Χαμηλή χρηματοοικονομική παιδεία, συσσωρευμένο ιδιωτικό χρέος και περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες είναι οι κύριοι παράγοντες που αναδεικνύονται στις χώρες του ΟΟΣΑ ως πηγή κινδύνου για τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών, σύμφωνα με τη νέα έκθεση Consumer Finance Risk Monitor. Πρόκειται για διαχρονικές ευπάθειες για τα ελληνικά νοικοκυριά, ενώ αν συνδυαστούν με άλλους παράγοντες, όπως η αύξηση του κόστους διαβίωσης και τα ανεπαρκή εισοδήματα, ασκούν πρόσθετη πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Ως σημαντικότερος κίνδυνος από την πλευρά της ζήτησης στο σύνολο των χωρών του ΟΟΣΑ (81%) αναδεικνύεται ο χρηματοοικονομικός αναλφαβητισμός, ο οποίος φαίνεται να επηρεάζει άμεσα την ικανότητα των καταναλωτών να παίρνουν αποφάσεις για τα οικονομικά τους. Ερευνες των τελευταίων ετών από την Κομισιόν και τον ΟΟΣΑ κατατάσσουν τους Ελληνες σταθερά μεταξύ των χαμηλότερων θέσεων της Ευρώπης στη χρηματοοικονομική παιδεία, καθώς εμφανίζουν περιορισμένη κατανόηση οικονομικών ορολογιών και λίγες γνώσεις οικονομικών. Ενδεικτικά, από το Ευρωβαρόμετρο του 2023 προέκυπτε ότι μόλις το 40% των Ελλήνων κατάφερε να απαντήσει σωστά σε ερωτήσεις για τον πληθωρισμό, τον ανατοκισμό, τη διαφοροποίηση του ρίσκου, τις έννοιες ρίσκου – απόδοσης και τη σχέση των επιτοκίων δανεισμού με τις τιμές των ομολόγων.
Δεύτερος σημαντικότερος κίνδυνος για τα νοικοκυριά (63% των χωρών) αναδείχθηκαν τα υψηλά επίπεδα ιδιωτικού χρέους. Στην Ελλάδα, το χρέος των νοικοκυριών ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος είναι μεν χαμηλότερο σε σύγκριση με αρκετές προηγμένες οικονομίες, χωρίς όμως να είναι αμελητέο, καθώς διαμορφώνεται πάνω από 70%, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ΟΟΣΑ. Οπως άλλωστε αναφέρει και η έκθεση, για τα τρέχοντα επίπεδα μπορεί να ευθύνονται εν μέρει τα υψηλά ποσοστά ανεργίας κατά την κρίση, που έστρεψαν τον κόσμο στον δανεισμό.
Τρίτη μεγαλύτερη απειλή για τα εισοδήματα των νοικοκυριών (44%) θεωρούνται τα χαμηλά επίπεδα ψηφιακών δεξιοτήτων. Σύμφωνα πάντοτε με την έκθεση του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα έχει διαπιστώσει ότι οι καταναλωτές με περιορισμένη ψηφιακή κατανόηση κινδυνεύουν να γίνουν θύματα οικονομικής απάτης. Σημειώνεται ότι στους κινδύνους για τους προϋπολογισμούς, το 29% των ερωτηθέντων στον ΟΟΣΑ ξεχωρίζει το ανεπαρκές εισόδημα και το 25% το δημογραφικό, θέματα που αποτελούν διαχρονικές πιέσεις και για την Ελλάδα.
Πέρα από τους κινδύνους στην πλευρά της ζήτησης, οι εμπορικές εξελίξεις και οι δασμοί, οι συνθήκες στην αγορά εργασίας, αλλά και το αυξημένο κόστος διαβίωσης επίσης επηρεάζουν τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, επιβεβαιώνει ο ΟΟΣΑ. Στην Ελλάδα ειδικά, το στεγαστικό αποτελεί δυσανάλογη πηγή οικονομικού στρες για τα νοικοκυριά, με σχεδόν τέσσερις στους δέκα Ελληνες να δίνουν πάνω από 40% του εισοδήματός τους για δαπάνες στέγασης.
