Η επιστροφή παρεμβάσεων στήριξης για την ενεργειακή κρίση βρίσκεται ξανά στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου, καθώς η αβεβαιότητα στις τιμές ενέργειας εντείνεται και πιέζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού επανέρχονται «εργαλεία» του 2022, όπως το fuel pass, η επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στην αντλία και το market pass, τα οποία εξετάζεται να ενεργοποιηθούν εκ νέου, ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου. Η κυβέρνηση εμφανίζεται έτοιμη να κινηθεί ευέλικτα, προσαρμόζοντας τις κινήσεις της με βάση τις εξελίξεις στην αγορά, αναφέρουν κύκλοι του οικονομικού επιτελείου.
Εάν η πίεση στην οικονομία συνεχιστεί, δεν αποκλείεται να ενεργοποιηθεί και ένα δεύτερο επίπεδο παρεμβάσεων. Σε αυτό περιλαμβάνεται η φορολόγηση των υπερκερδών σε διυλιστήρια και εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την ενίσχυση των πιο ευάλωτων.
Την ίδια ώρα, εξετάζονται και πρωτοβουλίες εξοικονόμησης ενέργειας, τουλάχιστον στον δημόσιο τομέα, σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης. Η συγκράτηση της κατανάλωσης, όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, θεωρείται κρίσιμη τόσο για τον περιορισμό του κόστους όσο και για τη διαχείριση πιθανών ελλείψεων.
Την προηγούμενη φορά που εφαρμόστηκε το fuel pass είχε τρίμηνη διάρκεια και κόστισε στον προϋπολογισμό 130 εκατ. ευρώ, με τρία εκατ. δυνητικά δικαιούχους. Αφορούσε όλα τα φυσικά πρόσωπα, οδηγούς αυτοκινήτων και μοτοσικλετών (με εισοδηματικά κριτήρια π.χ. 30.000 ευρώ) ως ενίσχυση για την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους των καυσίμων. Τα ποσά κυμαίνονταν την τελευταία φορά που ενεργοποιήθηκε το μέτρο (καλοκαίρι 2022), από 40 έως 100 ευρώ ανάλογα με το όχημα και την περιοχή.
Fuel pass, επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στην αντλία και market pass βρίσκονται στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού.
Επίσης σχεδιάζεται η οριζόντια επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ) με βάση το μοντέλο του 2022 (επιδότηση 0,15 ευρώ/λίτρο στην αντλία), με το μέτρο να κοστίζει περί τα 200 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα εξετάζεται η ενεργοποίηση ενός «διχτυού προστασίας» για την αποτροπή νέου κύματος ανατιμήσεων στα αγροτικά προϊόντα. Στο τραπέζι βρίσκονται δύο βασικά σενάρια. Η επιβολή πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα και η απευθείας οικονομική στήριξη των αγροτών. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η κυβέρνηση προσανατολίζεται στο πλαφόν στα λιπάσματα.
Παρεμβάσεις θα γίνουν και στην ακτοπλοΐα. Με στόχο τη συγκράτηση του λειτουργικού κόστους των πλοίων, εξετάζονται τα εξής μέτρα: Μείωση των λιμενικών τελών έως και 50%, κρατική επιδότηση στις υποχρεωτικές εκπτώσεις που παρέχονται σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες και μείωση του ΦΠΑ στα εισιτήρια των οχημάτων από το 24% στο 13%, ώστε να εξισωθεί με τον συντελεστή που ισχύει για τους επιβάτες.
Προς το παρόν η κυβέρνηση δεν εξετάζει να προχωρήσει σε μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, όπως έπραξαν άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το μέτρο θεωρείται από το οικονομικό επιτελείο ότι μπορεί να μην έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα, ενώ το κόστος για τον προϋπολογισμό θα είναι πολύ μεγάλο. Γι’ αυτό άλλωστε στην Ιταλία ελήφθη απόφαση μείωσης των φόρων στα καύσιμα μόνο για 20 ημέρες. Σημειώνεται ότι από τον ΕΦΚ το Δημόσιο εισπράττει ετησίως περί τα 3,5 δισ. ευρώ και μείωση της τάξης του 20% θα επέφερε ετησίως απώλειες ύψους 700 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή θα μείωνε αισθητά το διαθέσιμο ποσό για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, καθώς δεν θα υπήρχαν κονδύλια για άλλα μέτρα όπως το market pass.
Πάντως, η κυβέρνηση θεωρεί ότι όλα είναι ανοιχτά αυτή τη στιγμή, αναμένοντας τις αποφάσεις σε επίπεδο Ευρώπης. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίσθηκε την περασμένη Παρασκευή ιδιαίτερα αισιόδοξος, σημειώνοντας ότι μια διατύπωση στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου «ανοίγει την πόρτα για περισσότερη ευελιξία στη λήψη εθνικών αλλά και ευρωπαϊκών μέτρων για την αντιμετώπιση αυτής της έκτακτης κρίσης».
