Απαρχαιωμένους χαρακτήρισε τους θεσμούς της παγκοσμιοποίησης και διαχείρισης του διεθνούς οικονομικού συστήματος ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν την περασμένη Κυριακή και επιτέθηκε ειδικότερα κατά του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), ζητώντας τη ριζική μεταρρύθμισή τους και την ενίσχυση της φωνής των αναδυόμενων οικονομιών.
Βάση των θεσμών στους οποίους αναφέρθηκε ευθέως ή υπονόησε ο πρόεδρος Πούτιν είναι η Διάσκεψη του Bretton Woods (Ιούλιος 1944), που καθόρισε τη διεθνή οικονομική ισορροπία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκεί υπογράφτηκαν οι συνθήκες για τη δημιουργία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), της Παγκόσμιας Τράπεζας και της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (GATT) που μετεξελίχθηκε στον ΠΟΕ πενήντα χρόνια αργότερα.
Ο ΠΟΕ με 150 μέλη έχει αποστολή την αύξηση του διεθνούς εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών μέσω κυρίως της μείωσης των δασμολογικών και παραδασμολογικών εμποδίων. Δημιουργήθηκε την 1η Ιανουαρίου 1995 και εδρεύει στη Γενεύη της Ελβετίας. Η Ρωσία είναι η μόνη σημαντική οικονομία που παραμένει εκτός του διεθνούς οργανισμού. Πάντως, έχει καθεστώς παρατηρητή και βρίσκεται σε διαπραγμάτευση για ένταξη από το 1993. Από την επαύριο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ξεκίνησαν με την GATT (1948) οι προσπάθειες αντιστροφής της απο-παγκοσμιοποίησης που είχε προκαλέσει ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Χρειάστηκαν αρκετές δεκαετίες για να επιστρέψει ο κόσμος στην κατάσταση προ του 1914 από άποψη συνθηκών διεθνούς εμπορίου – πολλοί επισημαίνουν και τις άσχημες πλευρές που είχε αυτό.
Οι αποφάσεις του ΠΟΕ λαμβάνονται με συναίνεση παρ’ όλο που προβλέπεται και η λήψη κατά πλειοψηφία. Αλλά και στα πενήντα χρόνια της GATT σπάνια είχαν ληφθεί αποφάσεις με πλειοψηφία και όχι με συναίνεση όλων των μελών. Παράλληλα μπορούν να γίνουν συμφωνίες με όσα μέλη συμφωνούν χωρίς να δεσμεύουν τα άλλα μέλη. Στην πράξη η ομοφωνία επιτυγχάνεται μέσα από διαπραγματεύσεις μεταξύ των μεγάλων χωρών ή μπλοκ χωρών: το κουαρτέτο παλαιότερα (Ευρωπαϊκή Ενωση, ΗΠΑ, Ιαπωνία, Καναδάς), το κουιντέτο ή σιξτέτα σήμερα (Αυστραλία, Βραζιλία, Ευρωπαϊκή Ενωση, Ινδία, Ιαπωνία, ΗΠΑ). Πρόκειται για την ομοφωνία των ισχυρών χωρίς αμφιβολία. Παράλληλα έχει αναπτυχθεί η ομάδα των «εκτός» σιξτέτας (Νορβηγία, Νέα Ζηλανδία, Κένυα, Ινδονησία, Χιλή και Καναδάς). Η GATT και ο ΠΟΕ έχουν καταφέρει μέσα σε μισό αιώνα να μειωθούν οι δασμοί στα βιομηχανικά προϊόντα σε λιγότερα από 5% κατά μέσο όρο, όπως και τα διάφορα παραδασμολογικά εμπόδια. Δεν υπάρχει όμως αντίστοιχη επιτυχία -και διάθεση από τις ανεπτυγμένες χώρες- στα αγροτικά προϊόντα, που ενδιαφέρουν τις αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτές τις ασυμμετρίες έχουν καταγγείλει πολλοί πολιτικοί και διανοούμενοι με τελευταίο -για τους δικούς του λόγους- τον Πούτιν.
Αντίστοιχη είναι και η κατάσταση της λήψης των αποφάσεων και στους δύο βασικούς θεσμούς του Bretton Woods. Μάλιστα η Ευρώπη και οι ΗΠΑ έχουν συμφωνήσει να είναι εθιμικά ο γενικός διευθυντής του ΔΝΤ Ευρωπαίος και της Παγκόσμιας Τράπεζας Αμερικανός. Ωστόσο, και στα δύο όργανα κυριαρχεί η αμερικανική πολιτική. Αλλωστε, το ΔΝΤ -παρά τον Ευρωπαίο διευθυντή- αποτελεί μια από τις κορυφές του λεγόμενου «Τριγώνου της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον» με τις άλλες δύο να είναι το υπουργείο Οικονομικών και η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ, που προωθεί στη διεθνή σκηνή τη νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική κατά τις τελευταίες δεκαετίες με εργαλείο τα δάνεια προς χώρες που βρίσκονται σε δυσκολίες.
