Αυξανόμενο συστημικό κίνδυνο εγκυμονούν πλέον οι σκιώδεις τράπεζες, καθώς στη διάρκεια του περασμένου έτους τα περιουσιακά στοιχεία του κλάδου αυξήθηκαν με διπλάσιο ρυθμό από εκείνον του επίσημου χρηματοπιστωτικού κλάδου και αντιπροσωπεύουν πλέον το 51% του συνόλου των χρηματοπιστωτικών περιουσιακών στοιχείων παγκοσμίως, όσο αντιπροσώπευαν και την περίοδο προ πανδημίας. Στην προειδοποίηση αυτή προέβη χθες το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB) στην ετήσια έκθεσή του, έχοντας διαπιστώσει πως στη διάρκεια του περασμένου έτους τα περιουσιακά στοιχεία των σκιωδών τραπεζών αυξήθηκαν με διπλάσιο ρυθμό από εκείνον του τραπεζικού κλάδου. Δηλαδή οι πιο αδιαφανείς και οι λιγότερο ελεγχόμενες πτυχές του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, όπως τα hedge funds, τα επενδυτικά funds, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και οι ασφαλιστικές, έχουν συγκεντρώσει συνολικά περιουσιακά στοιχεία που στα τέλη του 2024 έφθασαν για πρώτη φορά στο ιλιγγιώδες ποσό των 256,8 τρισ. δολ. Είχαν σημειώσει αύξηση 9,4% μέσα σε ένα έτος, όταν η αντίστοιχη αύξηση ενεργητικού στον τραπεζικό κλάδο δεν ήταν παρά 4,7%.
Τα περιουσιακά στοιχεία του κλάδου αυξήθηκαν με διπλάσιο ρυθμό από εκείνον του επίσημου χρηματοπιστωτικού τομέα και στα τέλη του 2024 έφθασαν στα 256,8 τρισ. δολ.
Οπως υπογραμμίζει το FSB, ο ραγδαίος ρυθμός με τον οποίο αυξήθηκαν τα περιουσιακά στοιχεία του σκιώδους χρηματοπιστωτικού κλάδου οφείλεται εν μέρει στην «αυξανόμενη διάθεση για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου» που έχει επικρατήσει μεταξύ επενδυτών εξαιτίας της ανόδου των τιμών των περιουσιακών στοιχείων αλλά και των χαμηλών επιτοκίων. Ο επικεφαλής του FSB και διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Αντριου Μπέιλι, έχει επανειλημμένως αναφερθεί στους κινδύνους που εγκυμονούν οι σκιώδεις τράπεζες και έχει τονίσει πως το Συμβούλιο θα επικεντρώσει επισταμένως τις έρευνές του στο πώς εξελίσσεται ο κλάδος στο πλαίσιο των προσπαθειών του να αξιολογήσει τις αντοχές του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το Συμβούλιο έχει, άλλωστε, επανειλημμένως εκφράσει ανησυχία για την έλλειψη δεδομένων σχετικών με τη ραγδαία ανάπτυξη των σκιωδών τραπεζών, μιας βιομηχανίας πολλών τρισ. δολαρίων που οι ρυθμιστικές αρχές προσπαθούν να διερευνήσουν διεξοδικώς αναζητώντας ενδείξεις προβλημάτων. Την ανησυχία για τους ενδεχομένως αόρατους έως τώρα κινδύνους έχουν τροφοδοτήσει, άλλωστε, οι αλλεπάλληλες προειδοποιήσεις από τα πλέον ηχηρά ονόματα του χρηματοπιστωτικού κλάδου, όπως ο Τζέιμι Ντίμον, επικεφαλής της JPMorgan Chase, και ο Κολμ Κέλχερ, πρόεδρος της UBS. Πρωτίστως όμως έχουν ανησυχήσει τους επενδυτές οι πρόσφατες πτωχεύσεις δύο αμερικανικών επιχειρήσεων, του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος Tricolor και της βιομηχανίας εξαρτημάτων αυτοκινήτων First Brands, και έχουν προβληματίσει τις ρυθμιστικές αρχές σε ό,τι αφορά τις προδιαγραφές του δανεισμού στον κλάδο των σκιωδών τραπεζών.
Στελέχη του FSB, που εποπτεύει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα 24 χωρών, δηλώνουν πως επιχείρησαν να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τις σκιώδεις τράπεζες οκτώ μεγάλων χωρών – Καναδά, Γερμανίας, Ιταλίας, Λουξεμβούργου, Ολλανδίας, Ιαπωνίας, Ελβετίας και Χονγκ Κονγκ. Διαπίστωσαν όμως μεγάλη ανεπάρκεια των απαιτούμενων στοιχείων. Επιπλέον, οι χώρες αυτές ανέφεραν πως συνολικά η πιστωτική δραστηριότητα του κλάδου ήταν 0,5 τρισ. δολ., ποσό που σύμφωνα με τον FSB είναι «αισθητά χαμηλότερο από τους υπολογισμούς άλλων εκτιμητών με στοιχεία επιχειρηματικών συναλλαγών». Η έκθεση τονίζει, άλλωστε, πως «δεν μπόρεσαν να παράσχουν τα απαιτούμενα στοιχεία όλες οι χώρες που εποπτεύει ο FSB». Ορισμένες παρουσίασαν στοιχεία μόνο για κάποια τμήματα της βιομηχανίας, όπως, για παράδειγμα, πληροφορίες για την πιστωτική δραστηριότητα από funds, αλλά όχι και για τον δανεισμό από ασφαλιστικές. Σημειωτέον ότι προ ημερών η Τράπεζα της Αγγλίας ανακοίνωσε πως εγκαινιάζει σειρά τεστ κοπώσεως στον κλάδο των σκιωδών τραπεζών προκειμένου να διαπιστώσει πώς θα αντιδρούσαν και πόσες αντοχές θα είχαν σε περίπτωση μεγάλου χρηματοπιστωτικού σοκ.
