Με ρυθμό 13,2% μειώθηκαν τα έξοδα για τόκους καταθέσεων που κατέβαλαν οι τράπεζες το 9μηνο του 2025, περιορίζοντας τα αντίστοιχα έξοδα στα 4,7 δισ. ευρώ από 5,4 δισ. ευρώ το αντίστοιχο περυσινό διάστημα. Το ίδιο διάστημα τα έσοδα από τόκους δανείων που εισέπραξαν οι ελληνικές τράπεζες μειώθηκαν κατά 8%, με βραδύτερο δηλαδή ρυθμό από τη μείωση των εξόδων για τόκους, διευρύνοντας με αυτόν τον τρόπο τα επιτοκιακά έσοδα που μειώθηκαν μόλις κατά 3,8% και ανήλθαν συνολικά στα 6,5 δισ. ευρώ από 6,7 δισ. ευρώ το 9μηνο του 2024.
Η πτώση των επιτοκιακών εσόδων από τα δάνεια και των εξόδων για τόκους καταθέσεων συνδέεται με τον κύκλο νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ. Οι αυξήσεις ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2022 και συνεχίστηκαν έως τον Σεπτέμβριο του 2023, ενώ στη συνέχεια τα επιτόκια παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα πριν περάσουν σε φάση αποκλιμάκωσης, με το βασικό επιτόκιο να διαμορφώνεται σήμερα στο 2%. Σε αυτό το περιβάλλον, η προσαρμογή των τραπεζικών επιτοκίων δεν υπήρξε συμμετρική, με αποτέλεσμα το περιθώριο επιτοκίου (δάνεια-καταθέσεις) να παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΤτΕ, το spread δανείων και καταθέσεων βρίσκεται σήμερα στο 4,13% από 3,9% το καλοκαίρι του 2022, όταν δηλαδή ξεκίνησε η άνοδος των επιτοκίων της ΕΚΤ. Το περιθώριο κορυφώθηκε στο 5,6% τον Αύγουστο του 2023 για να αρχίσει να αποκλιμακώνεται σταδιακά έως ότου φτάσει στα σημερινά επίπεδα –του 4,13%– μετά τις διαδοχικές μειώσεις των βασικών επιτοκίων από την ΕΚΤ.
Ο βραδύτερος ρυθμός μείωσης που εντοπίζεται στα έσοδα από τόκους, ενισχύει το επιχείρημα που διατυπώνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού στην πρόσφατη έκθεση που δημοσίευσε για τη διεύρυνση της ψαλίδας μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και δανείων. Αν και η έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού επικεντρώνεται στο διάστημα 2022-2023, την περίοδο δηλαδή της ανοδικής φάσης των επιτοκίων της ΕΚΤ, η άνιση μετακύλιση συνεχίστηκε και κατά την περίοδο της πτωτικής πορείας των επιτοκίων, επιβεβαιώνοντας τη διατήρηση σε υψηλά επίπεδα του περιθωρίου επιτοκίου μεταξύ δανείων και καταθέσεων που υπάρχει στη χώρα μας.
Οπως παρατηρεί η ΤτΕ στην πρόσφατη έκθεση Νομισματικής Πολιτικής, τα επιτόκια καταθέσεων προθεσμίας στην Ελλάδα εξακολουθούν να διαμορφώνονται σε επίπεδο χαμηλότερο από το αντίστοιχο μέσο επιτόκιο της Ζώνης του Ευρώ, παρά το γεγονός ότι οι μειώσεις των επιτοκίων καταθέσεων στην Ελλάδα υπήρξαν πιο περιορισμένες από ό,τι στη Ζώνη του Ευρώ, μειώνοντας την αρνητική απόκλιση του μέσου επιτοκίου καταθέσεων προθεσμίας της Ελλάδας σε σχέση με το αντίστοιχο της Ζώνης του Ευρώ στις 45 μονάδες βάσης, έναντι 60 μονάδων το δ΄ τρίμηνο του 2024 και μέγιστης αρνητικής απόκλισης περίπου 120 μονάδων τον Ιανουάριο του 2023.
Σε ό,τι αφορά το μέσο επιτόκιο των νέων δανείων, τα στοιχεία της ΤτΕ δείχνουν υποχώρηση στο 4,45% τον Οκτώβριο του 2025 από το υψηλό του 6,38% τον Αύγουστο του 2023, όταν το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ είχε φτάσει στο υψηλότερο σημείο του 4,75%. Και στην περίπτωση αυτή η αποκλιμάκωση των εμπορικών επιτοκίων είναι χαμηλότερη από την πτώση των ονομαστικών επιτοκίων της ΕΚΤ, συντηρώντας την ψαλίδα μεταξύ επιτοκίων δανείων και καταθέσεων.
