«Πακέτο» άμεσων και μεσοπρόθεσμων παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων τιμών ενέργειας στην Ευρώπη, λόγω (και) του συνεχιζόμενου πολέμου στη Μέση Ανατολή, προτείνει η πρόεδρος της Κομισιόν. Ενόψει του επικείμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Πέμπτη, αφήνει, μάλιστα, ανοιχτό το ενδεχόμενο εθνικών μηχανισμών έκτακτης ανάγκης για τον περιορισμό των επιπτώσεων από τις υψηλές τιμές φυσικού αερίου στην ηλεκτρική ενέργεια, υπό την προϋπόθεση να μη διαταραχθεί η ενιαία αγορά ή να αυξηθεί η ζήτηση στα ορυκτά καύσιμα.
Σε επιστολή της προς τους ηγέτες των κρατών-μελών της Ε.Ε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τονίζει ότι η ενεργειακή διάσταση της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή απειλεί να επιβαρύνει περαιτέρω την ευρωπαϊκή οικονομία και καλεί σε συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση, που θα μειώσει το κόστος ενέργειας, χωρίς όμως να υπονομεύσει την πράσινη μετάβαση.
Σχετικά με άμεσα μέτρα, η πρόεδρος της Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί ταυτόχρονα σε τέσσερα μέτωπα, που καθορίζουν την τελική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας: το κόστος παραγωγής, τις χρεώσεις δικτύου, τη φορολογία και το κόστος άνθρακα.
Κεντρική πρόταση αποτελεί η επιτάχυνση των επενδύσεων σε καθαρές πηγές ενέργειας έως το 2030, ώστε να περιοριστούν οι ώρες κατά τις οποίες το φυσικό αέριο καθορίζει τις χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, η Κομισιόν προωθεί μεγαλύτερη χρήση μακροπρόθεσμων συμβολαίων αγοράς ενέργειας (Power Purchase Agreements), τα οποία μπορούν να αποσυνδέσουν τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία από τη μεταβλητότητα της αγοράς.
Η Φον ντερ Λάιεν προτείνει επίσης τη στήριξη της βαριάς βιομηχανίας μέσω του υφιστάμενου πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να προσφέρουν άμεση ανακούφιση στις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, καθώς και αποζημιώσεις για μέρος του κόστους άνθρακα.
Την ίδια στιγμή, πάντως, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο εθνικών μηχανισμών έκτακτης ανάγκης για τον περιορισμό των επιπτώσεων από τις υψηλές τιμές φυσικού αερίου στην ηλεκτρική ενέργεια, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα διαταράσσεται η ενιαία αγορά ούτε θα ενισχύεται η ζήτηση για ορυκτά καύσιμα.
Σημαντικό μέρος των προτάσεων αφορά και τις δομικές «παρεμβάσεις» στο ενεργειακό σύστημα. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή εισηγείται ταχύτερη ανάπτυξη των ηλεκτρικών δικτύων και επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων για έργα ενέργειας, ώστε να ενσωματωθούν γρηγορότερα οι ανανεώσιμες πηγές στο σύστημα.
Παράλληλα προτείνεται μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης στην ηλεκτρική ενέργεια, η οποία σε πολλές περιπτώσεις παραμένει πολλαπλάσια σε σχέση με το φυσικό αέριο, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τις βιομηχανίες που επιχειρούν να ηλεκτροποιήσουν την παραγωγή τους.
Σε κάθε περίπτωση απορρίπτει την αναστολή του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών (EU Emissions Trading System, ΕΤS) που ζητά κυρίως η Ιταλία, αντιθέτως, κάνει λόγο για εκσυγχρονισμό του, όπως ζητά η Γερμανία. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν λέει ότι το ETS θα πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, με ενίσχυση του μηχανισμού σταθερότητας της αγοράς ώστε να περιορίζεται η υπερβολική μεταβλητότητα των τιμών άνθρακα.
Συνολικά, η στρατηγική, που παρουσιάζει η Επιτροπή συνδυάζει άμεση στήριξη σε καταναλωτές και βιομηχανία με βαθύτερες μεταρρυθμίσεις στην αγορά ενέργειας, με στόχο να μειωθεί διαρκώς το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και να ενισχυθεί η ενεργειακή ανεξαρτησία της Ευρώπης.
