Ο νονός της σύγχρονης ρομποτικής, Ρόντνεϊ Μπρουκς, αφιέρωσε τη ζωή και την καριέρα του στην ενσωμάτωση των έξυπνων μηχανών στην καθημερινή ζωή. Στα 70 του χρόνια σήμερα ο πρώην διευθυντής του εργαστηρίου του MIT και συνδημιουργός της ευρέως διαδεδομένης ρομποτικής σκούπας Roomba προεξοφλεί ότι η τρέλα της Σίλικον Βάλεϊ με τα ρομπότ θα λήξει άδοξα και οι προσδοκίες που συνοδεύουν τα ανθρωποειδή ρομπότ είναι καταδικασμένες να αποτύχουν. Ο Μπρουκς, ο άνθρωπος που τη δεκαετία του ’90 προέβλεπε ρομπότ «παντού στον κόσμο μας» υπήρξε μάρτυρας πολλών «μεγάλων ανακαλύψεων» που δεν εκπληρώθηκαν πλήρως: ήταν εκεί όταν το αυτοματοποιημένο όχημα του Γερμανού Ερνστ Ντίκμανς άρχισε να κυκλοφορεί στην Ευρώπη το 1987. Αλλά και όταν ο υπερυπολογιστής Deep Blue της IBM νίκησε τον γκραν μετρ του σκακιού Γκάρι Κασπάροφ το 1997 και όταν ο ερευνητής τεχνητής νοημοσύνης Τζεφ Χίντον προέβλεψε το 2016 ότι η ακτινολογία θα ήταν ξεπερασμένη σε πέντε χρόνια επειδή το λογισμικό μηχανικής μάθησης θα την ξεπερνούσε. Ολες αυτές ήταν σημαντικές εξελίξεις – οι οδηγοί, οι σκακιστές και οι ακτινολόγοι, ωστόσο, παραμένουν ανάμεσά μας.
«Τα ρομπότ θα αποκτήσουν μεγάλη δημοσιότητα και μετά θα υπάρξει βαθιά απογοήτευση», είπε σε συνέντευξή του ο Μπρουκς. Η πορεία του άλλωστε χαρακτηρίζεται από την αμφισβήτηση των κυρίαρχων υποθέσεων. Τη δεκαετία του 1980, όταν οι περιορισμοί στην πληροφορική περιόριζαν την ανάπτυξη των ρομπότ, ο Μπρουκς παρατήρησε τα έντομα. Συνειδητοποίησε ότι, παρά τη μικρή «εγκεφαλική» τους δύναμη, ήταν πολύ πιο ικανά από τα ρομπότ του. Η απάντηση ήταν η μίμηση της ζωικής βιολογίας αντί για την προσπάθεια ελέγχου κάθε πτυχής της συμπεριφοράς ενός ρομπότ μέσω περίπλοκου κώδικα. Αυτή η «αρχιτεκτονική» οδήγησε στην ίδρυση της iRobot το 1990 και τελικά στις ρομποτικές ηλεκτρικές σκούπες Roomba, που έφεραν τα ρομπότ στο ευρύ κοινό. Επειτα από δεκαετίες έρευνας παραμένει επιφυλακτικός έναντι των σημερινών επιχειρηματιών, που υπόσχονται ρομπότ τα οποία όχι μόνο θα μοιάζουν με ανθρώπους, αλλά θα μπορούν να κάνουν ό,τι κάνουν οι άνθρωποι.
Οι προσδοκίες που συνοδεύουν τα ανθρωποειδή ρομπότ είναι καταδικασμένες να αποτύχουν, λέει ο Ρόντνεϊ Μπρουκς.
«Πολλά χρήματα θα χαθούν στην προσπάθεια να αποσπάσουν απόδοση, οποιαδήποτε απόδοση, από τα σημερινά ανθρωποειδή ρομπότ. Αλλά αυτά τα ρομπότ θα εξαφανιστούν και ως επί το πλείστον θα ξεχαστούν εύκολα», έγραψε σε ένα δοκίμιό του τον Σεπτέμβριο. Ο βασικός λόγος του σκεπτικισμού του είναι η υπόσχεση που φέρει η ανθρωποειδής μορφή. «Οι άνθρωποι βλέπουν την ανθρωποειδή μορφή και νομίζουν ότι θα είναι σε θέση να κάνει ό,τι μπορεί ένας άνθρωπος», λέει ο Μπρουκς, ενώ τα πιο επιτυχημένα ρομπότ σήμερα (όπως οι βραχίονες παραγωγής ή οι αυτόματοι μεταφορείς) είναι σχεδιασμένα για συγκεκριμένες εργασίες. Ο Μπρουκς επισημαίνει επίσης ότι τα ισχυρά μηχανικά μέρη που καθιστούν τα ανθρωποειδή χρήσιμα, τα καθιστούν και επικίνδυνα. «Δεν θα πλησίαζα ούτε στο ένα μέτρο ένα ανθρωποειδές ρομπότ», εξομολογείται. Οι κανονισμοί ασφαλείας στα βιομηχανικά περιβάλλοντα επιβάλλουν γενικά την απομάκρυνση των ανθρώπων από τα ρομπότ, ένα ζήτημα που εντείνεται όταν αυτά εισέρχονται σε σπίτια.
Η εκπαίδευση νευρωνικών δικτύων μέσω οπτικών δεδομένων (όπως συμβαίνει με την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη) δεν επαρκεί για να αναδημιουργήσει την ανθρώπινη επιδεξιότητα. Δεν υπάρχει ακόμη κοινή γλώσσα για τη συλλογή και επικοινωνία δεδομένων σχετικά με την αφή, μια κρίσιμη ικανότητα των ανθρώπινων δακτύλων. Ο Μπρουκς, ο οποίος συνίδρυσε τη Robust.AI –η οποία κατασκευάζει αυτοματοποιημένα καρότσια για κέντρα διανομής– δεν είναι απαισιόδοξος, αλλά ρεαλιστής, όπως λέει. Η κύρια ανησυχία του είναι ότι η υπερβολική εστίαση στην κούρσα των ανθρωποειδών, με πρωταγωνιστές όπως η Tesla του Ελον Μασκ –με το Optimus– και η Figure AI, εκτρέπει την προσοχή και τους πόρους από άλλες καρποφόρες ερευνητικές οδούς. Ο ίδιος αναμένει ότι τα ρομπότ θα συνεργαστούν με τους ανθρώπους τις επόμενες δεκαετίες, αλλά προβλέπει ότι αυτό θα γίνει πιθανότατα πάνω σε τροχούς, με πολλαπλούς βραχίονες και δεν θα είναι γενικής χρήσης. Πριν από την οριστική του αποχώρηση από την εταιρική ζωή, ο Μπρουκς σχεδιάζει να γράψει βιβλίο για τη φύση της νοημοσύνης, προεξοφλώντας ότι οι άνθρωποι δεν θα δημιουργήσουν τεχνητή γενική νοημοσύνη για άλλα 300 χρόνια.
