Περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες έχασαν οι ελληνικές λιανεμπορικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις από το μερίδιό τους στο ελληνικό λιανεμπόριο μέσα σε μια δεκαετία, δεχόμενες ισχυρό πλήγμα κατ’ αρχάς στην οικονομική κρίση και στη συνέχεια με την πανδημία. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη πτώση μεριδίου σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις λιανεμπορίου που καταγράφηκε στην Ευρωπαϊκή Ενωση τη δεκαετία 2013-2023, σύμφωνα με σχετική έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, στοιχείο που επιβεβαιώνει εμφατικά την επιτακτική ανάγκη, έστω και τώρα, για τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων αυτών προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της ψηφιοποίησης των συναλλαγών, του δημογραφικού, της «πράσινης» ανάπτυξης, αλλά και της δυσκολίας στην εξεύρεση προσωπικού.
Σύμφωνα λοιπόν με την έκθεση του ΟΟΣΑ «Τοπικό λιανεμπόριο, παγκόσμιες τάσεις. Πώς η ψηφιοποίηση, η “πράσινη” μετάβαση και οι δεξιότητες στην Ε.Ε. αναδιαμορφώνουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στις πόλεις», το μερίδιο αγοράς των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο λιανεμπόριο από 82% το 2013 ήταν κάτω από 65% το 2023.
Καθοριστικό, βεβαίως, ρόλο στην Ελλάδα διαδραμάτισαν και τα «λουκέτα», ειδικά την προηγούμενη δεκαετία, με συνέπεια οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις του λιανεμπορίου να είναι λιγότερες κατά περίπου 12% σε σύγκριση με το 2013.
Η τάση μείωσης του μεριδίου αγοράς των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο λιανεμπόριο είναι κοινή σε όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση –με εξαίρεση την Ιρλανδία και τη Σλοβενία όπου το μερίδιο των μικρομεσαίων αυξήθηκε μες στην εξεταζόμενη δεκαετία– χωρίς όμως οι απώλειες να είναι τόσο δραματικές όσο στην Ελλάδα. Συνολικά το μερίδιο αγοράς των ευρωπαϊκών ΜμΕ στο λιανεμπόριο υποχώρησε κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες και διαμορφώθηκε σε 50% το 2023 από 57% το 2013.
Η τάση μείωσης του μεριδίου αγοράς των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο λιανεμπόριο είναι κοινή σε όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Πλήγμα, αν και αρκετά μικρότερο, δέχθηκαν και οι χονδρεμπορικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με τις απώλειες στην Ελλάδα να είναι περίπου πέντε ποσοστιαίες μονάδες και το μερίδιό τους να διαμορφώνεται το 2023 σε 90% από 95% το 2013. Σε επίπεδο Ε.Ε. το μερίδιο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο χονδρεμπόριο υποχώρησε πολύ περισσότερο, στο 73% από 81% το 2013.
Το ενδιαφέρον είναι ότι σε απόλυτα μεγέθη ο τζίρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων αυξήθηκε μέσα στη δεκαετία αυτή, όμως τα μεγαλύτερα κέρδη από τη συνολική ανάπτυξη που υπήρξε τα τελευταία δέκα χρόνια τα αποκόμισαν οι μεγάλες λιανεμπορικές αλυσίδες, εγχώριες και πολυεθνικές, ενισχύοντας το μερίδιο αγοράς τους. «Αυτό είναι ιδιαιτέρως εμφανές στο λιανεμπόριο ειδών παντοπωλείου, όπου οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ και οι εκπτωτικές αλυσίδες έχουν εξαπλωθεί, καθώς και στο ηλεκτρονικό εμπόριο το οποίο κυριαρχείται από τις μεγάλες πλατφόρμες», επισημαίνει ο ΟΟΣΑ.
Η συγκέντρωση του λιανεμπορίου στις μεγάλες αλυσίδες επέφερε και τη συγκέντρωση αντιστοίχως της απασχόλησης σε αυτές. Αν και το μερίδιο των μικρομεσαίων λιανεμπορικών επιχειρήσεων στην απασχόληση στον κλάδο παραμένει ισχυρό στην Ελλάδα, στο 75% το 2023, το 2013 ήταν πολύ μεγαλύτερο, 85% περίπου.
Στην Ελλάδα σύμφωνα με την έκθεση καταγράφεται ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά ενσωμάτωσης βασικών ψηφιακών μέσων από τις λιανεμπορικές ΜμΕ, μόλις 41%, όταν στη Φινλανδία το αντίστοιχο ποσοστό είναι 90%.
