Νέο σχέδιο θα παρουσιάσει σήμερα η Ε.Ε. στην προσπάθειά της να πείσει τους Ευρωπαίους να επενδύσουν τις αποταμιεύσεις τους εντός Ευρώπης και να μην τις διατηρούν αδρανείς σε μετρητά και τραπεζικούς λογαριασμούς. Το σχέδιο αφορά την προώθηση της Ενωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU) με προτάσεις που, μεταξύ άλλων, αφορούν την ενίσχυση των εξουσιών της Ευρωπαϊκής Αρχής Τίτλων και Αγορών (ESMA), ώστε αυτή να περιορίσει τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι διαχειριστές κεφαλαίων σε διασυνοριακό επίπεδο.
Εχει παρέλθει μία δεκαετία από τη στιγμή που η Ε.Ε. άρχισε να δρομολογεί την ένωση κεφαλαιαγορών και ακόμη δεν έχει κατορθώσει να συμφωνήσει στο πλαίσιο που θα ενθαρρύνει τους Ευρωπαίους να χρησιμοποιήσουν ενεργά τα χρήματά τους, επενδύοντάς τα σε ευρωπαϊκούς τίτλους αντί να τα στρέφουν σε επενδύσεις στις ΗΠΑ. Οπως υπογράμμισε η ΕΚΤ σε σχετική μελέτη της, που δημοσιεύθηκε προ μηνών, έχουν μεσολαβήσει 60 νομοθετικές πρωτοβουλίες της Ε.Ε. από το 2015 και μετά, αλλά οι συγκρούσεις εθνικών συμφερόντων, τα τεχνικά προβλήματα και οι αλλαγές στις πολιτικές προτεραιότητες των χωρών-μελών εμποδίζουν την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών. Ετσι, κάθε χρόνο φεύγουν 300 δισ. ευρώ από την Ευρώπη και τοποθετούνται σε επενδύσεις στο εξωτερικό, όμως ακόμη και οι αποταμιεύσεις που μένουν δεν επενδύονται παρά ελάχιστα και παραμένουν στην πλειονότητά τους είτε σε μετρητά είτε σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Πρόκειται για σημαντικά κεφάλαια, καθώς τα τελευταία πέντε χρόνια τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά αύξησαν τις αποταμιεύσεις τους κατά 15%, με αποτέλεσμα να ανέρχονται πλέον συνολικά σε 12,1 τρισ. ευρώ.
Στόχος, να περιοριστούν τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι διαχειριστές κεφαλαίων σε διασυνοριακό επίπεδο.
Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 30% του συνόλου του πλούτου των ευρωπαϊκών νοικοκυριών όταν το αντίστοιχο ποσοστό στις ΗΠΑ είναι μόλις 11%. Είναι, άλλωστε, ακόμη υψηλότερο στη μεγαλύτερη και πιο πολυπληθή ευρωπαϊκή οικονομία, τη Γερμανία: οι Γερμανοί διατηρούν περισσότερο από το 40% των χρημάτων τους σε μετρητά ή σε τραπεζικούς λογαριασμούς και επενδύουν σε μετοχές μόλις το 12%.
Η αποφυγή κάθε επενδυτικής διακινδύνευσης εκτιμάται, άλλωστε, πως πλήττει τα νοικοκυριά της Ε.Ε. κρατώντας τον πλούτο τους σε χαμηλά επίπεδα. Σε σχετική έκθεση του Μάριο Ντράγκι, πρώην προέδρου της ΕΚΤ, επισημαίνεται πως ο καθαρός πλούτος των ευρωπαϊκών νοικοκυριών έχει αυξηθεί μόνον κατά 55% από το 2009 και μέχρι και το 2023, όταν στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί κατά 151%. Παράλληλα, όμως, το γεγονός ότι η ενοποίηση των κεφαλαιαγορών παραμένει ένα σχέδιο στα χαρτιά έχει εξωθήσει ορισμένες χώρες-μέλη να αναλάβουν μεμονωμένες πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο. Επτά χώρες υπό την ηγεσία της Ισπανίας έχουν εγκαινιάσει πιλοτικό πρόγραμμα με ενδεχόμενη ονομασία «Χρηματοδοτήστε την Ευρώπη», με στόχο να βοηθήσουν όσους Ευρωπαίους έχουν αποταμιεύσεις να επιλέξουν επενδυτικά προϊόντα που θα στηρίζουν επιχειρήσεις της Ε.Ε. Σύμφωνα με το σχέδιο, οι χώρες θα εντοπίσουν πρώτα ποια επενδυτικά προϊόντα εγκρίνουν, στη συνέχεια θα εκτιμήσουν ποιες ρυθμίσεις χρειάζονται αλλαγές και θα συμβουλευθούν τον ιδιωτικό τομέα. Σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο Reuters, η πρωτοβουλία των επτά χωρών προχωράει με αργούς ρυθμούς αλλά η κυβέρνηση της Ισπανίας σκοπεύει να προχωρήσει σε σχετικές ανακοινώσεις στις αρχές του 2026.
Στο μεταξύ, ερευνητικά κέντρα και δεξαμενές σκέψεις σε Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία και Ισπανία έχουν προτείνει να επεκταθεί σε επίπεδο Ε.Ε. το Σχέδιο Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων της Ιταλίας (PIR) καθώς σημείωσε μεγάλη επιτυχία διοχετεύοντας τις αποταμιεύσεις των Ιταλών στην εγχώρια οικονομία. Το εν λόγω σχέδιο υιοθετήθηκε το 2017 και έκτοτε έχει αντλήσει 21 δισ. ευρώ μέσα στην πρώτη πενταετία, δηλαδή μέσα στον ελάχιστο χρόνο που απαιτείται για να δικαιούται φοροαπαλλαγές, υπό τον όρο όμως ότι το 70% των κεφαλαίων του έχει επενδυθεί σε ιταλικές εταιρείες. Επιμένοντας στο θέμα, ο Φαμπρίτζιο Παγκάνι, πρώην στέλεχος του ιταλικού υπουργείου Οικονομικών και σχεδιαστής του ιταλικού σχεδίου, που τώρα εργάζεται σε αντίστοιχη πρωτοβουλία σε επίπεδο Ε.Ε., τόνισε ότι «αντί για το 70% στην οικονομία ενός κράτους-μέλους, θα πρέπει να επενδύονται σε ένα ποσοστό της οικονομίας της Ε.Ε. ίσως κάπως μικρότερο, αλλά και πάλι να επενδύεται σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις».
