Με τον πόλεμο να εξαπλώνεται στη Μέση Ανατολή, έπειτα από το χτύπημα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, και με τις αγορές να πλήττονται από ένα νέο κύμα αβεβαιότητας, η ερώτηση-κλειδί σε αυτή τη φάση τόσο για την παγκόσμια όσο και για την ελληνική οικονομία είναι μία: Για πόσο καιρό θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ.
Τα Στενά του Ορμούζ είναι το πιο κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα στον κόσμο, καθώς από εκεί διακινείται πάνω από το 20% του πετρελαίου που καταναλώνεται ανά τον πλανήτη. Πρόκειται, επίσης, για ένα κρίσιμο σημείο για την παγκόσμια αγορά του φυσικού αερίου, αφού από εκεί κάνει τις εξαγωγές του προς την Ευρώπη και την Ασία το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο, που ευθύνεται για το 20% της παγκόσμιας προσφοράς.
Η στενή πλωτή οδός μεταξύ Ιράν και Ομάν, που συνδέει τον Περσικό κόλπο με τον κόλπο του Ομάν και τον ανοιχτό ωκεανό, είναι αυτή τη στιγμή ουσιαστικά κλειστή. Το Ιράν δεν έχει κλείσει επισήμως την πρόσβαση, όμως έχει προειδοποιήσει τα πλοία να μην προχωρήσουν. Μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί τουλάχιστον τρεις επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια.
Το αποτέλεσμα είναι ότι δεκάδες τάνκερ έχουν ρίξει άγκυρα μέσα στον Περσικό κόλπο, με τις ιδιοκτήτριες εταιρείες και τους καπετάνιους να περιμένουν να γίνει πιο ξεκάθαρη η κατάσταση ασφαλείας, πριν επιχειρήσουν να περάσουν τα Στενά. Οι μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες έχουν συμβουλεύσει τα πλοία τους να φυλαχθούν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler, τα οποία επικαλείται το Bloomberg, τουλάχιστον 40 πολύ μεγάλα πλοία μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCCs), που το καθένα μεταφέρει περίπου 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, βρίσκονται αυτή τη στιγμή σταματημένα στον Περσικό κόλπο. Ο αριθμός πιστεύεται ότι είναι πολύ μεγαλύτερος εάν ληφθούν υπόψη και τα μικρότερα πλοία. Αλλωστε, πολλά πλοία κλείνουν τους αναμεταδότες τους στην περιοχή, για να περιορίσουν τον κίνδυνο.
Η δραματική μείωση της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ πλήττει ήδη τις χώρες εισαγωγής, αλλά θα μπορούσε να απειλήσει και τους παραγωγούς. Καθώς υπάρχουν περιορισμένοι αποθηκευτικοί χώροι και λίγα άδεια πλοία διαθέσιμα εντός του Κόλπου, οι παραγωγοί θα μπορούσαν να δουν τις δεξαμενές να γεμίζουν εάν η κρίση συνεχιστεί για εβδομάδες. Σε αυτή την περίπτωση, θα αναγκαστούν να αναστείλουν την παραγωγή.
Σύμφωνα με την JP Morgan, ένα κλείσιμο των Στενών που θα διαρκέσει πάνω από 25 ημέρες θα μπορούσε να οδηγήσει σε διακοπές της παραγωγής.
Ενα τέτοιο σενάριο μπορεί να ανεβάσει αισθητά τον πληθωρισμό σε όλο τον κόσμο, ενώ απειλεί την παγκόσμια ανάπτυξη.
Οπως σημειώνει ο επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg Bank, Holger Schmieding, μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 15 δολάρια ανά βαρέλι μπορεί, εφόσον έχει διάρκεια, να αυξήσει το επίπεδο των τιμών καταναλωτή στην Ευρωζώνη κατά σχεδόν 0,5% και να περιορίσει αναλόγως τα διαθέσιμα εισοδήματα.
Ως εισαγωγέας ενέργειας, η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη.
Και βέβαια, πέραν του ζητήματος των ανατιμήσεων που θα προκύψουν από τη μείωση της παγκόσμιας προσφοράς ενέργειας, υπαρκτός είναι και ο κίνδυνος για την οικονομία που προκύπτει από τις κερδοσκοπικές ανατιμήσεις.
Από το Σάββατο, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή εντατικοποιεί τους ελέγχους στην αγορά καυσίμων, υπό τον φόβο αδικαιολόγητων αυξήσεων τιμών και φαινομένων αισχροκέρδειας.
Την ώρα που αναλύσεις προειδοποιούν ότι μια νέα ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να λάβει τις διαστάσεις εκείνης που ξέσπασε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου σε ιστορικά υψηλά, είναι σαφές ότι η Αθήνα βρίσκεται αντιμέτωπη και με δημοσιονομικό κίνδυνο. Ειδικά εάν καταστούν αναγκαία μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, σε ένα σενάριο σημαντικού πλήγματος από την εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, του φυσικού αερίου, του ηλεκτρικού ρεύματος αλλά και του κόστους μεταφορών, που επηρεάζει το σύνολο των προϊόντων.
