Από τη διάρκεια και τη σοβαρότητα της σύγκρουσης, τον βαθμό στον οποίο θα επηρεαστούν οι ενεργειακές προμήθειες και την ανθεκτικότητα της κάθε οικονομίας θα εξαρτηθούν οι οικονομικές, δημοσιονομικές, πολιτικές αλλά και πιστωτικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, εκτιμά η Scope Ratings.
Αν και η Ευρώπη συνολικά εκτιμάται ότι είναι σε θέση να απορροφήσει μια βραχύβια αύξηση του ενεργειακού κόστους, κάποιες επιμέρους χώρες είναι πιο ευαίσθητες από άλλες, τονίζουν οι αναλυτές. Η Ελλάδα, μαζί με την Κύπρο, την Πολωνία και την Βουλγαρία είναι οι πιο ευάλωτες χώρες σε μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση, λόγω της μεγάλης εξάρτησης της οικονομικής παραγωγής τους από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Εάν η στρατιωτική σύγκρουση αποδειχθεί βραχύβια και σε μεγάλο βαθμό περιορισμένη, τότε οι μακροοικονομικές και χρηματοοικονομικές επιπτώσεις θα είναι πιθανότατα διαχειρίσιμες για όλες τις χώρες που καλύπτει, εκτιμά η Scope. Σε αυτό το σενάριο, οι κεντρικές τράπεζες και οι δημοσιονομικές αρχές θα κοιτάξουν πέρα από τις προσωρινές πληθωριστικές πιέσεις.
Όμως, εάν η στρατιωτική επιχείρηση εξελιχθεί σε μια παρατεταμένη και περιφερειακή σύγκρουση, τότε οι χώρες που επηρεαστούν περισσότερο είναι, σύμφωνα με τον οίκο:
- Οσες εμπλέκονται άμεσα ή γειτνιάζουν με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, όπως οι ΗΠΑ και η Τουρκία.
- Οικονομίες με σημαντική έκθεση στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα πετρελαίου και φυσικού αερίου και τις προμήθειες από τη Μέση Ανατολή.
- Κράτη που έχουν περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια για να απορροφήσουν τις πιθανές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις από τις στασιμοπληθωριστικές πιέσεις.
Σημαντικές επιπτώσεις σε όλο τον κόσμο εάν διαρκέσει ο πόλεμος
Αν και το Ιράν ευθύνεται για λιγότερο από το 5% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου, εντούτοις το 30% του πετρελαίου που διακινείται μέσω θαλάσσης ανά τον κόσμο περνά από τα Στενά του Ορμούζ, τονίζει η Scope, ενώ το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που πωλείται στον πλανήτη προέρχεται από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Επομένως, οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στις εγκαταστάσεις εξαγωγών, στις ενεργειακές υποδομές ή στα ίδια τα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με την αυξημένη αστάθεια στην περιοχή, αυξάνει τον κίνδυνο αρνητικού σοκ στην προσφορά. Κάτι τέτοιο θα έφερνε υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου και κατ’ επέκταση οικονομικές, δημοσιονομικές, ακόμη και πολιτικές επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Πιο ευάλωτη η Ευρώπη
Η συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές πετρελαίου και LNG καθιστά την ήπειρο πιο εκτεθειμένη σε ενεργειακά σοκ, τονίζει η Scope. Οι αποθήκες φυσικού αερίους της Ε.Ε. είναι γεμάτες μόλις στο 30% (από 38% την ίδια περσινή περίοδο), όμως η ζήτηση αναμένεται να μειωθεί σημαντικά, καθώς τελειώνει ο χειμώνας. Οι ενεργειακές πηγές της Ευρώπης είναι καλύτερα διαφοροποιημένες από ό,τι ήταν όταν ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο πληθωρισμός είναι κοντά στον στόχο της ΕΚΤ.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η Scope χαρακτηρίζει απίθανο το ενδεχόμενο ανόδου των ευρωπαϊκών τιμών του φυσικού αερίου (TTF) στα υψηλά του 2022, όταν διαμορφώνονταν κατά μέσο όρο στα 133 ευρώ/MWh, επίπεδα τριπλάσια από τον μέσο όρο του 2025, στα 36 ευρώ/MWh.
Όμως, εάν οι τιμές του φυσικού αερίου ενισχυθούν και παραμείνουν κοντά στα επίπεδα των 50 ευρώ/MWh και του πετρελαίου στα 100 δολάρια, οι μακροοικονομικές επιπτώσεις θα είναι σημαντικές, τονίζει η Scope.
Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αυξήσει τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη κατά 1,25 ποσοστιαία μονάδα μεσοπρόθεσμα, καθυστερώντας ενδεχομένως τον ρυθμό της νομισματικής χαλάρωσης. Σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα, η ανάπτυξη της Ευρωζώνης θα μπορούσε να μειωθεί κατά περίπου 0,75 ποσοστιαίες μονάδες.
Αυτό το δυσμενές σενάριο είναι λιγότερο σοβαρό από την κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία, η οποία αύξησε τον πληθωρισμό κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες και μείωσε την ανάπτυξη κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τα προ-κρίσης επίπεδα προβλέψεων, τονίζει η Scope.
Ποιες χώρες είναι πιο εκτεθειμένες
Ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες των οποίων το ενεργειακό μείγμα εμφανίζει ιδιαίτερη εξάρτηση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, και άρα είναι πιο ευάλωτες σε ενεργειακές ανατιμήσεις, η Scope συγκαταλέγει τη Μάλτα, την Κύπρο, την Ιρλανδία, την Ολλανδία και την Ελλάδα. Όλες τους εξαρτώνται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο για ποσοστό περίπου 80% της συνολικής τους ενέργειας.
Επιπλέον, εάν ληφθεί υπόψη και η εξάρτηση της οικονομικής δραστηριότητας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, οι πιο ευάλωτες χώρες είναι η Ελλάδα, η Κύπρος, η Πολωνία και η Βουλγαρία.
Από τις μεγάλες οικονομίες, τη χαμηλότερη έκθεση σε αυτό το σοκ εμφανίζει η Γαλλία, λόγω των πολλών σταθμών πυρηνικής ενέργειας.
