Στον έλεγχο λιγότερων και μεγαλύτερων επιχειρήσεων περνάει το ελληνικό εμπόριο με τις τάσεις συγκέντρωσης που ξεκίνησαν κατά την προηγούμενη δεκαετία, στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, να συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό και μετά το 2020, με τις διαδοχικές κρίσεις που ακολούθησαν να παίζουν τον ρόλο επιταχυντή.
Σύμφωνα με τα διαχρονικά στοιχεία για την απασχόληση, τα οποία περιλαμβάνονται στην Ετήσια Εκθεση Ελληνικού Εμπορίου 2025 που παρουσίασε χθες η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), ο αριθμός των αυτοαπασχολουμένων στον κλάδο του εμπορίου –οι ιδιοκτήτες δηλαδή μικρών εμπορικών επιχειρήσεων– έχει υποχωρήσει την τελευταία 15ετία κατά περισσότερο από 100.000. Την ίδια περίοδο ο αριθμός των μισθωτών στο εμπόριο αυξήθηκε κατά περίπου 82.000, καθώς στην πραγματικότητα πολλοί αυτοαπασχολούμενοι οδηγήθηκαν σε κλείσιμο των επιχειρήσεών τους και μετατράπηκαν σε μισθωτούς. Το ίδιο έγινε και με την περίπτωση των βοηθών –μέλη κυρίως της οικογένειας που απασχολούνταν στη μικρή οικογενειακή εμπορική επιχείρηση– με τον αριθμό τους να μειώνεται κατά 60%.
Ειδικότερα, ενώ το 2009 ο αριθμός των αυτοαπασχολουμένων στο εμπόριο ήταν 212.829 άτομα, το 2025 είχε υποχωρήσει σε 109.378 άτομα, καταγράφοντας μείωση περίπου 49%. Από την άλλη, ενώ το 2009 στο εμπόριο υπήρχαν 452.754 μισθωτοί, με τον αριθμό τους βεβαίως να πέφτει κάτω από τις 400.000 τα πρώτα χρόνια της κρίσης και να αυξάνεται πάνω από αυτό το όριο από το 2017 κι έπειτα, το 2025 ο αριθμός τους είχε ανέλθει σε 534.847. Η τάση αυτή είναι εμφανής ακόμη και κατά τη διάρκεια ενός έτους, με το 2025 να καταγράφεται αύξηση των μισθωτών στο εμπόριο κατά 12,1% σε σύγκριση με το 2024, τους αυτοαπασχολούμενους και τους βοηθούς να μειώνονται κατά 1,8% και 9,7% αντιστοίχως, ενώ ο αριθμός των εργοδοτών αυξήθηκε κατά 0,9%.
Η τάση συγκέντρωσης με την επικράτηση ολοένα και μεγαλύτερων επιχειρήσεων – αλυσίδων επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία για το ποσοστό των επιχειρήσεων με διπλογραφικά βιβλία (πρόκειται για υποχρέωση που έχουν κεφαλαιουχικές εταιρείες αλλά ακόμη και Ο.Ε. ή Ε.Ε. με τζίρο πάνω από 1,5 εκατ. ευρώ). Ετσι, ενώ το 2019 το ποσοστό των λιανεμπορικών επιχειρήσεων με διπλογραφικά βιβλία ήταν 54,9% και αυτών με απλογραφικά 45,1%, πλέον το ποσοστό των πρώτων έχει αυξηθεί 60,5% και των δεύτερων έχει μειωθεί σε 39,5%.
Η ύπαρξη ενός εμπορίου δύο ταχυτήτων, όπου οι μεγάλες επιχειρήσεις κεφαλαιοποιούν τις οικονομίες κλίμακας, απορροφούν την τεχνολογική καινοτομία και μεγεθύνονται, αποτυπώνεται και στα στοιχεία για τον τζίρο και την κερδοφορία τους. Συνολικά το 2025, οι λιανεμπορικές επιχειρήσεις κατέγραψαν αύξηση του τζίρου τους κατά 1,8%, αύξηση, όμως, η οποία οφείλεται στις επιδόσεις των μεγάλων επιχειρήσεων. Αυτές που τηρούν διπλογραφικά βιβλία αύξησαν τον κύκλο εργασιών τους κατά 5,9%, ενώ οι μικρές, με απλογραφικά βιβλία, είδαν τις πωλήσεις τους να μειώνονται την περυσινή χρονιά κατά 3,9%.
Ανησυχητικό, τέλος, συνολικά για τον κλάδο του εμπορίου είναι το γεγονός ότι μία στις τέσσερις μικρές επιχειρήσεις, σύμφωνα με την ανάλυση της ΕΣΕΕ που έγινε σε συνεργασία με την εταιρεία Alco, έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς προμηθευτές.
