Η γεωπολιτική κρίση στον Περσικό Κόλπο, με το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, βαραίνει πλέον και τους υπεύθυνους προμηθειών αλλά και τα λογιστήρια ελληνικών επιχειρήσεων, δημιουργώντας ένα κλίμα συνεχούς αβεβαιότητας. Παρατηρώντας τη ροή των δεδομένων, γίνεται σαφές ότι η ανησυχία δεν εντοπίζεται πλέον μόνο στην οριζόντια αύξηση της τιμής του πετρελαίου και του ενεργειακού κόστους συλλήβδην, αλλά σε μια βαθιά διάβρωση της συνδεσιμότητας και της λειτουργίας των εφοδιαστικών αλυσίδων που επηρεάζει κλάδους από τον τουρισμό μέχρι τη βαριά βιομηχανία και την πληροφορική.
Η περίπτωση Ελλήνων ξενοδόχων που αναζητούν εποχικό προσωπικό από τις Φιλιππίνες για το καλοκαίρι αποτελεί χαρακτηριστική μικρογραφία αυτής της πραγματικότητας, καθώς η δυσκολία μετακίνησης εργατικού δυναμικού αναδεικνύεται σε μείζον λειτουργικό εμπόδιο. «Δεν ξέρω από πού θα φέρω κόσμο φέτος, καθώς είναι απαγορευτικό πλέον το κόστος των εισιτηρίων για να φέρω από τις Φιλιππίνες εργαζομένους για το καλοκαίρι», σημειώνει στην «Kαθημερινή» ξενοδόχος με πολλές εκατοντάδες δωμάτια στα Δωδεκάνησα.
Πράγματι, σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Ενωσης Αεροπορικών Μεταφορών (IATA), η αναγκαστική εκτροπή των πτήσεων από τη Νοτιοανατολική Ασία λόγω του κλειστού εναέριου χώρου πάνω από την εμπόλεμη ζώνη έχει αυξήσει τον χρόνο πτήσης, γεγονός που έχει οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών των εισιτηρίων.
Η πίεση επεκτείνεται στην εφοδιαστική αλυσίδα των ελληνικών λιμανιών, όπου η έννοια της ταχείας συνδεσιμότητας δοκιμάζεται. «Περίμενα πρώτες ύλες πριν από μια βδομάδα, αλλά όπως πάνε τα πράγματα μπορεί να χρειαστώ και ένα μήνα ακόμα, με αποτέλεσμα να είναι πιθανόν πλέον να κλείσω μία γραμμή παραγωγής», αναφέρει στην «Καθημερινή» διευθυντής εργοστασίου παραγωγής χρωμάτων στην Ανατολική Αττική. Επιπλέον, ο ίδιος επιχειρηματίας δεν μπορεί να εξάγει πλέον εύκολα τα προϊόντα του προς την περιοχή της Μέσης και Απω Ανατολής όπου πραγματοποιεί μεγάλο μέρος της δραστηριότητάς του. Ο Πειραιάς, ο οποίος για χρόνια αποτελούσε την πρώτη πύλη εισόδου της Ευρώπης για τα πλοία που διέσχιζαν το Σουέζ, βιώνει σήμερα μια ιδιότυπη γεωγραφική υποβάθμιση, καθώς τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων εκτελούν πλέον τον περίπλου της Αφρικής υπό τον φόβο επιθέσεων από τους φιλοϊρανούς αντάρτες Χούθι της Υεμένης. Στοιχεία ναυλομεσιτικών συμβούλων δείχνουν ότι ο χρόνος παράδοσης για ένα εμπορευματοκιβώτιο από τη Σαγκάη στον Πειραιά αυξάνεται από τις 28 ημέρες που τυπικά χρειάζεται. Αυτή η καθυστέρηση προκαλεί αναταραχή στην ελληνική μεταποίηση, καθώς οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από εισαγόμενα πρόσθετα και πολυμερή, όπως μονάδες παραγωγής πλαστικών, αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις που μεταφράζονται σε αυξήσεις κόστους.
Παράλληλα, σύμφωνα με επιχειρηματίες της ελληνικής βιομηχανίας πλαστικών, η μειωμένη ροή πρώτων υλών από τα διυλιστήρια του Κόλπου έχει αρχίσει ήδη να οδηγεί σε άνοδο των τιμών των πολυμερών, με τους αναλυτές να εκτιμούν με βάση προηγούμενες κρίσεις ότι οι αυξήσεις θα μπορούσαν να αγγίξουν ακόμα και το 38% μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Η διαταραχή αγγίζει πλέον και τον πυρήνα της πρωτογενούς παραγωγής στην Ελλάδα, με τις πρώτες αυξήσεις στις ζωοτροφές να είναι ήδη γεγονός λόγω της αναμενόμενης έλλειψης σε λιπάσματα. «Η κατάσταση έχει ξεφύγει εντελώς και δεν ξέρω τι θα ταΐσω τα κοτόπουλα», εξηγεί μεγάλος κτηνοτρόφος από τη βόρεια Ελλάδα. Η περιοχή του Περσικού είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ουρίας και αμμωνίας, βασικών συστατικών για τα αζωτούχα λιπάσματα και η δυσκολία στις εξαγωγές τους απειλεί με μεγάλες αυξήσεις τιμών των λιπασμάτων στην ελληνική αγορά σε μια περίοδο που οι καλλιεργητές τα χρειάζονται άμεσα. «Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια φάση όπου οι προμηθευτές μάς στέλνουν τιμοκαταλόγους με ισχύ μόλις λίγων ημερών, με αυξήσεις κι αυτοί, καθώς φοβούνται ότι η επόμενη παραλαβή πρώτων υλών από τον Κόλπο μπορεί να έρθει πολύ αργά», αναφέρει χαρακτηριστικά στέλεχος μεγάλης μονάδας παραγωγής ζωοτροφών. Αυτό προκαλεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στην παραγωγή καλαμποκιού και κριθαριού, με τους αγρότες να ανησυχούν ότι η έλλειψη επαρκούς λίπανσης θα οδηγήσει σε μειωμένες σοδειές.
Σύμφωνα με επιχειρηματίες της ελληνικής βιομηχανίας πλαστικών, η μειωμένη ροή πρώτων υλών από τα διυλιστήρια του Κόλπου έχει αρχίσει ήδη να οδηγεί σε άνοδο των τιμών των πολυμερών, με τους αναλυτές να εκτιμούν με βάση προηγούμενες κρίσεις ότι οι αυξήσεις θα μπορούσαν να αγγίξουν ακόμα και το 38% μέσα σε λίγεςεβδομάδες.
Η ανησυχία αυτή μεταφράζεται και σε μεγάλη αύξηση του κόστους λειτουργίας των κτηνοτροφικών μονάδων, των πτηνοτροφείων αλλά και των μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας. «Αν η κρίση στα Στενά δεν εκτονωθεί άμεσα, το κόστος για το κρέας, τα κοτόπουλα και τα ψάρια ιχθυοτροφείου θα ξεφύγει από κάθε έλεγχο, αφού οι ανατιμήσεις στις τροφές είναι προληπτικές αλλά ήδη πολύ αισθητές», συμπληρώνει υπεύθυνος προμηθειών μεγάλης αλυσίδας λιανικού εμπορίου.
Την ίδια στιγμή, ο κλάδος της συσκευασίας βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής, με το κόστος στις χάρτινες συσκευασίες να παρουσιάζει αυξητικές τάσεις. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει παραγωγή και υπάρχουν ακόμα αποθέματα, οι βοηθητικές ύλες και τα χημικά πρόσθετα που απαιτούνται για την ανθεκτικότητα του χαρτονιού εισάγονται σε μεγάλο βαθμό από την Ασία και τη Μέση Ανατολή και αναμένεται να εμφανίσουν έλλειψη σε περίπτωση παράτασης της κρίσης. Οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις έχουν ήδη οδηγήσει σε αύξηση της τάξης του 15% στο κόστος του χαρτονιού, αναφέρουν πηγές της αγοράς.
Η διαταραχή αγγίζει πλέον και τον πυρήνα της πρωτογενούς παραγωγής στην Ελλάδα, με τις πρώτες αυξήσεις στις ζωοτροφές να είναι ήδη γεγονός λόγω της αναμενόμενης έλλειψης σε λιπάσματα. «Η κατάσταση έχει ξεφύγει εντελώς και δεν ξέρω τι θα ταΐσω τα κοτόπουλα», εξηγεί μεγάλος κτηνοτρόφος από τη βόρεια Ελλάδα.
Στον τομέα των εξαγωγών, η κατάσταση περιπλέκεται ομοίως από την εκτίναξη των ασφαλίστρων πολέμου (War Risk Insurance) για τα πλοία που προσεγγίζουν την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου, τα οποία σύμφωνα με τη Lloyd’s Market Association έχουν αυξηθεί από το 0,05% στο 0,8% της αξίας του κύτους. «Είναι οδυνηρό να έχεις το προϊόν έτοιμο στις αποθήκες και να μην μπορείς να το στείλεις γιατί το κόστος της μεταφοράς εκμηδενίζει το κέρδος σου», εξομολογείται εξαγωγέας αγροτικών προϊόντων, εξηγώντας ότι πολλοί επιλέγουν να διαθέσουν τα προϊόντα τους στην εγχώρια αγορά σε χαμηλές τιμές, προκαλώντας αναστάτωση στον ανταγωνισμό και πίεση στους παραγωγούς που δεν εξάγουν.
Την ίδια ώρα, Ελληνας διαχειριστής κεφαλαίων του Λονδίνου που εργάζεται σε μεγάλο ξένο οίκο, εκμυστηρεύεται πως η γεωπολιτική αστάθεια απειλεί να επιβραδύνει τις επενδυτικές ροές των χωρών του Κόλπου προς μεγάλα έργα υποδομών και real estate συμπεριλαμβανομένων κάποιων στην Ελλάδα.
Ακόμη και ο κλάδος των συνεδρίων και του επαγγελματικού τουρισμού στην Αθήνα ανησυχεί ότι μπορεί να δεχτεί πιέσεις λόγω της αντίληψης του κινδύνου. Οι διεθνείς εταιρείες διαχείρισης κινδύνου έχουν αναβαθμίσει το επίπεδο επικινδυνότητας για την Ανατολική Μεσόγειο, με αποτέλεσμα οι διοργανωτές μεγάλων συνεδρίων να φοβούνται ότι θα υπάρξει μείωση της συμμετοχής από το εξωτερικό. Ακόμα δυσκολότερη και πολύ πιο πραγματική είναι ήδη η κατάσταση για εταιρείες κρουαζιέρας, τα πλοία των οποίων είναι αποκλεισμένα στον Περσικό και δεν μπορούν να έρθουν στις ελληνικές θάλασσες με αποτέλεσμα να ακυρώνονται διαδοχικά κρουαζιέρες.
Ενα άλλο πεδίο προβληματισμού αναδύεται στον κλάδο της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών. Η καθυστέρηση στις παραδόσεις hardware, όπως servers και εξαρτημάτων δικτύωσης που κατασκευάζονται στην Ασία, προκαλεί ανησυχία για την πορεία έργων ψηφιακού μετασχηματισμού. Επικεφαλής μεγάλης επώνυμης αλυσίδας συμβούλων αναφέρει πως μαθαίνει για καθυστερήσεις στην παράδοση κρίσιμου εξοπλισμού, με αποτέλεσμα καθυστερήσεις στην τεχνολογική αναβάθμιση υποδομών ελληνικών επιχειρήσεων.
Με απλά λόγια, η ελληνική επιχειρηματικότητα καλείται πλέον να διαχειριστεί τις αθέατες μέχρι τώρα επιπτώσεις μιας κρίσης που δείχνει πόσο ευάλωτη είναι στην πραγματικότητα η οικονομία στις διεθνείς γεωπολιτικές αναταράξεις.
