Ενδοτραπεζικές κόντρες προκαλεί η δωρεάν ανάληψη μετρητών από όλο το τραπεζικό δίκτυο που επέβαλε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας με νομοθετική ρύθμιση τον περασμένο Αύγουστο. Η ρύθμιση, που προβλέπει μηδενισμό των χρεώσεων για αναλήψεις μετρητών από το δίκτυο ΑΤΜ των τραπεζών και πλαφόν 1,5 ευρώ για αναλήψεις από ΑΤΜ τρίτων παρόχων, έχει εκτοξεύσει τις αναλήψεις μετρητών από το διατραπεζικό δίκτυο και έχει φέρει τα πάνω κάτω στην αγορά, καθώς υποχρεώνει ουσιαστικά τις μεγάλες τράπεζες να συντηρούν ένα ευρύ δίκτυο μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης μετρητών προς όφελος των ανταγωνιστών τους.
Το άλμα
Είναι ενδεικτικό ότι οι διατραπεζικές συναλλαγές από τις 11 Αυγούστου του 2025, δηλαδή από την ημέρα εφαρμογής του νέου μέτρου, έως το τέλος του χρόνου ξεπέρασαν τα 3,8 εκατ. και η αξία τους έφτασε στα 549 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 65,4% και 62,6% αντίστοιχα σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα το 2024. Η τάση αυτή δεν ήταν συγκυριακή, καθώς συνεχίζεται και το 2026, με αποτέλεσμα από τον περασμένο Αύγουστο έως και χθες οι αναλήψεις μετρητών να έχουν καταγράψει αύξηση 75,7%. Ωφελημένες κυρίως είναι οι μικρότερες τράπεζες, Credia, Optima, και όλες οι συνεταιριστικές που μπορούν να χρησιμοποιούν το δίκτυο των μεγάλων τραπεζών χωρίς να πληρώνουν κάτι για τη συντήρηση του δικτύου, την αναβάθμισή του και την τροφοδοσία του. Πρόκειται για σημαντικό κόστος, που φθάνει σε 25.000 έως 30.000 ευρώ τον χρόνο ανά ATM, αθροίζοντας συνολικά περί τα 30 εκατ. ευρώ τον χρόνο για μια συστημική τράπεζα.
Εκτός από τις μικρότερες τράπεζες, ερώτημα αποτελεί το κατά πόσο θα επωφελούνται και οι νεο-τράπεζες, όπως η Revolut ή η Snappi, αλλά και τα ιδρύματα πληρωμών όπως η Payzy, οι πελάτες των οποίων θα μπορούν να χρησιμοποιούν το δίκτυο των 4.700 ATM που έχουν οι τέσσερις συστημικές τράπεζες χωρίς οι ίδιες να συμμετέχουν στο κόστος επένδυσης για τη συντήρησή του ή στο κόστος τροφοδοσίας τους, έτσι ώστε να υπάρχει επάρκεια μετρητών σε όλη τη χώρα και ειδικά στα πιο απομακρυσμένα σημεία.
Πρόκειται, σύμφωνα με επικεφαλής τραπεζών, για στρέβλωση του ανταγωνισμού, που μπορεί να οδηγήσει σε αλυσιδωτές επιπτώσεις στην αγορά με βασικότερο τον κίνδυνο, οι τράπεζες που επωμίζονται αυτό το κόστος να εγκαταλείψουν τη συντήρηση των ATM ή ακόμη και να τα πουλήσουν.
Για στρέβλωση του ανταγωνισμού κάνουν λόγο οι συστημικές τράπεζες – Ωφελημένες κυρίως είναι οι μικρότερες τράπεζες, Credia, Optima, και οι συνεταιριστικές.
Τι προτείνουν
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», τρεις από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες συμφωνούν να υπάρξει μεταξύ των τραπεζών μια διατραπεζική προμήθεια, έτσι ώστε π.χ. η Credia Bank να πληρώνει π.χ. την Εθνική ή την Alpha για τη χρήση των ATM της. Το κόστος αυτό δεν θα μετακυλίεται στον καταναλωτή, ο οποίος θα συνεχίσει να κάνει αναλήψεις μετρητών δωρεάν, όπως άλλωστε προβλέπει ο νόμος.
Υπενθυμίζεται ότι προσφάτως η Credia Bank πούλησε το δίκτυο των ATM της (80 ATM εντός των καταστημάτων και άλλων 61 offsite) στη Euronet και με βάση τη συμφωνία, οι πελάτες της μπορούν να κάνουν χρήση του δικτύου των 2.500 ATM που διαθέτει η Euronet δωρεάν. Ομως σε αντίθεση με τους πελάτες της Credia Bank, που κάνουν χρήση όχι μόνο του δικτύου της Euronet δωρεάν αλλά και του δικτύου των υπολοίπων τραπεζών, οι πελάτες των άλλων τραπεζών θα χρεώνονται 1,5 ευρώ ανά συναλλαγή για τη χρήση του δικτύου που η Credia Bank πούλησε στη Euronet. Ακόμη και αν δεχτούμε ότι η Credia Bank είναι μια μικρή τράπεζα και ότι τόσο ο αριθμός των πελατών της όσο και ο αριθμός των ATM δεν κάνουν τη διαφορά στο συνολικό τραπεζικό σύστημα, πρόκειται σύμφωνα με τη χαρακτηριστική φράση κορυφαίου τραπεζικού στελέχους «για την πρακτική τα δικά μου δικά μου και τα δικά σου δικά μου». Αντίστοιχο μοντέλο ακολουθεί, άλλωστε, και η Συνεταιριστική Τράπεζα Ηπείρου, η οποία έχει κάνει συμφωνία με τη NCR –διαχειρίζεται τα ATM με την επωνυμία Cashzone– να πουλήσει τα λίγα offsite ATM που διαθέτει, «αναγνωρίζοντας» ότι η συντήρηση αυτών που δεν είναι εντός καταστήματος είναι κοστοβόρα, ιδίως τώρα που η ανάληψη μετρητών είναι δωρεάν από όλους τους πελάτες των τραπεζών.
Το μοντέλο αυτό, δηλαδή πώλησης των ATM, προειδοποιούν ότι θα υιοθετήσουν σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες και άλλες συστημικές τράπεζες, εάν τελικά δεν υπάρξει συμφωνία για την καθιέρωση μιας προμήθειας που θα πληρώνει η τράπεζα Α για τη χρήση του δικτύου ATM της τράπεζας Β. Οπως όμως εξηγούν θα πρόκειται για λύση που δεν θα είναι προς όφελος των καταναλωτών, οι οποίοι θα βρεθούν να εξυπηρετούνται από τρίτους παρόχους όπως η Euronet, η Cashflex και η NCR, που αναπτύσσουν ιδιόκτητο δίκτυο, εισπράττοντας βάσει νόμου προμήθεια 1,5 ευρώ ανά συναλλαγή.
Παράπλευρες απώλειες
Η στρέβλωση που έχει προκληθεί στην αγορά μεταξύ μεγάλων και μικρών τραπεζών έχει επιφέρει και άλλες παράπλευρες απώλειες. Μεταξύ αυτών η πρακτική που έχουν υιοθετήσει οι τρίτοι πάροχοι –Euronet, Cashflex και NCR– να εκκαθαρίζουν τις συναλλαγές τους όχι μέσω του διατραπεζικού συστήματος της ΔΙΑΣ, αλλά μέσω των δύο μεγάλων πολυεθνικών σχημάτων, δηλαδή της MasterCard και της Visa. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγουν τη δωρεάν χρήση του δικτύου τους, αφού βάσει νόμου αυτό ισχύει για μέλη του δικτύου ATM της ΔΙΑΣ, δηλαδή μόνο για τις τράπεζες.
