Συνήθως οι χαλυβουργίες δεν προκαλούν πολιτικές επαναστάσεις, αλλά αυτό δεν ισχύει στην περίπτωση της Kryvorizhstal. H χαλυβουργία, με ετήσια παραγωγή σχεδόν 7 εκατομμυρίων τόνων, καλύπτει το 20% της συνολικής για την Ουκρανία και συνιστά ένα από τα πολυτιμότερα περιουσιακά στοιχεία της χώρας. Πέραν τούτου, πέρυσι αναδείχθηκε σε σύμβολο του «καπιταλισμού των φίλων» στο πλαίσιο μιας ιδιωτικοποίησης, η οποία ευρέως επικρίθηκε, διότι θεωρήθηκε ότι μεθοδεύθηκε με ύποπτες συναλλαγές.
Συγκεκριμένα, η Kryvorizhstal πέρασε από το κράτος στα χέρια του γαμπρού του προέδρου Λεονίντ Κούτσμα, Βίκτωρ Πίντσουκ, και του μεγαλοεπιχειρηματία Ρινάτ Αχμέτοφ αντί 800 εκατομμυρίων δολαρίων, ήτοι σε τιμή μικρότερη από τη μισή, που προέφεραν οι εξωτερικές εταιρείες. H υπόθεση αυτή εξόργισε την κοινή γνώμη και χρησιμοποιήθηκε για να εκφράσει το αίτημα της κάθαρσης, διαρκούσης της πορτοκαλιάς επανάστασης της Ουκρανίας. O νέος πρόεδρος της χώρας και πρώην ηγέτης της αντιπολίτευσης, Βίκτωρ Γιούσενκο, χαρακτήρισε την πώληση της χαλυβουργίας κλοπή και την ανέδειξε σε κεντρικό στοιχείο της προεκλογικής του εκστρατείας.
Επανεξέταση πωλήσεων
Σήμερα ο κ. Γιούσενκο με την επίσης νέα πρωθυπουργό της Ουκρανίας Γιουλίγια Τιμοσένκο δεσμεύονται να επενεξετάσουν την ιδιωτικοποίηση της Kryvorizhstal, γεγονός το οποίο θα εμπλέξει στη διαδικασία και τη δικαιοσύνη· στο μικροσκόπιο θα τεθούν και αρκετές άλλες εταιρείες, πολλές εκ των οποίων είχαν ξεπουληθεί στους συνεργάτες του κ. Κούτσμα τα τελευταία 6 χρόνια. Στην ομάδα των πρώτων αναθεωρήσεων ενδεχομένως να υπαχθούν δύο μεγάλες αλουμινοβιομηχανίες, μία εταιρεία εξόρυξης αξίας 1,5 δισ. δολαρίων, η οποία επωλήθηκε 100 εκατομμύρια δολάρια σε κοινοπραξία σχετιζόμενη με τον κ. Πίντσουκ.
Τις εξελίξεις παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον η ολλανδική Mittal Steel, της οποίας την κοινή πρόταση με την αμερικανική US Steel για την Kryvorizhstal απέρριψε η κυβέρνηση για τεχνικούς λόγους. H εν λόγω πρόταση προέβλεπε 1,5 δισ. δολάρια για το 93% της εταιρείας και δέσμευση για επενδύσεις 1,2 δισ. δολαρίων. H Mittal Steel ευελπιστεί με τα νέα δεδομένα να δικαιωθεί.
Παλιοί λογαριασμοί
Σχεδόν κανείς δεν διαφωνεί με το ότι ορισμένες ιδιωτικοποιήσεις διεκπεραιώθηκαν σε καθεστώς αδιαφάνειας. Ωστόσο, το να ακυρωθούν συνιστά παρακινδυνευμένο έργο και μάλιστα χωρίς κανένα προηγούμενο στην Κεντρική και στην Ανατολική Ευρώπη. Μία πλήρης αναθεώρηση παρελθουσών ιδιωτικοποιήσεων θα οδηγούσε σε σχοινοτενείς δικαστικούς αγώνες· ήδη, άλλωστε, ο ένας από τους διαφιλονικούμενους ιδιοκτήτες της Kryvorizhstal, o Βίκτωρ Πίντσουκ, έχει διακηρύξει ότι θα υπερασπιστεί τις δραστηριότητές του, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται εργοστάσιο αγωγών, τέσσερις τηλεοπτικοί σταθμοί, η εν λόγω χαλυβουργία και πολλά άλλα.
Επιπλέον, μία εκ νέου ιδιωτικοποίηση θα απομακρύνει και θα εκφοβίσει τους ξένους επενδυτές και πιθανώς να πλήξει και υποστηρικτές του κ. Γιούσενκο, οι οποίοι έχουν επωφεληθεί από αυτές τις συναλλαγές, όπως ο Πέτρο Πορόσενκο, επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας και Αμυνας, και ο Πέτρο Γιούσενκο, αδελφός του προέδρου. Κι αν φανεί ότι ο Ουκρανός πρόεδρος στρέφει άδικα τα πυρά του προς τους αντιπάλους του, τότε η πρωτοβουλία της αναθεώρησης πιθανώς να φέρει στο μυαλό τους χειρισμούς της ρωσικής κυβέρνησης στην περίπτωση Υukos.
Επίσης, μπορεί να ερμηνευθεί ως μία απόπειρα να κλείσουν παλιοί λογαριασμοί, στους οποίους δυνητικά εμπλέκονται, όμως, και οι Γιούσενκο και Τιμοσένκο. H κ. Τιμοσένκο είχε κρατηθεί επί 42 ημέρες ως ύποπτη για δωροδοκία, ενώ τη βάρυναν και άλλες κατηγορίες, τις οποίες έκρινε αβάσιμες η Εισαγγελία. Αυτές αφορούσαν τη θητεία της ως επικεφαλής του ομίλου εμπορίας φυσικού αερίου και πετρελαίου United Energy Systems.
Αντικρουόμενες δηλώσεις
Η περιπλοκότητα του θέματος έχει οδηγήσει σε αντικρουόμενες δηλώσεις, με τον πρόεδρο να κάνει λόγο για 30 υποθέσεις και την πρωθυπουργό για 3.000, ενώ ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ανατόλι Κινάχ διευκρινίζει ότι «δεν πρόκειται να υπάρξει μία εκτός νόμων και κανόνων ανταγωνισμού αναδιανομή της περιουσίας στην Ουκρανίας».
Πολλοί ελπίζουν να έχει δίκιο, μιας και η Ουκρανία είναι ένα νέο σύνορο για την επιχειρηματική ανάπτυξη και εμφανίζει ογκώδη εμπορικά πλεονάσματα. H οικονομία της αναπτύχθηκε πέρυσι 12% με τη βοήθεια της ζωηρής ζήτησης από τη Ρωσία και την Κίνα για χάλυβα και άλλες πρώτες ύλες, αν κι εφέτος θα υποχωρήσει στο 6,5%.
Πάντως, η Ουκρανία υστερεί σε επενδύσεις από τις γείτονες χώρες, οπότε ο τρόπος χειρισμού εταιρειών τύπου Kryvorizhstal από την κυβέρνηση Γιούσενκο θα αποβεί ζωτικής σημασίας για το μέλλον. Σε μακροπρόθεσμη βάση η τόνωση της εμπιστοσύνης της διεθνούς κοινότητας προς την οικονομία της χώρας πρέπει να είναι προτεραιότητα. Οι εξωτερικοί ειδικοί επισημαίνουν ότι η Ουκρανία χρειάζεται βελτιωμένο σύστημα εταιρικής διακυβέρνησης και αναβάθμιση των κεφαλαιαγορών της. Επισημαίνουν, μάλιστα, ότι η χώρα βρίσκεται πέντε χρόνια πίσω από τη Ρωσία σε όρους νομοθετικής προστασίας των επενδυτών.
Επιτυχείς επενδύσεις
Κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι η άποψη αυτή είναι υπέρμετρα δυσοίωνη. Προ εννέα ετών οι Σουηδοί Μπόντεν και Στούρεν επένδυσαν 5 εκατομμύρια δολάρια στην αγροτική κωμόπολη της Κάκοβκα· ίδρυσαν την εταιρεία Chumak, η οποία έχει αναδειχθεί σε κορυφαία στον κλάδο της και παράγει περισσότερα από 30 είδη σε κέτσαπ, σε τουρσιά, σε σάλτσες μακαρονιών κ.λπ. Πέρυσι οι πωλήσεις της αυξήθηκαν 50% σε 60 εκατομμύρια δολάρια και δανειοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.
Τέλος, η Ουκρανία ελκύει και Ρώσους κεφαλαιούχους, ενώ εκτιμάται ότι θα συρρεύσουν ακόμα περισσότεροι με τη νέα κυβέρνηση. Μεταξύ αυτών διακρίνονται ο Ολεγκ Ντερίπασκα της αλουμινοβιομηχανίας Rusal, o oποίος απέκτησε την εταιρεία επεξεργασίας αλουμινίνου Mykolayiv και ο Μιχαήλ Φρίντμαν των διυλιστηρίων Alfa Group, που εξαγόρασε επίσης ένα διυλιστήριο στην Ουκρανία· οι Γιούσενκο και Τιμοσένκο καλούνται να συντηρήσουν θαλερό αυτό το επενδυτικό ενδιαφέρον.
