X αμηλός πληθωρισμός ταυτόχρονα με υψηλή ανάπτυξη; Ισως η κυβέρνηση της Ρωσίας πρέπει να εξετάσει το θέμα πιο προσεκτικά, πριν σπεύσει να λάβει μέτρα για να ικανοποιήσει τον πιο πρόσφατο στόχο του προέδρου της χώρας, Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος δεν είναι άλλος από τη μείωση του πληθωρισμού μόλις στο 3%…
Οι αναλυτές, αλλά και ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών της χώρας, Τζέρμαν Γκρεφ, προειδοποιούν ότι η υπερβολικά ταχεία μείωση του πληθωρισμού από τον φετινό στόχο του 10% ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει τον έτερο στόχο του Ρώσου προέδρου, που αφορά τον διπλασιασμό του ΑΕΠ σε 10 χρόνια. Στο τελευταίο του διάγγελμα προς τον ρωσικό λαό, ο κ. Πούτιν δεν όρισε προθεσμίες για τον στόχο του χαμηλού πληθωρισμού, με τον οποίο φιλοδοξεί να καταστήσει τη Ρωσία εφάμιλλη των ανεπτυγμένων δυτικών οικονομιών. Ωστόσο, σε μια ατμόσφαιρα που αναπόφευκτα φέρνει στον νου τον σοβιετικού τύπου κεντρικό σχεδιασμό, κάποιοι ανώτατοι αξιωματούχοι έσπευσαν να τονίσουν πόσο εφικτός είναι ο στόχος που έθεσε ο πρώην κατάσκοπος της Κα-Γκε-Μπε και νυν πρόεδρος της χώρας.
Ο οικονομικός σύμβουλος του προέδρου, Αντρέι Ιλαριόνοφ, δήλωσε πρόσφατα ότι «όσο ταχύτερα επιτευχθεί ο στόχος, τόσο το καλύτερο», κατά προτίμηση μάλιστα εντός των ερχόμενων 3-4 ετών. Ωστόσο, οι ανεξάρτητοι οικονομολόγοι δεν είναι και τόσο σίγουροι. Οπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά ορισμένοι, «είναι αδύνατο να επιτύχεις πληθωρισμό 3% και ταυτόχρονα να διπλασιάσεις το ΑΕΠ. H μείωση του πληθωρισμού από το σημερινό 10% θα είναι πολύ δύσκολο να γίνει με ταχείς ρυθμούς, αν δεν μειωθεί ταυτόχρονα και η τιμή του πετρελαίου στα 20 δολάρια το βαρέλι. Σήμερα, με τις τιμές σε τόσο υψηλά επίπεδα, είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί αυτός ο στόχος».
Ωθηση από το πετρέλαιο
Η έκρηξη των πετρελαϊκών εξαγωγών συνεισέφερε κατά το ήμισυ στην αύξηση του ρωσικού ΑΕΠ κατά 7,3%, πέρυσι. Οι τιμές του αργού στις διεθνείς αγορές κυμαίνονται σήμερα στα υψηλά επίπεδα των 40 δολαρίων το βαρέλι, ενώ το ρούβλι ανατιμάται ταχύτερα απ’ ό,τι αναμενόταν, χάρις στα έσοδα από το πετρέλαιο. Οπως εκτιμάται, η ισοτιμία του ρωσικού νομίσματος, που σήμερα ανέρχεται περίπου στα 29 έναντι του δολαρίου, μπορεί να φθάσει μέχρι και τα 28, ή ακόμα και τα 27, ρούβλια έως τα τέλη του έτους. Οι αναλυτές επιμένουν ότι «πληθωρισμός 3% είναι αδύνατο να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα χωρίς σημαντική ανατίμηση του ρουβλίου, όμως ο Ρώσος πρόεδρος δεν επιθυμεί ούτε αυτό». Αλλωστε, ο χαμηλός πληθωρισμός είναι κάτι αντίθετο προς τη ρωσική οικονομία, όπου η κυβέρνηση έχει τον έλεγχο των φυσικών μονοπωλίων και είναι αποφασισμένη να αυξήσει σταδιακά τις τιμές του φυσικού αερίου, της ηλεκτρικής ενέργειας και των σιδηροδρομικών ναύλων. Οπως επισημαίνεται, «μια πιθανή αναθεώρηση προς τα πάνω των τιμών των μονοπωλίων -και ιδιαίτερα της ηλεκτρικής ενέργειας- θα δημιουργήσει αμέσως πληθωριστικές πιέσεις». H μεγαλύτερη αύξηση, σ’ αυτή την περίπτωση, θα αφορά τις τιμές του μονοπωλίου φυσικού αερίου, Gazprom, που βάσει συμφωνίας που συνήφθη τον περασμένο μήνα με την Ευρωπαϊκή Ενωση για την ένταξη στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, θα διπλασιάσει τις τιμές του ώς τα τέλη της τρέχουσας δεκαετίας. «Τουλάχιστον έως το 2008, δεν υπάρχει λόγος να βρεθεί ο πληθωρισμός κάτω από το 6-7%. Ομως, υπάρχει τρόπος να μειωθεί τεχνητά ο πληθωρισμός, όπως συνέβη πριν από τη χρηματοοικονομική κρίση του 1998», τονίζουν οι αναλυτές.
Σκληρή δοκιμασία
Σύμφωνα με τον κ. Πούτιν, το ρωσικό ΑΕΠ, που παραμένει σε επίπεδα χαμηλότερα εκείνων του 1998, μετά το κύμα των «αλλοπρόσαλλων» μεταρρυθμίσεων στην αγορά, έχει τη δυνατότητα να διπλασιασθεί μέχρι το 2010, αν συνεχίσει να αυξάνεται με τους ρυθμούς του 8% που κατέγραψε το τετράμηνο Ιανουαρίου-Απριλίου του τρέχοντος έτους. Οι ρυθμοί αυτοί είναι ακόμα ταχύτεροι από το 10ετές χρονοδιάγραμμα που όρισε πέρυσι ο Ρώσος πρόεδρος για τον διπλασιασμό του ΑΕΠ. Και οι αναλυτές προβληματίζονται. Αν ο κ. Πούτιν φιλοδοξεί να διπλασιάσει την ανάπτυξη σε πραγματικούς όρους, θα χρειαστεί να διεξαγάγει μάχη. Ομως, αν ληφθούν υπ’ όψιν ο πληθωρισμός και οι διακυμάνσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας, ο διπλασιασμός του ονομαστικού δείκτη θα είναι λιγότερο σκληρή δοκιμασία. Στην πραγματικότητα, η ρωσική οικονομία ενδέχεται να παρουσιάσει επιβράδυνση της αύξησης του ΑΕΠ περίπου κατά 7,5%, το πρώτο εξάμηνο του έτους, και σύμφωνα με τους αναλυτές «η ταχεία ανάπτυξη μοιάζει ρεαλιστική για τη χώρα μόνο αν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν υψηλές καθ’ όλο το διάστημα ώς το 2010». Το υπουργείο Οικονομικών της χώρας αναμένει αύξηση του ΑΕΠ μόλις κατά 6,6% φέτος, ενώ για το ερχόμενο έτος ακόμα πιο χαμηλούς ρυθμούς, της τάξης του 5,9%. O πληθωρισμός προβλέπεται ότι θα επιβραδυνθεί στο 8,5% το 2005 και στο 7,5% το 2006.
