Στις τιτλοποιήσεις ενήμερων δανείων στρέφονται πλέον οι τράπεζες σε μια προσπάθεια να απελευθερώσουν κεφάλαια και να ενισχύσουν τη δυνατότητά τους να δώσουν νέα δάνεια στην οικονομία. Μέσω των συνθετικών τιτλοποιήσεων, όπως ονομάζονται οι τιτλοποιήσεις εξυπηρετούμενων δανείων, οι τράπεζες έχουν ενισχύσει την κάνουλα της ρευστότητας με νέα δάνεια έως και 10 δισ. ευρώ περίπου την τελευταία 5ετία και για τα προσεχή 2 χρόνια.
Σε αντίθεση με την «κλασική» τιτλοποίηση όπου οι τράπεζες πουλούν κυρίως κόκκινα δάνεια στην προσπάθειά τους να εξυγιάνουν τους ισολογισμούς τους, στις συνθετικές τιτλοποιήσεις τα δάνεια που τιτλοποιούνται είναι πράσινα, δηλαδή ενήμερα. Μια βασική διαφορά της συνθετικής τιτλοποίησης σε σχέση με την «κλασική» είναι ότι τα δάνεια παραμένουν στον ισολογισμό της τράπεζας και η σχέση με τον πελάτη δεν αλλάζει. Αυτό που μεταφέρεται δεν είναι το δάνειο, αλλά ο πιστωτικός κίνδυνος, δηλαδή ο κίνδυνος να μην αποπληρωθεί πλήρως. Με απλά λόγια, η τράπεζα συνεχίζει να έχει το δάνειο, αλλά συμφωνεί με επενδυτές ή θεσμικούς οργανισμούς ότι αυτοί θα αναλάβουν μέρος των πιθανών ζημιών, αν κάτι πάει στραβά. Με τον τρόπο αυτό οι τράπεζες μπορούν να απελευθερώνουν κεφάλαια –χωρίς να κάνουν αύξηση μετοχικού κεφαλαίου– και να διανέμουν παράλληλα μέρισμα, καθώς ο επόπτης ζητά λιγότερα κεφάλαια για τα δάνεια για τα οποία μεταφέρεται ο πιστωτικός κίνδυνος.
Το εργαλείο των συνθετικών τιτλοποιήσεων αξιοποιείται πλέον μαζικά από τις τρεις συστημικές τράπεζες, Alpha, Eurobank και Πειραιώς –η Εθνική Τράπεζα είναι η μόνη που δεν έχει αξιοποιήσει αυτό το εργαλείο λόγω του πλεονάζοντος κεφαλαίου που διαθέτει– στην προσπάθειά τους να χρηματοδοτήσουν την οικονομία με νέα δάνεια χωρίς να επιβαρύνουν τους κεφαλαιακούς τους δείκτες. Ηδη η Eurobank μέσα από διαδοχικές τέτοιες συναλλαγές από το 2021 έχει τιτλοποιήσει δάνεια άνω των 7 δισ. ευρώ περίπου, μειώνοντας τα σταθμισμένα σε κίνδυνο στοιχεία του ενεργητικού της (RWAs) πάνω από τα 2,5 δισ. ευρώ. Να σημειωθεί ότι το ποσό των RWAs που απελευθερώνεται, μειώνεται σταδιακά με βάση τις λήξεις των ομολόγων που εκδίδονται στο πλαίσιο της τιτλοποίησης. Αντίστοιχα, η Τράπεζα Πειραιώς έχει τιτλοποιήσει συνολικά δάνεια ύψους 8,6 δισ. ευρώ, απελευθερώνοντας assets –μετά και τις λήξεις– κοντά στα 2,3 δισ. ευρώ, ενώ η Alpha Bank έχει τιτλοποιήσει δάνεια 3,8 δισ. ευρω, απελευθερώνοντας περίπου 1,8 δισ. ευρώ.
Χρηματοδοτούν την οικονομία με νέα δάνεια χωρίς να επιβαρύνουν τους κεφαλαιακούς δείκτες τους.
Το όφελος στα κεφάλαια των τραπεζών από τις μέχρι σήμερα συνθετικές τιτλοποιήσεις υπολογίζεται κοντά στο 1 δισ. ευρώ, διευρύνοντας τη χρηματοδοτική ικανότητα των τριών συστημικών τραπεζών έως και 10 δισ. ευρώ περίπου από το 2021 έως και το 2026, με βάση και τις νέες τιτλοποιήσεις που είναι προγραμματισμένες. Να σημειωθεί ότι και οι τρεις συστημικές τράπεζες, Alpha, Eurobank και Πειραιώς, σχεδιάζουν νέες τιτλοποιήσεις εντός του 2026 επιχειρηματικών και ναυτιλιακών κυρίως δανείων, συνολικού ύψους έως και 5 δισ. ευρώ περίπου, αναμένοντας ελάφρυνση των στοιχείων ενεργητικού κοντά στα 2,5 δισ. ευρώ. Το μέγεθος αυτό μπορεί να δημιουργήσει έως και διπλάσια πρόσθετη χρηματοδοτική ικανότητα με νέα δάνεια προς την οικονομία.
Ο στόχος αυτός είναι συμβατός με τον σχεδιασμό για πιστωτική επέκταση κοντά στο 8% την προσεχή διετία, που μεταφράζεται σε νέα δάνεια 13-14 δισ. ευρώ και έρχεται προσθετικά στην πιστωτική επέκταση για το 2025, που αναμένεται να κλείσει σε πάνω από 4 δισ. ευρώ για τη Eurobank, στα 3,5 δισ. ευρώ για την Τράπεζα Πειραιώς, ενώ από 3 δισ. εκτιμάται η πιστωτική επέκταση για Alpha και Εθνική.
Το αποτέλεσμα αυτό αναδεικνύει τον ρόλο των συνθετικών τιτλοποιήσεων ως στρατηγικό εργαλείο, όχι μόνο για τη διαχείριση κινδύνου και τη βελτίωση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας, αλλά και για την ενεργή στήριξη της πραγματικής οικονομίας μέσω αυξημένης χρηματοδότησης επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
