Την περασμένη Τρίτη, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων Νάντια Καλβίνιο ανακοίνωσε στο Forum της Τράπεζας στο Λουξεμβούργο σχέδια για επέκταση των χρηματοδοτήσεων στην άμυνα και στην τεχνολογία. Σε συνέντευξή της στην «Κ» εξηγεί πώς τα σχέδια αυτά θα μπορούσαν να έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς, για παράδειγμα, η πρωτοβουλία για Ευρωπαίους Πρωταθλητές Τεχνολογίας θα καλύπτει πλέον όχι μόνο μεγάλα, αλλά και μεσαίου μεγέθους funds.
Μιλώντας για το νέο πεδίο δράσης της Τράπεζας, την άμυνα, αναφέρει ότι η χρηματοδότηση τετραπλασιάστηκε φτάνοντας στο 5% των εργασιών της εντός της Ε.Ε., ενώ ειδικά η ζήτηση για επενδύσεις σε fund στον τομέα της άμυνας είναι τόσο μεγάλη που θα μπορούσε η χρηματοδότηση να δεκαπλασιαστεί αν και αυτό θα γίνει σταδιακά.
H Iσπανίδα είναι κατηγορηματική, στη συνέντευξή της, ότι ο πόλεμος καθιστά πιο επείγουσα την ανάγκη να ενισχύσει η Ευρώπη τη στρατηγική της αυτονομία και να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα.
Ανακοινώνει ότι τα σχέδια της ΕΤΕπ για την Ελλάδα το 2026, μετά το ρεκόρ των χρηματοδοτήσεων 3,5 δισ. ευρώ του 2025, περιλαμβάνουν έργα στον τομέα της ασφάλειας, της άμυνας, της ενέργειας, της ψηφιακής τεχνολογίας, αλλά και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
– Ανακοινώσατε ότι σκοπεύετε να επεκτείνετε την πρωτοβουλία σας για Ευρωπαίους Πρωταθλητές Τεχνολογίας, καθώς και να δημιουργήσετε ένα πιλοτικό εργαλείο για την έξοδο από επενδύσεις. Πώς θα ενισχύσουν αυτά τα εργαλεία την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και πώς θα μπορούσαν να επωφεληθούν οι ελληνικές startups και scaleups;
– Η πρωτοβουλία για Ευρωπαίους Πρωταθλητές Τεχνολογίας είναι το μεγαλύτερο fund of funds του είδους του στην Ευρώπη, απολύτως προσανατολισμένο στην υποστήριξη πολύ καινοτόμων και γρήγορα αναπτυσσόμενων εταιρειών στον ψηφιακό τομέα, οι οποίες επιδιώκουν να αναπτυχθούν και να ανταγωνιστούν σε παγκόσμια κλίμακα. Eχει σημειώσει μεγάλη επιτυχία. Σε λιγότερο από δύο χρόνια, οι επενδύσεις μας διπλασίασαν τον αριθμό των ευρωπαϊκών, μεγάλης κλίμακας, κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών (με κεφάλαιο πάνω από 1 δισ. ευρώ), εξασφαλίζοντας τη δημιουργία 11 ευρωπαϊκών μονόκερων. Φέτος, σχεδιάζουμε να επεκταθεί περαιτέρω.
Η επόμενη φάση της πρωτοβουλίας για τους Ευρωπαίους Πρωταθλητές Τεχνολογίας θα είναι ευρύτερη, καλύπτοντας και μεσαίου μεγέθους funds, κάτι που θα το κάνει ιδιαιτέρως ενδιαφέρον για χώρες όπως η Ελλάδα.
Στόχος μας είναι να κινητοποιήσουμε ιδιώτες θεσμικούς επενδυτές να υποστηρίξουν ευρωπαϊκές καινοτομίες και στα 27 κράτη-μέλη, περιλαμβανομένης της Ελλάδας φυσικά, ώστε οι ιδέες, οι τεχνολογίες και οι εταιρείες που γεννώνται στην Ευρώπη να μπορούν να αναπτυχθούν στην Ευρώπη και να γίνουν παγκόσμιοι πρωταθλητές.
Επίσης, εργαζόμαστε σε ένα εργαλείο που θα διευκολύνει την αποεπένδυση των κεφαλαίων συμμετοχών και των ιδρυτών startups, παρέχοντας χρηματοδότηση για την απόκτηση, μετατρέψιμα εργαλεία και στοχευμένη υποστήριξη για την εισαγωγή τους στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια.
Θα οργανώσουμε σύντομα μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με επενδυτές για να οριστικοποιήσουμε τις προτάσεις μας. Ενώ ολοκληρώνουμε τον σχεδιασμό των εργαλείων αυτών, για να ανταποκριθούμε στις ανάγκες των αγορών, είμαστε σε συνεχή επαφή με το πλούσιο και ζωντανό οικοσύστημα των startups και τους επιχειρηματίες, για να δούμε πώς θα μεγιστοποιήσουμε την επίδρασή μας και να μετακινήσουμε τη βελόνα, ώστε να κλείσει το χρηματοδοτικό κενό.
– Η ΕΤΕπ δίνει πλέον έμφαση στην άμυνα και σχεδιάζει να επεκτείνει την πρωτοβουλία της για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής καινοτομίας (Defence Equity Facility). Πώς μπορούν να βοηθηθούν οι startups της αμυντικής τεχνολογίας;
– Πέρυσι ήταν έτος καμπής για τον όμιλο της ΕΤΕπ στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας. Τα επιλέξιμα για χρηματοδότηση έργα πλέον δεν είναι μόνο διπλής χρήσης, αλλά περιλαμβάνουν και αμιγώς στρατιωτικές επενδύσεις και ο όγκος χρηματοδότησης τετραπλασιάστηκε φτάνοντας ήδη το 5% των εργασιών μας εντός της Ε.Ε.
Μελλοντικά, ο όμιλος της ΕΤΕπ έχει δρομολογήσει μια σειρά έργων υψηλής προτεραιότητας σε 5 τομείς «κλειδιά». 1. Μεγάλες κρίσιμες υποδομές και στρατιωτικές μεταφορές. 2. Ευρωπαϊκή βιομηχανία. 3. Ερευνα και Ανάπτυξη σε νέες τεχνολογίες, για παράδειγμα στο Διάστημα. 4. Χρηματοδότηση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων κατά μήκος της αλυσίδας προσφοράς των Ευρωπαίων εργολάβων στον τομέα της άμυνας με εμπορικές τράπεζες. Πρόσφατα ο όμιλος της ΕΤΕπ ανακοίνωσε μια συμφωνία με την Τράπεζα Πειραιώς για χρηματοδότηση των ελληνικών εταιρειών άμυνας και ασφάλειας. 5. Αναπτύσσουμε ένα οικοσύστημα επιχειρηματικών κεφαλαίων ειδικευμένων στην άμυνα.
Δύο χρόνια πριν, δεν υπήρχαν πολλά πράγματα σε αυτόν τον τομέα στην Ευρώπη. Τώρα, ξεπροβάλλει ένα οικοσύστημα και στηρίζουμε την ανάπτυξή του μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων, επενδύοντας σε κεφάλαια όπως τα Keen VC Fund, Sienna και Nazka.
Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώσαμε τη μεγαλύτερη επένδυση στο Join Capital III, ένα κεφάλαιο επικεντρωμένο στην deeptech, την άμυνα και το διάστημα.
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασαν το Defence Equity Facility το 2024. Η ζήτηση της αγοράς ήταν μεγάλη και το Facility είναι τώρα σχεδόν πλήρως επενδεδυμένο και προετοιμαζόμαστε για την επέκτασή του. Η ζήτηση της αγοράς δείχνει ότι θα μπορούσε να δεκαπλασιαστεί η χρηματοδότηση, αλλά πιθανότατα θα προχωρήσουμε σε στάδια.
Οι επενδύσεις μας ενισχύουν εταιρείες που αναπτύσσουν νέες τεχνολογίες π.χ. για drones, λύσεις για προστασία από παρεμβολές, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, κρυπτογραφημένες επικοινωνίες δορυφόρων, κυβερνοασφάλεια, διάστημα και άλλους τομείς. Τέτοιες επενδύσεις στην άμυνα έχουν θετικά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στην ευρύτερη οικονομία, ενισχύοντας την καινοτομία και την ανάπτυξη της παραγωγικότητας.
– Ανησυχείτε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα έχει σοβαρή επίπτωση στην ευρωπαϊκή οικονομία, εκτροχιάζοντας την προσπάθεια για την ανάκτηση της ανταγωνιστικότητάς της;
– Η τρέχουσα κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή καθιστά πιο επείγουσα από κάθε άλλη φορά την ανάγκη να ενισχύσει η Ευρώπη τη στρατηγική της αυτονομία, είτε στον τομέα της ενέργειας, είτε της άμυνας και της ασφάλειας. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Ευρώπη έχει γίνει πιο ανθεκτική και πιο ανεξάρτητη. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν αποδείξει ότι μπορούν να προσαρμοστούν στις συνθήκες που αλλάζουν και στο προκλητικό παγκόσμιο τοπίο. Επομένως, έχω την πεποίθηση ότι αυτή τη φορά θα μπορέσουμε επίσης να αντιμετωπίσουμε αυτή την πρόκληση.
Μελλοντικά, ο όμιλος της ΕΤΕπ έχει δρομολογήσει μια σειρά έργων υψηλής προτεραιότητας σε 5 τομείς «κλειδιά» 1. Μεγάλες κρίσιμες υποδομές και στρατιωτικές μεταφορές. 2. Ευρωπαϊκή βιομηχανία. 3. Ερευνα και Ανάπτυξη σε νέες τεχνολογίες, για παράδειγμα στο Διάστημα. 4. Χρηματοδότηση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων κατά μήκος της αλυσίδας προσφοράς των Ευρωπαίων εργολάβων στον τομέα της άμυνας με εμπορικές τράπεζες. 5. Ανάπτυξη ένα οικοσυστήματος επιχειρηματικών κεφαλαίων ειδικευμένων στην άμυνα.
– Εκτιμάτε ότι ο πόλεμος θα καθυστερήσει ή θα επιταχύνει τα σχέδια για την πράσινη μετάβαση; Κινδυνεύουν οι κλιματικοί επενδυτικοί στόχοι;
– Η τρέχουσα κατάσταση καθιστά ακόμη πιο επείγουσα την ανάγκη να μειώσει η Ευρώπη την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα. Μια ενεργειακή επανάσταση βρίσκεται σε εξέλιξη και οι επενδύσεις μας υποστηρίζουν τις βιομηχανίες στις οποίες η Ευρώπη είναι παγκόσμιος πρωταθλητής, όπως η αιολική ενέργεια. Η παραγωγή καθαρής ενέργειας μειώνει επίσης την εξάρτησή μας από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και τις διακυμάνσεις των τιμών τους και ενισχύει την ενεργειακή αυτάρκεια και ανεξαρτησία της Ε.Ε.
Η ΕΤΕπ διέθεσε το 60% της χρηματοδότησής της πέρυσι στην υποστήριξη της πράσινης μετάβασης και της κλιματικής προσαρμογής, περιλαμβανομένης χρηματοδότησης ρεκόρ για δίκτυα και διασυνδέσεις. Ο όμιλος της ΕΤΕπ χρηματοδοτεί περίπου τα μισά έργα δικτύων, μία στις πέντε ηλιακές μονάδες, ένα στα τρία χερσαία αιολικά και την πλειοψηφία των θαλάσσιων. Χρηματοδοτούμε, επίσης, και υποστηρίζουμε μικρομεσαίες επιχειρήσεις να βελτιώσουν την ενεργειακή αποτελεσματικότητά τους, την απανθρακοποίηση της βαριάς βιομηχανίας και την ανάπτυξη νέων καυσίμων και καινοτόμων τεχνολογιών, πρωτοποριακών καθαρών τεχνολογιών. Επομένως, αυτή είναι μια περιοχή όπου η ΕΤΕπ υπήρξε, είναι και θα παραμείνει εξαιρετικά δραστήρια.
Σε πρώτο πλάνο η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας
– Η χρηματοδότηση της ΕΤΕπ στην Ελλάδα έφτασε σε ύψος-ρεκόρ 3,5 δισ. ευρώ το 2025. Ποια είναι τα σχέδιά σας για το 2026;
– Το 2025 ήταν ένα έτος-ορόσημο για την Ελλάδα και τον όμιλο της ΕΤΕπ. Το ρεκόρ των 3,5 δισ. αντανακλά την προσήλωση της ΕΤΕπ στη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα, ανταγωνιστικότητα και γεωπολιτική σημασία της Ελλάδας. Για το 2026 δρομολογούνται έργα με σημαντική διαρθρωτική και γεωπολιτική επίπτωση.
Εργαζόμαστε σε σημαντικά έργα στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, περιλαμβανομένης της συμβουλευτικής υποστήριξης για την ενεργειακή αναβάθμιση στρατοπέδων. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας επίσης σημαίνει να καταστούν οι στρατιωτικές υποδομές πιο βιώσιμες και ανθεκτικές και να μειωθεί το κόστος των στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Η τρέχουσα κατάσταση καθιστά ακόμη πιο επείγουσα την ανάγκη να μειώσει η Ευρώπη την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα. Μια ενεργειακή επανάσταση βρίσκεται σε εξέλιξη και οι επενδύσεις μας υποστηρίζουν τις βιομηχανίες στις οποίες η Ευρώπη είναι παγκόσμιος πρωταθλητής, όπως η αιολική ενέργεια. Η παραγωγή καθαρής ενέργειας μειώνει επίσης την εξάρτησή μας από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και τις διακυμάνσεις των τιμών τους και ενισχύει την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ε.Ε.
Η ενέργεια παραμένει στον πυρήνα της στρατηγικής μας: από τα δίκτυα, τις ανανεώσιμες πηγές και την αποθήκευση μέχρι προγράμματα μεγάλης κλίμακας ενεργειακής αποτελεσματικότητας. Οι επενδύσεις στην υποδομή Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ICT) και τα ψηφιακά δίκτυα θα ενισχύσουν περαιτέρω τον τεχνολογικό μετασχηματισμό της χώρας και θα υποστηρίξουν την ανάπτυξη υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Παράλληλα, θα διατηρήσουμε την ισχυρή υποστήριξή μας στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην καινοτομία, διασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη θα παραμείνει ευρείας βάσης και συμπεριληπτική.
– Υποστηρίζετε την Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Θα μπορούσε να αποτελέσει λύση για την έλλειψη επενδυτικών κεφαλαίων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις;
– Ο όμιλος της ΕΤΕπ υποστηρίζει σθεναρά το εν εξελίξει έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Για παράδειγμα, το αναμενόμενο «28ο καθεστώς» που θα επιτρέψει σε εταιρείες και επενδυτές να λειτουργούν σε όλη την Ε.Ε. υπό το ίδιο νομικό πλαίσιο. Αυτά τα μέτρα θα συμπληρωθούν με την επέκταση των επιτυχημένων πανευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και νέες πρωτοβουλίες που θα βοηθήσουν τη διοχέτευση των αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις.
Η ίδια η ΕΤΕπ είναι ένα εργαλείο της Ενωσης Αγορών Κεφαλαίου: Πανευρωπαϊκή, με έργο και παρουσία σε κάθε γωνιά της Ενωσης και σε 160 χώρες στον κόσμο, με ισολογισμό 600 δισ. ευρώ, αξιολόγηση ΑΑΑ και 100 δισ. ευρώ ετήσιες επενδύσεις, ιδιοκτησίας των 27 κρατών-μελών.
– Ο στόχος της έκθεσης του Μάριο Ντράγκι για 800 δισ. ευρώ ετήσιες επενδύσεις είναι ρεαλιστικός;
– Η Ευρώπη είναι υπερδύναμη, με κορυφαία πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, εξαιρετικό ταλέντο και ένα ζωντανό οικοσύστημα startups που δυσκολεύεται να αναπτυχθεί στην Ε.Ε. εξαιτίας της πολυδιάσπασης και της έλλειψης μεγάλης κλίμακας χρηματοδότησης. Υπάρχουν τρισεκατομμύρια αποταμιεύσεων φορέων και νοικοκυριών που θα μπορούσαν να διοχετευθούν σε πιο παραγωγικές επενδύσεις. Επομένως, χρειαζόμαστε να συνδέσουμε αυτές τις δύο πλευρές της αγοράς και να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη.
