Στο σύνολο των αμοιβών και όχι μόνο στη βάση της μισθολογικής πυραμίδας διαχέεται η αύξηση του κατώτατου μισθού, χωρίς όμως η διάχυση αυτή να είναι αυτόματη ή ομοιόμορφη. Εξαρτάται από παράγοντες όπως την κάλυψη των συλλογικών συμβάσεων, το κόστος εργασίας και τις αντοχές των επιχειρήσεων. Ετσι, και η νέα αύξηση κατά 4,55%, που τίθεται σε ισχύ από την 1η Απριλίου και διαμορφώνει τις κατώτατες αποδοχές στα 920 ευρώ, αναμένεται να ενισχύσει ανοδικά και τον μέσο μισθό στην ελληνική οικονομία, χωρίς όμως να διασφαλίζει αντίστοιχη και ομοιόμορφη αύξηση σε όλα τα εισοδηματικά επίπεδα. Η επίδραση καταγράφεται ήδη ως θετική, αλλά εκτιμάται ότι θα είναι πιο ήπια και άνιση, καθώς στην εξίσωση προστέθηκε, εκτός από τη δομή της αγοράς εργασίας, τις πρόσφατες παρεμβάσεις στις συλλογικές συμβάσεις και στο συνολικό κόστος για τις επιχειρήσεις, η γεωπολιτική κρίση εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Οπως εξηγεί μιλώντας στην «Κ» ο γενικός γραμματέας Εργασίας Νίκος Μηλαπίδης, η έκτη αυτή διαδοχική αύξηση του κατώτατου μισθού από το 2019 οδηγεί τον κατώτατο μισθό σε μια συνολική άνοδο της τάξεως του 41,54%. Οπως επισημαίνει, στην πράξη οι εργαζόμενοι που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό λαμβάνουν, κατά μέσον όρο, επιπλέον αποδοχές που αντιστοιχούν σε περίπου πέντε μισθούς ετησίως σε σχέση με το 2019. Ο ίδιος τονίζει ότι η αύξηση δεν αφορά μόνο τη βάση της μισθολογικής πυραμίδας. «Ο κατώτατος μισθός λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για ολόκληρη την αγορά εργασίας», σημειώνει, εξηγώντας ότι δημιουργεί μια αλυσιδωτή αντίδραση στους μισθούς. Οταν αυξάνεται, ασκεί πίεση και στους εργαζομένους που βρίσκονται λίγο πάνω από αυτόν, οι οποίοι διεκδικούν αντίστοιχες προσαρμογές, οδηγώντας τις επιχειρήσεις σε αναπροσαρμογές για να διατηρήσουν τη μισθολογική ιεραρχία.
Ενίσχυση του μέσου μισθού
Με βάση τις εκτιμήσεις, ο μέσος μισθός το 2026 αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 4% έως 4,5%, ακολουθώντας την πορεία του κατώτατου. Σε απόλυτα μεγέθη, διαμορφώνεται κοντά ή και πάνω από τα 1.450-1.500 ευρώ μεικτά. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η μετάδοση αυτής της αύξησης δεν είναι συμμετρική. Το 2025, παρά τη μεγαλύτερη αύξηση του κατώτατου μισθού, ο μέσος μισθός ενισχύθηκε κατά μόλις 1,5%. Η απόκλιση αυτή αποδίδεται κυρίως στη δομή της ελληνικής αγοράς εργασίας, όπου μεγάλο ποσοστό εργαζομένων συγκεντρώνεται σε χαμηλά εισοδηματικά επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι η άνοδος του κατώτατου μισθού επηρεάζει τον μέσο όρο κυρίως «λογιστικά», ανεβάζοντας τη βάση, χωρίς να μεταφράζεται απαραίτητα σε ουσιαστική αύξηση αποδοχών για το σύνολο των εργαζομένων.
Η διάχυση της αύξησης του κατώτατου μισθού εξαρτάται από κάλυψη συλλογικών συμβάσεων, κόστος εργασίας, αντοχές επιχειρήσεων.
Ο κ. Μηλαπίδης υπογραμμίζει, πάντως, ότι ο κατώτατος μισθός λειτουργεί και ως «σήμα» για την αγορά. Οπως αναφέρει, επηρεάζει τις προσδοκίες εργαζομένων και εργοδοτών, διαμορφώνοντας το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων. Παράλληλα, η αύξηση ενισχύει τη ζήτηση, καθώς τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα τείνουν να καταναλώνουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους, στοιχείο που μπορεί να στηρίξει την οικονομική δραστηριότητα.
Ενας ακόμη παράγοντας που αναδεικνύεται είναι ο ρόλος των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Οπως επισημαίνεται, αυτές αποτελούν τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου οι αυξήσεις διαχέονται ευρύτερα στην οικονομία. Χωρίς επαρκή κάλυψη από συλλογικές διαπραγματεύσεις, η επίδραση του κατώτατου μισθού στον μέσο μισθό παραμένει περιορισμένη.
Στο μεταξύ, σημαντικούς περιορισμούς θέτει το διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Η άνοδος των τιμών ενέργειας και η γεωπολιτική αβεβαιότητα αυξάνουν το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, μειώνοντας τα περιθώρια για γενικευμένες μισθολογικές αυξήσεις. Παράλληλα, ο πληθωρισμός εξακολουθεί να απορροφά μέρος των ονομαστικών αυξήσεων, περιορίζοντας την πραγματική αγοραστική δύναμη.
Το 2025, παρά τη μεγαλύτερη αύξηση του κατώτατου μισθού, ο μέσος μισθός ενισχύθηκε μόλις 1,5%. Φέτος αναμένεται να αυξηθεί 4%-4,5%.
Σημαντικός είναι και ο παράγοντας του μη μισθολογικού κόστους. Στην Ελλάδα, για έναν καθαρό μισθό της τάξεως των 1.200 ευρώ, το συνολικό κόστος για τον εργοδότη μπορεί να φτάσει περίπου τα 2.060 ευρώ, λόγω φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε αύξηση στον κατώτατο μισθό μεταφράζεται σε πολλαπλάσια επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες.
Προτάσεις των εργοδοτών
Δεν είναι τυχαίο ότι οι εργοδοτικοί φορείς είχαν προτείνει για το 2026 αυξήσεις χαμηλότερης τάξης, μεταξύ 3% και 3,5%, συνοδεύοντας τις θέσεις τους με αιτήματα για μείωση των εισφορών. Από την πλευρά της πολιτείας, ωστόσο, επισημαίνεται ότι η πολιτική μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης, η εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας και η ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων λειτουργούν συμπληρωματικά προς την αύξηση των μισθών.
Τέλος, ο γενικός γραμματέας Εργασίας αναφέρεται και στον ρόλο της παραγωγικότητας, τονίζοντας ότι η αύξηση των αποδοχών θα πρέπει να συνδέεται με τη βελτίωση της αποδοτικότητας της οικονομίας. Οπως σημειώνει, στόχος είναι η θετική δυναμική να επεκταθεί στο σύνολο της αγοράς εργασίας, ώστε οι αυξήσεις να είναι διατηρήσιμες.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ λειτουργεί ως βασικός μοχλός ενίσχυσης των αποδοχών, με σαφή αλλά όχι καθολική επίδραση. Η πορεία του μέσου μισθού θα εξαρτηθεί τελικά από την ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης, κόστους και θεσμικών παρεμβάσεων, με το αποτέλεσμα να παραμένει θετικό αλλά μετριοπαθές για το σύνολο των εργαζομένων.
