Απαισιόδοξος εμφανίζεται ο κόσμος των σούπερ μάρκετ για το 2003 και ήδη οι πωλήσεις των πρώτων ημερών φαίνεται να συνοδεύονται από την «κακοδαιμονία» του τελευταίου τριμήνου της προηγούμενης χρονιάς, που στο σύνολό της χαρακτηρίζεται όχι δύσκολη μα «παράξενη και αλλοπρόσαλλη». Και αυτό διότι ξεκίνησε πολύ καλά με το σύνολο των εταιρειών του κλάδου να καταγράφει τηρουμένων των αναλογιών εξαιρετικές επιδόσεις, συνεχίσθηκε με ικανοποιητικούς ρυθμούς ανάπτυξης και κατέληξε σε ένα πολύ κακό τελευταίο τρίμηνο.
Σαφής και ξεκάθαρη απάντηση στο εύλογο «γιατί;», δεν έχει ακόμη δοθεί. Οι άνθρωποι των επιχειρήσεων του κλάδου αδυνατούν να ερμηνεύσουν τη συμπεριφορά του καταναλωτή, καθώς το 2002 απουσίαζαν σοβαρά γεγονότα ή διατροφικές κρίσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πορεία των εργασιών τους. H επικρατούσα άποψη -που όμως στερείται τεκμηρίωσης- αναφέρεται στην είσοδο του ευρώ και στην προσπάθεια του καταναλωτή να συνειδητοποιήσει την αξία του νέου νομίσματος.
Με αυτά τα δεδομένα δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι το πρώτο τρίμηνο του 2003 θα φανεί πολύ περισσότερο κακό απ’ ό,τι στην πραγματικότητα θα είναι, αφού θα έρθει προς σύγκριση με το εξαιρετικά καλό πρώτο τρίμηνο της προηγούμενης χρονιάς. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις οι πωλήσεις των εταιρειών του κλάδου το 2002 σε σχέση με το 2001 θα παρουσιάσουν κατά μέσο όρο άνοδο της τάξης του 8-10% περίπου. Ωστόσο ένα μέρος της αύξησης αυτής προέρχεται από τις ανατιμήσεις σειράς προϊόντων αλλά και από τη δημιουργία νέων καταστημάτων. Σε ό,τι αφορά την κερδοφορία, αυτή αναμένεται σαφώς καλύτερη σε σχέση με το 2001 κυρίως λόγω της ύφεσης, που επικράτησε στον αδυσώπητο πόλεμο τιμών που γνώρισε ο κλάδος την προηγούμενη διετία. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κατάσταση στον κλάδο διεθνώς δεν είναι ευχάριστη, με εταιρείες κολοσσούς να καταγράφουν απώλειες τζίρου, εξαιτίας της ενίσχυσης του ευρώ έναντι του δολαρίου, της κρίσης σε περιοχές της Λατινικής Αμερικής και της γενικότερης ύφεσης που έχει κτυπήσει την πόρτα.
Μείωση πωλήσεων
Από τις κατηγορίες των προϊόντων που οι πωλήσεις τους μέσα από τα σούπερ μάρκετ δεν πήγαν ιδιαίτερα καλά το 2002 είναι τα απορρυπαντικά και τα υλικά καθαρισμού. Υπολογίζεται ότι οι πωλήσεις του παρουσίασαν μείωση κατά 10% περίπου. Επίσης κατά το ίδιο ποσοστό μειώθηκαν οι πωλήσεις των προϊόντων βρεφικής ανάπτυξης (πάνες κτλ) λόγω υπογεννητικότητας, ενώ οι καιρικές συνθήκες, που επικράτησαν ήρθαν να επηρεάσουν αρνητικά την ομάδα των προϊόντων που περιλαμβάνει τους χυμούς, τα αναψυκτικά και τα εμφιαλωμένα νερά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς οι πωλήσεις τους παρουσίασαν μείωση της τάξης του 6% περίπου ενώ για τον ίδιο λόγο οι πωλήσεις της μπίρας υποχώρησαν κατά 10%. Σημαντική πτώση κατά 18% παρουσίασε ο τζίρος των χαρτικών. Αν και ο όγκος τους σημείωσε αύξηση, η αξία των πωλήσεων υποχώρησε αφού στην κατηγορία αυτή υπήρξαν πολλές και συνεχείς προσφορές.
Αύξηση στη ζήτηση
Από τις κατηγορίες των προϊόντων, που εμφάνισε σημαντική ανάπτυξη πωλήσεων μέσα από τα σούπερ μάρκετ το 2002 ήταν τα έλαια. H αξία των πωλήσεων των τυποποιημένων ελαίων υπολογίζεται ότι αυξήθηκε κατά 11%. H εξήγηση που δίνεται είναι ότι η μικρή παραγωγή του 2001 έφερε μείωση στις πωλήσεις του χύμα ελαιολάδου με τους καταναλωτές να στρέφονται στα τυποποιημένα προϊόντα. Φέτος αναμένεται να συμβεί το αντίθετο λόγω της μεγάλης ελαιοπαραγωγής.
Η άνοδος των τιμών στις παραδοσιακές αγορές αλλά και οι ελλείψεις που παρουσιάσθηκαν, ευνόησαν τις πωλήσεις οπωρολαχανικών μέσα από τα σούπερ μάρκετ. H αξία των πωλήσεων της κατηγορίας αυτής υπολογίζεται ότι αυξήθηκε κατά 11% περίπου. Ωστόσο φέτος και στην κατηγορία αυτή η εικόνα θα είναι διαφορετική. O καλός καιρός έχει οδηγήσει όπως λένε οι άνθρωποι των σούπερ μάρκετ σε αισθητή μείωση των τιμών. Ετσι τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου σε πολλά προϊόντα αν και ο όγκος έχει αυξηθεί η αξία των πωλήσεων έχει υποχωρήσει σημαντικά.
Η σταδιακή αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών έχει αρχίσει να επηρεάζει θετικά την κατηγορία προϊόντων πρωινού (μέλι, κορν φλέικς κ.ά.) που πέρσι παρουσίασε βελτίωση κατά 5% ενώ φαίνεται ότι και η κατάσταση στο κρέας έχει ομαλοποιηθεί με τον τζίρο να καταγράφει άνοδο κατά 4%. Οι κινήσεις των επιχειρήσεων του κλάδου αλλά και η στροφή των καταναλωτών στα προϊόντα ψυγείου έφεραν αύξηση πωλήσεων στα νωπά γαλακτοκομικά της τάξης του 4%. Γενικότερα οι λιανέμποροι εκτιμούν ότι χρόνο με το χρόνο θα παρουσιάζουν σημαντική άνοδο όλα τα ειδικά τμήματα προϊόντων (ιχθυοπωλεία, μανάβικα κ.α.) που δημιουργούνται εντός των σούπερ μάρκετ ενώ διαφαίνονται ευνοϊκές προοπτικές για τα ημιέτοιμα αλλά και έτοιμα φαγητά. Τούτο βέβαια συνδέεται άμεσα και με τις σημαντικές επενδύσεις που πραγματοποιούνται από τις εταιρείες παραγωγής.
Επιβράδυνση του ρυθμού δημιουργίας νέων καταστημάτων
Εν τω μεταξύ σε ό,τι αφορά τα σημεία πώλησης προβλέπεται ότι και το 2003 θα επιβραδυνθεί περαιτέρω ο ρυθμός δημιουργίας νέων σούπερ μάρκετ λόγω δυσκολίας εξεύρεσης των κατάλληλων ακινήτων αλλά και των εξωφρενικών σε πολλές περιπτώσεις τιμών, που ζητούνται. Ενας άλλος λόγος είναι η μείωση του αριθμού των αλυσίδων λόγω των εξαγορών που έχουν λάβει χώρα τα τελευταία χρόνια. Αξίζει δε, να σημειωθεί ότι οι επιχειρηματίες του κλάδου δεν διστάζουν πλέον να προχωρήσουν σε κλείσιμο όσων καταστημάτων θεωρούνται μη αποδοτικά ή όταν ζητούνται για τη συνέχιση της λειτουργίας τους εξωφρενικά μισθώματα. H τακτική αυτή, που πριν από μερικά χρόνια θα ήταν ίσως αδιανόητη, υιοθετείται στο πλαίσιο μιας γενικότερης στρατηγικής που στόχο πλέον έχει την υγιή ανάπτυξη και την ανάπτυξη για την ανάπτυξη.
