Σχέδιο προληπτικών παρεμβάσεων για την περίπτωση που η κρίση στη Μέση Ανατολή οδηγήσει σε νέα έντονη άνοδο των τιμών ενέργειας και πυροδοτήσει νέο κύμα ακρίβειας καταρτίζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, υπάρχει ήδη έτοιμη «εργαλειοθήκη» μέτρων που είχε χρησιμοποιηθεί και στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση.
Οπως έχει επισημάνει και ο πρωθυπουργός από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν τόσο προληπτικές παρεμβάσεις στην αγορά όσο και μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, εφόσον οι διεθνείς εξελίξεις μεταφραστούν σε σημαντικές ανατιμήσεις. Κυβερνητικά στελέχη ξεκαθαρίζουν πάντως ότι η κατεύθυνση δεν είναι η λήψη γενικευμένων μέτρων, αλλά στοχευμένων ενισχύσεων κυρίως για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Η ανησυχία συνδέεται κυρίως με τον κίνδυνο ενός νέου ενεργειακού σοκ, καθώς μια σημαντική άνοδος στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσε να αυξήσει τον πληθωρισμό και να περιορίσει την κατανάλωση σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ορισμένοι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι αν το πετρέλαιο κινηθεί προς τα 100 δολάρια το βαρέλι, οι πιέσεις στις ευρωπαϊκές οικονομίες θα ενταθούν.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα πρώτα εργαλεία που εξετάζονται αφορούν την αγορά ενέργειας. Στο τραπέζι βρίσκονται παρεμβάσεις στις τιμές καυσίμων αλλά και άλλες κινήσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν την επιβάρυνση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στο ΓΛΚ υπάρχει ήδη έτοιμη «εργαλειοθήκη» μέτρων που είχε χρησιμοποιηθεί και στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση.
Αν διαπιστωθεί ότι οι αυξήσεις τιμών περνούν από τη χονδρική στη λιανική αγορά, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει την ενεργοποίηση στοχευμένων παρεμβάσεων στήριξης εισοδήματος.
Μεταξύ των επιλογών που βρίσκονται στην «εργαλειοθήκη» είναι επιδόματα τύπου fuel pass για την αντιστάθμιση του αυξημένου κόστους καυσίμων, αλλά και παρεμβάσεις αντίστοιχες με τα power pass που είχαν εφαρμοστεί κατά την περίοδο της ενεργειακής και πληθωριστικής κρίσης. Τα μέτρα αυτά θα στοχεύουν κυρίως τα χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα. Αυτό που σημειώνουν τα κυβερνητικά στελέχη είναι ότι, με βάση τις εξελίξεις, σε πρώτη φάση θα εκτιμηθεί η ανάγκη για στήριξη στα καύσιμα, ενώ δεν φαίνεται πιθανή η επιδότηση στα ευάλωτα νοικοκυριά με market pass.
Σε ό,τι αφορά τα δημοσιονομικά περιθώρια, οι μέχρι στιγμής ενδείξεις είναι ότι ο κρατικός προϋπολογισμός κινείται κοντά στους στόχους. Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Φεβρουάριος έκλεισε κοντά στις προβλέψεις, μετά την υστέρηση που είχε καταγραφεί στα φορολογικά έσοδα τον Ιανουάριο, η οποία αποδόθηκε κυρίως στις επιπτώσεις των αγροτικών κινητοποιήσεων.
Ωστόσο, η πορεία της οικονομίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Στο δυσμενές σενάριο, εκτιμάται ότι η ανάπτυξη θα μπορούσε να επιβραδυνθεί κατά περίπου 0,5 ποσοστιαίες μονάδες, υποχωρώντας κοντά στο 1,9%, ενώ η κατανάλωση θα περιοριζόταν περίπου στο 1% και οι επενδύσεις θα κατέγραφαν αισθητή επιβράδυνση. Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα από το οικονομικό επιτελείο είναι ότι η κυβέρνηση προετοιμάζεται προληπτικά, με στοχευμένες παρεμβάσεις που θα ενεργοποιηθούν μόνο εφόσον οι διεθνείς εξελίξεις οδηγήσουν σε νέο κύμα ακρίβειας για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Ο φόβος της εκτόξευσης του πληθωρισμού έχει ήδη παρενέργειες. Με τον τιμάριθμο να έχει σκαρφαλώσει, έχουν ήδη περιοριστεί τα οφέλη της φορολογικής μεταρρύθμισης Πιερρακάκη και εφόσον ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί και φθάσουμε στον Απρίλιο, τα κέρδη της φορολογικής κλίμακας θα ροκανιστούν αισθητά, καθώς το οικονομικό επιτελείο δεν έχει προβλέψει (όπως άλλα ευρωπαϊκά κράτη) την τιμαριθμοποίησή της.
