Η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν –αν και εύθραυστη από τα πρώτα της βήματα κιόλας– έγινε δεκτή με ανακούφιση από τις αγορές και τους εμπόρους πετρελαίου, ανοίγοντας ένα παράθυρο αισιοδοξίας για την εκτόνωση της ενεργειακής κρίσης. Το κατά πόσον θα οδηγήσει σε διαρκή ειρήνη στη Μέση Ανατολή είναι ασαφές, ειδικά δεδομένων των συνεχιζόμενων επιθέσεων σε ζωτικές υποδομές και των ισραηλινών πληγμάτων στον Λίβανο.
Οπως και να ‘χει, το πετρελαϊκό σοκ που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα χρειαστεί πολύ χρόνο για να εκτονωθεί, συμφωνούν οι αναλυτές. Υπάρχουν πάνω από 800 πλοία που έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο, αναφέρει το Bloomberg επικαλούμενο στοιχεία του Kpler, εκ των οποίων το 70% μεταφέρει πετρέλαιο, καύσιμα και προϊόντα πετρελαίου.
Με το Ιράν να διαμηνύει ότι θα παρακολουθεί τα πλοία για όπλα και θα απαιτεί στο εξής διόδια σε κρυπτονομίσματα, οι ρυθμοί ροής είναι βέβαιο ότι θα παραμείνουν χαμηλότεροι από το συνηθισμένο και θα χρειαστεί χρόνος για να διοχετευθεί στις αγορές το συσσωρευμένο φορτίο. Η πετρελαϊκή κρίση που βιώνουμε είναι πλέον χειρότερη από τα τρία μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ της Ιστορίας μαζί, προειδοποίησε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ).
Ο Φατίχ Μπιρόλ δήλωσε στη γαλλική εφημερίδα Le Figaro ότι η τρέχουσα κρίση είναι πιο σοβαρή από τις πετρελαϊκές κρίσεις του 1973, του 1979, καθώς και από το σοκ του πολέμου της Ουκρανίας, το 2022, μαζί. Η τιμή του πετρελαίου Brent σημείωσε άνοδο σχεδόν 60% κατά τη διάρκεια των έξι εβδομάδων του πολέμου και όλα δείχνουν ότι ακόμη και αν το Ορμούζ ανοίξει ξανά ουσιαστικά στη ναυσιπλοΐα, θα χρειαστεί χρόνος ώστε να αποκατασταθεί πλήρως η παραγωγή ενέργειας στην περιοχή. «Δεν πρέπει να έχουμε καμία ψευδαίσθηση ότι αυτή η κρίση που επηρεάζει τις τιμές ενέργειας θα είναι βραχύβια. Δεν θα είναι», προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα η Αννα-Κάισα Ιτκονεν, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα Ενέργειας.
Αυτό που βιώνουμε είναι πλέον χειρότερο από τα τρία μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ της Ιστορίας μαζί, προειδοποίησε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Μέσα στο κλίμα αυτό της αβεβαιότητας, μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες αναμένουν ρητές διαβεβαιώσεις ασφαλείας πριν από την επανέναρξη των δρομολογίων. Ο ναυτιλιακός γίγαντας Maersk ανακοίνωσε ότι η συμφωνία εκεχειρίας δεν παρέχει ακόμη τις απαραίτητες διασφαλίσεις. «Σε αυτό το σημείο, ακολουθούμε μια προσεκτική προσέγγιση και δεν κάνουμε καμία αλλαγή σε υπηρεσίες», δήλωσαν υπεύθυνοι του κολοσσού στο Reuters.
Ο Ρολφ Χάμπεν, διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής εταιρείας μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Hapag-Lloyd, υπογράμμισε ότι τα παγκόσμια ναυτιλιακά δίκτυα θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο μήνες για να ομαλοποιηθούν, ακόμη και αν τηρηθεί η κατάπαυση του πυρός. Μεγάλος άγνωστος Χ παραμένει πότε θα αποκατασταθούν πλήρως οι ζημιές που προκάλεσαν οι ιρανικές επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Κόλπου.
Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ Σάαντ αλ Κάμπι δήλωσε ότι τα πλήγματα σε εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου είναι τόσο μεγάλες, που μπορούν να περιορίσουν το 17% της εξαγωγικής ικανότητας της χώρας έως και πέντε χρόνια. Δεκάδες διυλιστήρια, εγκαταστάσεις αποθήκευσης και κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου σε τουλάχιστον εννέα χώρες, από το Ιράν μέχρι τα ΗΑΕ και πέραν αυτών, έγιναν στόχος επιθέσεων στις έξι εβδομάδες των εχθροπραξιών. Συνολικά, το 10% ή και περισσότερο του παγκόσμιου εφοδιασμού με πετρέλαιο έχει διακοπεί. Οι συνδυασμένες εξαγωγές από το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ μειώθηκαν από 469 εκατομμύρια βαρέλια τον Φεβρουάριο σε 263 εκατομμύρια βαρέλια τον Μάρτιο – μείωση της τάξης του 44%, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων και στοιχείων αγοράς Kpler.
Αγνωστο παραμένει πότε θα απο-κατασταθούν πλήρως οι ζημιές που προκάλεσαν οι ιρανικές επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Κόλπου.
Οι αναλυτές σχολιάζουν ότι λίγες εγκαταστάσεις φαίνεται να έχουν υποστεί καταστροφικά πλήγματα, οι ακριβείς πληροφορίες όμως είναι περιορισμένες. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του εργοστασίου εξαγωγής φυσικού αερίου Ρας Λαφάν του Κατάρ, ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία στην περιοχή. Η τοποθεσία, η οποία εκτείνεται σε τουλάχιστον 1.900 στρέμματα σε μια μεγάλη βιομηχανική πόλη, προμηθεύει την Ασία και την Ευρώπη με φυσικό αέριο για μαγείρεμα, θέρμανση και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Τα άθικτα μέρη της εγκατάστασης θα λειτουργήσουν πρώτα, πιθανώς σε διάστημα εβδομάδων ή μηνών, ενώ η QatarEnergy, η οποία εκμεταλλεύεται το Ρας Λαφάν, δήλωσε ότι θα χρειαστούν χρόνια για να επισκευαστούν και να τεθούν σε λειτουργία τα κατεστραμμένα μέρη.
Οπως και αν εξελιχθεί η σύγκρουση, οι αναλυτές δεν προβλέπουν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα υποχωρήσουν ξανά σύντομα στο προπολεμικό τους επίπεδο, δηλαδή στα 60 δολάρια, περίπου, το βαρέλι. Η ανάγκη αναπλήρωσης των στρατηγικών αποθεμάτων και η επιδιόρθωση των κατεστραμμένων υποδομών στον Περσικό Κόλπο αναμένεται να κρατήσουν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Καμία ψευδαίσθηση
«Παρά την παύση των εχθροπραξιών, «δεν πρέπει να έχουμε καμία ψευδαίσθηση ότι αυτή η κρίση που επηρεάζει τις τιμές της ενέργειας θα είναι βραχύβια. Δεν θα είναι», σχολίασε η Αννα-Κάισα Ιτκονεν, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα Ενέργειας.
80
δολάρια το βαρέλι θα διαπραγματεύεται στο τέλος του 2026 η τιμή του πετρελαίου, σύμφωνα με τη Société Générale.
Ζημιές σε εγκαταστάσεις
«Οι ιρανικές επιθέσεις προκάλεσαν ζημιές σε εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου, αρκετές για να περιορίσουν το 17% της εξαγωγικής ικανότητας του Κατάρ μέχρι και πέντε χρόνια», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας της χώρας Σάαντ αλ Κάμπι.
263
εκατ. βαρέλια, από 469 εκατ. τον Φεβρουάριο, ήταν τον Μάρτιο οι συνδυασμένες εξαγωγές από Ιράκ, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ.
Μεγάλη αναστάτωση
«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα μεγάλο ενεργειακό σοκ, το οποίο συνδυάζει ένα πετρελαϊκό σοκ, ένα σοκ φυσικού αερίου και ένα σοκ τροφίμων. Πρόκειται για μια μεγάλη αναστάτωση για την οικονομία», σημειώνει ο Φατίχ Μπιρόλ, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
