Εντονη κινητικότητα σε επιχειρηματικό και πολιτικό επίπεδο καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες με στόχο να ενισχυθεί η εμπορική ελκυστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου, ενόψει της νέας δημοπρασίας για τη δέσμευση δυναμικότητας μεταφοράς LNG προς την Ουκρανία, η οποία θα πραγματοποιηθεί την προσεχή Δευτέρα. Η δημοπρασία αφορά ποσότητες που προορίζονται για την κάλυψη των αναγκών της Oυκρανίας τον Φεβρουάριο, ενώ βασική επιδίωξη των εμπλεκόμενων πλευρών είναι να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μηδενικής συμμετοχής, όπως είχε συμβεί στη δημοπρασία του Δεκεμβρίου. Ενα τέτοιο αποτέλεσμα θα εξέπεμπε αρνητικά μηνύματα για τη βιωσιμότητα ενός εγχειρήματος υψηλής γεωπολιτικής σημασίας για την Ελλάδα, το οποίο απολαμβάνει ισχυρή στήριξη από τις ΗΠΑ, αλλά αντιμετωπίζεται με επιφυλάξεις από την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Η επικείμενη δημοπρασία διεξάγεται σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, καθώς παραμένουν ανοιχτά ζητήματα αναφορικά με τη συμβατότητα των προϊόντων «Route 1», «Route 2» και «Route 3» με το ισχύον ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο. Τα προϊόντα αυτά αφορούν, αντίστοιχα, τη μεταφορά φυσικού αερίου προς την Ουκρανία μέσω Ρεβυθούσας και FSRU Αλεξανδρούπολης, αποκλειστικά μέσω του FSRU Αλεξανδρούπολης, καθώς και μέσω του αγωγού TAP στην Κομοτηνή. Παράλληλα, οι ανάγκες της Ουκρανίας για φυσικό αέριο παραμένουν περιορισμένες, ακόμη και υπό συνθήκες χαμηλών θερμοκρασιών, λόγω των εκτεταμένων ζημιών που έχουν υποστεί οι ενεργειακές της υποδομές από ρωσικά πλήγματα.
Το μεγαλύτερο μέρος των ουκρανικών αναγκών καλύπτεται σήμερα από εισαγωγές μέσω Ουγγαρίας και Πολωνίας, χώρες που, λόγω γεωγραφικής εγγύτητας, προσφέρουν χαμηλότερο κόστος σε σχέση με τις ποσότητες που θα διοχετεύονταν μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Μικρότερες ποσότητες προέρχονται και από τη Λιθουανία. Ενδεικτικό του ανταγωνισμού αποτελεί η ανακοίνωση του πολωνικού διαχειριστή Gaz-System για την ολοκλήρωση της αναβάθμισης του μετρητικού σταθμού Hermanowice, γεγονός που αυξάνει από τον Φεβρουάριο τη δυναμικότητα μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Ουκρανία από 600.000 σε 720.000 κυβικά μέτρα ανά ώρα.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν μέχρι στιγμής «παγώσει» την ενεργοποίηση της συμφωνίας προθέσεων που υπέγραψαν τον Νοέμβριο η ΔΕΠΑ και η Naftogaz για την προμήθεια φυσικού αερίου κατά τη χειμερινή περίοδο Ιανουαρίου – Μαρτίου 2026. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, η συμφωνία προβλέπεται να υλοποιηθεί μέσω της εταιρείας «Atlantic – See LNG Trade», την οποία έχει συστήσει η ΔΕΠΑ από κοινού με την Aktor. Η Naftogaz δεν απευθύνθηκε τελικά στη ΔΕΠΑ για προμήθεια αερίου τον Ιανουάριο, γεγονός που οδήγησε τη ΔΕΠΑ στην απουσία της από τη δημοπρασία του Δεκεμβρίου. Πληροφορίες αναφέρουν ότι τις τελευταίες ημέρες βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές σε πολιτικό και επιχειρηματικό επίπεδο για την ενεργοποίηση της συμφωνίας του Νοεμβρίου, η οποία συγκεντρώνει έντονο αμερικανικό ενδιαφέρον, δεδομένου ότι η Atlantic – See LNG Trade προγραμματίζει την προμήθεια LNG από τις ΗΠΑ.
Τη Δευτέρα πραγματοποιείται η νέα δημοπρασία για τη δέσμευση δυναμικότητας μεταφοράς LNG προς την Ουκρανία.
Στο μεταξύ, η ΔΕΠΑ ακύρωσε το slot που είχε δεσμεύσει στη Ρεβυθούσα για τον Φεβρουάριο, ενώ δεν έχει προχωρήσει σε δέσμευση δυναμικότητας στο FSRU Αλεξανδρούπολης, αναμένοντας τις προθέσεις της Naftogaz.
Ανεξαρτήτως της τελικής έκβασης των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΔΕΠΑ και Naftogaz, η δημοπρασία της Δευτέρας θα αφορά σημαντικά περιορισμένη δυναμικότητα, μόλις 26.000 μεγαβατώρες ημερησίως, έναντι 51.000 μεγαβατωρών που είχαν προσφερθεί τον Δεκέμβριο. Η μείωση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος της δυναμικότητας μεταφοράς από το βουλγαρικό στο ρουμανικό σύστημα για τον Φεβρουάριο έχει ήδη δεσμευθεί από traders, λόγω της αυξημένης ζήτησης που προκαλούν οι καιρικές συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή.
Το έντονο ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τον Κάθετο Διάδρομο ως κομβική οδό για τη μεταφορά αμερικανικού LNG προς την Ανατολική Ευρώπη, αποτυπώθηκε και στη συγκρότηση ειδικής task force με αντικείμενο την αντιμετώπιση τεχνικών, ρυθμιστικών και εμπορικών ζητημάτων. Η πρωτοβουλία αυτή ανακοινώθηκε κατά την πρόσφατη επίσκεψη του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, στην Ουάσιγκτον. Τα ρυθμιστικά ζητήματα αποτέλεσαν, εξάλλου, αντικείμενο ευρείας τηλεδιάσκεψης που πραγματοποιήθηκε στις 14 Ιανουαρίου υπό την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τη συμμετοχή των Ρυθμιστικών Αρχών και των Διαχειριστών από τις πέντε χώρες που συμμετέχουν στη διαδρομή του Κάθετου Διαδρόμου: Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία.
Οι Βρυξέλλες εξετάζουν κατά πόσον τα προϊόντα του Κάθετου Αξονα συμμορφώνονται με το κοινοτικό ρυθμιστικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει ξεχωριστή κατακύρωση δυναμικότητας σε κάθε επιμέρους υποδομή. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η ενιαία, οριζόντια δέσμευση χωρητικότητας ενδέχεται να στρεβλώνει τον ανταγωνισμό. Σχετικές καταγγελίες έχουν υποβληθεί από traders που έχουν ήδη δεσμεύσει δυναμικότητα στα εθνικά συστήματα των εμπλεκόμενων χωρών και θεωρούν ότι πλήττονται από τις εκπτώσεις που προσφέρονται για την ενιαία διαδρομή του Κάθετου Διαδρόμου. Επειτα από παρέμβαση της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ, η Ευρωπαϊκή Ενωση έδωσε το πράσινο φως για τη διεξαγωγή των δημοπρασιών έως και τον Φεβρουάριο, διατηρώντας ωστόσο επιφυλάξεις και μεταθέτοντας την οριστική της απόφαση για τον Απρίλιο. Η στάση που θα κρατήσει η Κομισιόν θα είναι καθοριστική για την πορεία του εγχειρήματος του Κάθετου Διαδρόμου, με την ελληνική πλευρά να προσδοκά σε ένα θετικό αποτέλεσμα, αξιολογώντας και το ισχυρό ενδιαφέρον των ΗΠΑ.
