς μια γεωπολιτική «νίκη» των ΗΠΑ, αλλά και μια ευθεία πρόκληση προς το καρτέλ του ΟΠΕΚ με στόχο τη ριζική αναδιαμόρφωση του ενεργειακού χάρτη.
Ελέγχοντας το 30% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, θα μπορεί να ρίξει την τιμή του ακόμη και κάτω από τα 50 δολ. το βαρέλι.
Ιδρυτικό μέλος του ΟΠΕΚ, η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Για χρόνια όμως, η παραγωγή της βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση λόγω της απαξίωσης των υποδομών, αλλά και του πολυετούς αμερικανικού εμπάργκο. Πλέον, ο Τραμπ φιλοδοξεί να καταστήσει τις ΗΠΑ κυρίαρχο παίκτη στην περιοχή, υπογράφοντας μεταξύ άλλων εκτελεστικό διάταγμα για την προστασία των εσόδων από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας που τηρούνται σε λογαριασμούς του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, αποκλείοντάς τα δηλαδή από αξιώσεις πιστωτών και αποτρέποντας την κατάσχεσή τους για την εξόφληση χρεών ή άλλων νομικών απαιτήσεων.
Ο στόχος
Το παιχνίδι των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, λοιπόν, εκτιμάται πως θα περιπλέξει την προσπάθεια του ΟΠΕΚ να διαχειριστεί την αγορά, καθώς τεράστια αποθέματα περιέρχονται υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ και εκτός τροχιάς του Οργανισμού, ανέφεραν εκπρόσωποι του Κόλπου. Σύμφωνα με αναλυτές της JPMorgan, ο συνδυασμός της εγχώριας αμερικανικής παραγωγής με τον έλεγχο των κοιτασμάτων της Βενεζουέλας και της Γουιάνας, θα μπορούσε να δώσει στην Ουάσιγκτον τον έλεγχο του 30% της παγκόσμιας προσφοράς. Αυτή η συγκέντρωση ισχύος θα αφαιρούσε από τον ΟΠΕΚ το παραδοσιακό «όπλο» του: τη ρύθμιση των τιμών μέσω της προσφοράς.
Στο Ριάντ και στο Κουβέιτ οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει νευρικότητα. Ο ΟΠΕΚ+, που περιλαμβάνει και τη Ρωσία, αγωνίζεται ήδη να κρατήσει τις τιμές πάνω από τα 60 δολάρια. Εάν η Βενεζουέλα καταφέρει, υπό αμερικανική καθοδήγηση, να προσθέσει 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στην αγορά μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, οι τιμές μπορεί να καταρρεύσουν προς τα 50 δολάρια ή και χαμηλότερα.
Τεράστιες επενδύσεις
Η αναβίωση της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας, βέβαια, θα απαιτήσει τεράστιες επενδύσεις και πολύ χρόνο, επισημαίνουν οι αναλυτές, όμως ακόμη και μια μικρή βραχυπρόθεσμη αύξηση της παραγωγής –ακολουθούμενη από μια μεγαλύτερη άνοδο μακροπρόθεσμα– θα μπορούσε να ενισχύσει την παγκόσμια ανισορροπία και να μειώσει περαιτέρω τις τιμές.
Ενώ η Σαουδική Αραβία χρειάζεται τιμές κοντά στα 100 δολάρια για να χρηματοδοτήσει το φιλόδοξο όραμα «Vision 2030» (σ.σ.: το στρατηγικό σχέδιο του Ριάντ με στόχο τη διαφοροποίηση της οικονομίας του από την εξάρτηση του πετρελαίου) ο Τραμπ επιδιώκει το ακριβώς αντίθετο: φθηνή βενζίνη για τους Αμερικανούς καταναλωτές. Υπάρχει όμως και μια θετική πλευρά, λένε ορισμένοι. Αν οι ΗΠΑ διακόψουν τη ροή αργού από τη Βενεζουέλα προς την Κίνα, το Πεκίνο θα αναγκαστεί να στραφεί στον Κόλπο, δίνοντας μια πρόσκαιρη ανάσα στους Αραβες παραγωγούς.
Τα μέλη του ΟΠΕΚ αντιμετωπίζουν τώρα το δίλημμα εάν θα προσπαθήσουν να στηρίξουν τις τιμές μειώνοντας την προσφορά, με κίνδυνο να βλάψουν τα έσοδά τους και το μερίδιο αγοράς τους – και ενδεχομένως τις σχέσεις τους με τον απρόβλεπτο πρόεδρο των ΗΠΑ. «Καλούνται να διαχειριστούν τα δικά τους συμφέροντα, αλλά ταυτόχρονα να μην πειράξουν την… αρκούδα. Αυτή είναι μια εγγενής ένταση που επηρεάζει την παγκόσμια αγορά», λέει χαρακτηριστικά ο Ντέιβιντ Οξλι, επικεφαλής οικονομολόγος στην Capital Economics.
Αυξημένη παραγωγή
Η τιμή του αργού πετρελαίου υποχώρησε πέρυσι λόγω της αυξημένης παραγωγής σε όλο τον κόσμο και των φόβων για την κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας. Ενα βαρέλι Brent, το παγκόσμιο μέτρο σύγκρισης πετρελαίου, αλλάζει χέρια αυτή τη στιγμή για περίπου 63 δολάρια. Το αμερικανικό αργό πετρέλαιο αναφοράς κυμαίνεται γύρω στα 59 δολάρια το βαρέλι, και τα δύο μειωμένα κατά περίπου ένα πέμπτο σε σύγκριση με πέρυσι.
Οι αναλυτές έχουν μειώσει τις προβλέψεις τους για τις τιμές του πετρελαίου τις τελευταίες εβδομάδες, με την JPMorgan να προβλέπει ότι το Brent θα έχει μέση τιμή 58 δολάρια φέτος, ενώ ο αμερικανικός δείκτης αναφοράς θα είναι κατά μέσον όρο 54 δολάρια. Η τράπεζα αναμένει ακόμη χαμηλότερες τιμές το επόμενο έτος.
