Η επίσκεψη του Σαουδάραβα πρίγκιπα στην Ουάσιγκτον έδινε την εντύπωση μιας γνώριμης κατάστασης: ο επικεφαλής μιας πετρελαιοπαραγωγού χώρας να έχει στενές σχέσεις με τον Αμερικανό πρόεδρο και τους τιτάνες της αμερικανικής βιομηχανίας. Το στοιχείο του πλούτου είναι κεντρικό στην εικόνα της Σαουδικής Αραβίας στις ΗΠΑ αλλά και στο εσωτερικό της όπου η ηγεσία του βασιλείου έχει υποσχεθεί τον μετασχηματισμό της οικονομίας του προς χάριν των νέων. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική και πολλοί ψιθυρίζουν την αλήθεια στους διαδρόμους τόσο του Ριάντ όσο και της Wall Street. Το κρατικό επενδυτικό ταμείο του βασιλείου (PIF), που χρησιμοποιεί συνήθως η Σαουδική Αραβία για να χρηματοδοτεί υποχρεώσεις όπως τις επενδύσεις 1 τρισ. δολ. που υποσχέθηκε στην Ουάσιγκτον, τώρα τείνει να μείνει χωρίς μετρητά.
Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι ο πρίγκιπας Μοχαμέντ και τα στελέχη του έχουν δαπανήσει μεγάλο μέρος του πλούτου της χώρας σε σχέδια που τώρα αντιμετωπίζουν οικονομικό πρόβλημα. Αυτό δήλωσαν 11 άτομα μεταξύ των οποίων υπάλληλοι, μέλη διοικητικών συμβουλίων, επενδυτές και εκπρόσωποί τους. Ανάμεσά τους η Neom, μια τεράστια «ουτοπική» περιοχή στα βόρεια της χώρας που έχει σχεδιαστεί για να χρησιμοποιεί εργάτες-ρομπότ, να διαθέτει χιονοδρομικό κέντρο και παραλίες, αλλά στην πράξη αντιμετωπίζει τεράστιες καθυστερήσεις. Παράλληλα, υπάρχουν κάποια άλλα πιο συμβατικά σχέδια που δεν πλησιάζουν καν στην υλοποίησή τους, όπως η αλυσίδα καφέ από την οποία δεν έχει κατασκευαστεί ακόμα παρά μόνον ένα κατάστημα, οι εξαγωγές φασολιών στην Αυστρία, μια γραμμή κρουαζιέρας με ένα μόνο πλοίο και μια νεοφυής ηλεκτροκίνητων οχημάτων που άρχισε να λειτουργεί προ τριετίας, αλλά δεν έχει ακόμη παρουσιάσει ούτε ένα αυτοκίνητο.
Το βασίλειο εξακολουθεί να κάθεται πάνω σε άφθονο πετρέλαιο. Η δυνατότητά του για εξορύξεις όμως έχει περιοριστεί σημαντικά από τις διάφορες γεωπολιτικής φύσης συμφωνίες για μείωση της προσφοράς πετρελαίου και διασφάλιση χαμηλών τιμών. Ετσι, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει ένα διευρυνόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα και εκδίδει χρέος για να χρηματοδοτήσει τις υποσχέσεις του πρίγκιπα Μοχαμέντ. Το κρατικό επενδυτικό ταμείο εμφανίζεται να έχει σχεδόν 1 τρισ. δολ., αλλά μεγάλο μέρος του χαρτοφυλακίου του αποτελείται από περιουσιακά στοιχεία που είναι δύσκολο να πουληθούν και δεν υπάρχουν γι’ αυτά επίσημες αποτιμήσεις. Και σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στις σχετικές συνομιλίες, στελέχη του ταμείου έχουν ενημερώσει τους διεθνείς επενδυτές ότι δεν μπορούν να δεσμεύσουν περισσότερα κεφάλαια για το εγγύς μέλλον. Σε αντίθεση, άλλωστε, με άλλα κρατικά επενδυτικά ταμεία το PIF δεν δημοσιεύει παρά μόνον μια σελίδα με στοιχεία του και τα μισά ετήσια οικονομικά του δεδομένα.
Εκπρόσωπός του δήλωσε σε διεθνή ΜΜΕ ότι το PIF διαθέτει μετρητά ύψους 60 δισ. δολ. και αντίστοιχης αξίας χρηματοπιστωτικά εργαλεία και το περιέγραψε ως «πλήρες άφθονης ρευστότητας για τα δεδομένα της περιοχής». Παρασκηνιακά το PIF αναδιαρθρώνει τις δραστηριότητές του υπό το άγρυπνο βλέμμα του πρίγκιπα, ο οποίος έχει απολύσει τον επικεφαλής τουλάχιστον ενός εκ των πιο προβληματικών σχεδίων του, της Neom. Στο μεταξύ, το ταμείο μειώνει τις προβλέψεις του για διάφορες επενδύσεις του, μεταξύ των οποίων και τα πολυτελή θέρετρα στην Ερυθρά Θάλασσα. Το Δ.Σ. σχεδιάζει να κινηθεί διαφορετικά στο μέλλον, επενδύοντας σε πιο συμβατικά περιουσιακά στοιχεία όπως σε μετοχές και ομόλογα. Ελπίζει πως θα φτάσει στα 2 τρισ. δολ. στην επόμενη πενταετία, αν και δεν είναι σαφές πόσα από αυτά θα προέλθουν από τις αποδόσεις επενδύσεών του και πόσα από νέα χρήματα που θα διοχετεύσει η κυβέρνηση.
