Οι εξελίξεις στο πεδίο είναι ραγδαίες, και συνεπώς, η όποια απάντηση ενδέχεται να αλλάξει ανά πάσα στιγμή. Μπορούμε όμως να κάνουμε τις εξής παρατηρήσεις. Το βασικό σενάριο που μας ανησυχεί είναι η αύξηση των τιμών και όχι η ασφάλεια εφοδιασμού. Φυσικό αέριο από τον Κόλπο δεν αγοράζουμε – εισάγουμε αέριο μέσω αγωγών από τη Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ το υγροποιημένο φυσικό αέριο προέρχεται πρωτίστως από τις ΗΠΑ (με μικρότερες ποσότητες από Νιγηρία, Αίγυπτο, Αλγερία, και Νορβηγία). Πετρέλαιο εισάγουμε από το Ιράκ και τη Σαουδική Αραβία, αλλά έχουμε ένα διαφοροποιημένο μείγμα προμηθευτών και πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές. Διατηρούμε επίσης στρατηγικά αποθέματα, όπως οφείλουμε, που ξεπερνούν τις 90 μέρες καθαρών εισαγωγών. Και τα διυλιστήριά μας παράγουν προϊόντα που υπερκαλύπτουν την εγχώρια κατανάλωση, γεγονός που μας δίνει μια επιπλέον δικλίδα ασφαλείας.
Συνεπώς, το πρωταρχικό μας μέλημα αυτή τη στιγμή δεν είναι η πρόσβαση σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά οι τιμές.
Εως τώρα, το πετρέλαιο έχει ανέβει περίπου 20%, ενώ στο φυσικό αέριο πάνω από 50%.
Στην αγορά του πετρελαίου, πριν από την κρίση, υπήρχε μια ομαλότητα, με τις τιμές να πέφτουν σταθερά, ενώ η αλλαγή στην ισοτιμία δολαρίου-ευρώ έχει ρίξει την τιμή του αργού ακόμη περισσότερο σε όρους ευρώ. Η έξαρση των τιμών είναι ανησυχητική, αλλά απέχουμε αρκετά από τα επίπεδα του 2022 – $100 το βαρέλι για το 2022, και $120 τον Ιούνιο του 2022.
Το ίδιο ισχύει και στην αντλία, όπου οι τιμές τον Φεβρουάριο ήταν σχετικά (5%-8%) χαμηλότερες από πέρυσι την ίδια εποχή, και ακόμα χαμηλότερες σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2024 (8%-14%). Η τελική τιμή επηρεάζεται επίσης από τη φορολογία που μετριάζει την επίδραση μιας ανόδου των τιμών σε αυτό που πληρώνει ο καταναλωτής στην αντλία. Στο φυσικό αέριο, η άνοδος των τιμών είναι πιο ανησυχητική. Αλλά και πέρυσι τον χειμώνα, το αέριο ήταν στα €45-€50 η μεγαβατώρα στο χρηματιστήριο της Ολλανδίας – στα ίδια επίπεδα που έχει ανέβει και σήμερα εν μέσω της κρίσης (αλλά με μεγάλη μεταβλητότητα).
Για την Ελλάδα, η βασική ανησυχία από την ανατίμηση του αερίου είναι η επίδραση στο ρεύμα. Τους τελευταίους μήνες η Ελλάδα είχε μία από τις χαμηλότερες τιμές χονδρικής στην Ευρώπη – απόρροια της εξαιρετικής παραγωγής από άνεμο και νερά. Την άνοιξη πέφτει η κατανάλωση, ενώ ενισχύονται τα φωτοβολταϊκά. Το τελευταίο δωδεκάμηνο έχουμε αυξήσει την εγκατεστημένη ισχύ από ΑΠΕ κατά 18%, ενώ σύντομα θα έχουμε και τις πρώτες μπαταρίες, που θα προσφέρουν ευελιξία στο σύστημα. Συνεπώς έχουμε τις προϋποθέσεις για να περιορίσουμε (σε ένα βαθμό) τη χρήση του αερίου στο μείγμα τους επόμενους μήνες.
Εν ολίγοις, η Ελλάδα έχει αναχώματα.
*Ο κ. Νίκος Τσάφος είναι υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
