Τέλος εποχής στη δωρεάν τήρηση λογαριασμών σηματοδοτεί η χρέωση που επιβάλλουν σταδιακά οι τράπεζες στους καταθέτες τους, ξεκινώντας με μια μικρή προμήθεια της τάξης των 60-80 λεπτών. Η επιβάρυνση είναι σχεδόν ανεπαίσθητη για την πλειοψηφία των καταθετών, αλλά για τις ίδιες τις τράπεζες εφόσον εφαρμόζεται σε μαζική κλίμακα, μετατρέπεται σε μια σταθερή και επαναλαμβανόμενη ροή εσόδων. Κυρίως όμως σηματοδοτεί την αλλαγή στρατηγικής, εγκαθιδρύοντας μια νέα κανονικότητα, που υπαγορεύεται από την αρχή ότι η διατήρηση ενός απλού τραπεζικού λογαριασμού δεν είναι πλέον αυτονόητα χωρίς κόστος.
Οι πρώτες κινήσεις
Στην πρωτοβουλία πρωτοστατούν η Εθνική Τράπεζα και η Alpha Bank, οι οποίες δοκιμάζουν τα αντανακλαστικά των πελατών στη μηνιαία χρέωση, επιχειρώντας να εντάξουν το σύνολο της πελατείας τους σε ένα βασικό πακέτο με χαμηλή μηνιαία συνδρομή. Η χρέωση στον Λογαριασμό Προνομίων της Εθνικής και τον myAlpha Benefit Base της Alpha είναι 0,80 ευρώ και συνοδεύεται με τη δωρεάν παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών, που έρχονται ουσιαστικά να συμπληρώσουν τις ανέξοδες ή χαμηλού κόστους συναλλαγές που επέβαλε η κυβέρνηση το 2025 με νομοθετική ρύθμιση. Η Alpha Bank προσφέρει το πακέτο δωρεάν για όσους λαμβάνουν τον μισθό ή την σύνταξή τους στην τράπεζα, καθώς και σε όσους έχουν συνολικά κεφάλαια πάνω από 10.000 ευρώ σε καταθετικά, ασφαλιστικά και επενδυτικά προϊόντα στην τράπεζα.
Η Eurobank
Είχε προηγηθεί η πρωτοβουλία της Eurobank με το πακέτο συναλλαγών My Blue Advantage, το οποίο με χρέωση 0,60 ευρώ τον μήνα παρέχει επίσης κάποια οφέλη, ενώ η Τράπεζα Πειραιώς δεν έχει μέχρι σήμερα προχωρήσει στην υποχρεωτική ένταξη των πελατών της σε κάποιο πακέτο, παρά το γεγονός ότι έχει λανσάρει επίσης πακέτα λογαριασμών με μηνιαία χρέωση. Στην περίπτωση της Eurobank, το βασικό πακέτο παρέχεται όμως δωρεάν σε όσους έχουν τη μισθοδοσία, τη σύνταξή τους ή τηρούν καταθετική σχέση άνω των 10.000 ευρώ στην τράπεζα, γεγονός που απαλλάσσει το 40% της πελατείας από τη σχετική χρέωση.
Η Εθνική και η Alpha, που έχουν ξεκινήσει αυτή την πολιτική σχετικά πιο πρόσφατα, δίνουν στους πελάτες τους δικαίωμα εναντίωσης στην ένταξή τους στο βασικό πακέτο συναλλαγών μέσα από όλα τα τραπεζικά κανάλια, δηλαδή μέσω τηλεφώνου, επίσκεψης στο κατάστημα ή ψηφιακά, αλλά σύμφωνα με τα στοιχεία των δύο τραπεζών το ποσοστό των πελατών που έχει εναντιωθεί είναι μονοψήφιο. Οι τράπεζες υποστηρίζουν ότι τα πακέτα απλοποιούν την τιμολόγηση και προσφέρουν διαφάνεια. Οι επικριτές, αντίθετα, βλέπουν μια σταδιακή μετακύλιση του λειτουργικού κόστους στον καταθέτη, σε μια περίοδο όπου τα τραπεζικά ιδρύματα καταγράφουν υψηλή κερδοφορία και τα φυσικά καταστήματα μειώνονται.
Με δεδομένο ότι σύμφωνα με στοιχεία του ΤΕΚΕ, ο αριθμός των καταθετών σε όλες τις τράπεζες στη χώρα μας φτάνει τα 31 εκατ., καθώς πολλοί είναι αυτοί που διατηρούν λογαριασμό σε πάνω από δύο τράπεζες, ακόμη και τα 60 λεπτά δημιουργούν μια νέα και υπολογίσιμη πηγή εσόδων για τις τράπεζες. Το έσοδο αυτό ανεβαίνει στον βαθμό που πολλοί είναι αυτοί που διατηρούν στην ίδια τράπεζα πάνω από έναν λογαριασμό και γίνεται ακόμη πιο υπολογίσιμο μετά τα κυβερνητικά μέτρα κατάργησης ή μείωσης των προμηθειών σε εμβάσματα και στις αναλήψεις μετρητών τους από τα ATMs.
Με δεδομένο ότι, σύμφωνα με στοιχεία του ΤΕΚΕ, ο αριθμός των καταθετών σε όλες τις τράπεζες στη χώρα μας φτάνει τα 31 εκατ., καθώς πολλοί είναι αυτοί που διατηρούν λογαριασμό σε πάνω από δύο τράπεζες, ακόμη και τα 60 λεπτά δημιουργούν μια νέα και υπολογίσιμη πηγή εσόδων για τις τράπεζες.
Δωρεάν έκδοση κάρτας
Αφετηρία της πολιτικής της ελάχιστης χρέωσης που επιχειρούν να καθιερώσουν οι τράπεζες είναι η δωρεάν τήρηση του λογαριασμού και σε κάποιες περιπτώσεις η δωρεάν έκδοση ή ανανέωση της χρεωστικής κάρτας, μιας υπηρεσίας που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ήταν χωρίς κόστος για τον κάτοχο της κάρτας. Ετσι η Eurobank στο βασικό πακέτο των 80 λεπτών (δωρεάν για τους μισθοδοτούμενους και συνταξιούχους) παρέχει δωρεάν τόσο την έκδοση όσο και την ανανέωση της κάρτας, η Alpha Bank παρέχει μόνο την ανανέωση, ενώ η Εθνική δίνει τη δυνατότητα δωρεάν έκδοσης και ανανέωσης της dual κάρτας για όσους έχουν τη μισθοδοσία ή τη σύνταξή τους στην τράπεζα. Το επιχείρημα για την καθιέρωση προμήθειας στην έκδοση και την ανανέωση της απλής χρεωστικής κάρτας, σύμφωνα με τις τράπεζες, είναι ότι πλέον δεν αποτελεί μόνο ένα μέσο για αναλήψεις μετρητών όπως στο παρελθόν. Αποτελεί ένα εργαλείο για συναλλαγές σε όλα τα ηλεκτρονικά και φυσικά σημεία, συμμετέχοντας μάλιστα στα προγράμματα επιβράβευσης που έχουν καθιερώσει με την εξαργύρωση πόντων και την επιστροφή χρημάτων, που είναι ένα υπολογίσιμο όφελος για τον πελάτη, ανάλογα με τη χρήση που κάνει στην κάρτα. Για τις τράπεζες τα προγράμματα επιβράβευσης, που αφορούν όμως το σύνολο των καρτών –και χρεωστικές και πιστωτικές– έχουν ένα ετήσιο κόστος της τάξης των 8-10 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Λειτουργικό κόστος
Επιπλέον η ίδια η τήρηση του λογαριασμού επιβαρύνεται, όπως υποστηρίζουν, με λειτουργικό κόστος που φτάνει κατά μέσον όρο τα 2 ευρώ τον μήνα, στον βαθμό που κάθε λογαριασμός υπόκειται σε υψηλά μέτρα ασφαλείας και προστασίας από κακόβουλες ενέργειες, αυξημένες κανονιστικές υποχρεώσεις. Το γεγονός ότι οι τράπεζες δαπανούν σημαντικά ποσά σε επενδύσεις για την αναβάθμιση των τεχνολογικών τους συστημάτων –υπολογίζονται κοντά στα 100 εκατ. ευρώ τον χρόνο ανά τράπεζα– αποτελεί το βασικό επιχείρημα που προβάλλουν για την αναγκαιότητα επιμερισμού του σχετικού κόστους, ακόμη και στην απλή διατήρηση ενεργών αυτών των λογαριασμών.
Επιπλέον υπηρεσίες
Εκτός από τη δωρεάν ανανέωση της κάρτας που χωρίς την ένταξη σε κάποιο πρόγραμμα επιβαρύνεται με χρέωση 6 ευρώ περίπου σε κάθε επέτειο ανανέωσης, οι τράπεζες επιχειρούν να εμπλουτίσουν το βασικό πακέτο συναλλαγών με επιπλέον υπηρεσίες, όπως η πλήρης κατάργηση της προμήθειας των 0,50 ευρώ για εμβάσματα έως 5.000 ευρώ τον μήνα ή η καθολική κατάργηση της προμήθειας για πληρωμές λογαριασμών σε όλες τις εταιρείες και όχι μόνο σε αυτές που καθιέρωσε η κυβέρνηση διά νόμου. Ετσι η Εθνική παρέχει π.χ. δωρεάν τη φόρτιση προπληρωμένης κάρτας ανεξαρτήτως ποσού, απεριόριστες πληρωμές λογαριασμών προς όλους τους οργανισμούς μέσω πάγιων εντολών, digital banking ή ATM και δωρεάν έως 50 τον μήνα εισερχόμενα και εξερχόμενα εμβάσματα έως 5.000 ευρώ εντός Ε.Ε. μέσω digital banking. Η Alpha Bank επιτρέπει ένα δωρεάν έμβασμα τον μήνα έως 5.000 ευρώ, μία δωρεάν πληρωμή πιστωτικής κάρτας άλλης τράπεζας στην Ελλάδα μέσω e-Banking ανά μήνα, απεριόριστες πληρωμές λογαριασμών και δωρεάν ανανέωση της χρεωστικής και της προπληρωμένης κάρτας (prepaid). H Eurobank έχει εμπλουτίσει τις παροχές – πέραν των απεριόριστων πληρωμών λογαριασμών και με τη δυνατότητα δωρεάν έκδοσης και φόρτισης της προπληρωμένης κάρτας Travellers Prepaid, που επιτρέπει συναλλαγές σε ξένο νόμισμα με 0% προμήθεια μετατροπής συναλλάγματος 7 ημέρες την εβδομάδα.
Το γεγονός ότι οι τράπεζες δαπανούν σημαντικά ποσά σε επενδύσεις για την αναβάθμιση των τεχνολογικών τους συστημάτων –υπολογίζονται κοντά στα 100 εκατ. ευρώ τον χρόνο ανά τράπεζα– αποτελεί το βασικό επιχείρημα που προβάλλουν για την αναγκαιότητα επιμερισμού του σχετικού κόστους, ακόμη και στην απλή διατήρηση ενεργών των λογαριασμών.
Σε κάθε περίπτωση, η νέα πραγματικότητα επιχειρεί να εντάξει σταδιακά όλο και μεγαλύτερο τμήμα των καταθετών στα πιο αναβαθμισμένα πακέτα με κόστος από 2 έως και 10 ευρώ τον μήνα, που προσφέρουν ουσιαστικά οφέλη, όπως η δωρεάν συνδρομή μιας ή περισσότερων πιστωτικών καρτών, που έχουν ετήσια συνδρομή από 12 έως 30 ευρώ κατά μέσον όρο, φθηνότερα επιτόκια σε δάνεια, απεριόριστα εμβάσματα κ.ά.
Τα μέτρα για τις χρεώσεις
Η προσπάθεια υποχρεωτικής ένταξης των καταθετών σε ένα ελάχιστο επίπεδο χρέωσης του βασικού λογαριασμού έγινε πιο συστηματική μετά την κυβερνητική παρέμβαση στα θέματα των τραπεζικών χρεώσεων που έγινε σε δύο φάσεις. Η πρώτη τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2025 και η δεύτερη τον Αύγουστο του 2025, καθιερώνοντας για όλα τα φυσικά πρόσωπα και τους ελεύθερους επαγγελματίες:
1. Μέγιστο ύψος χρέωσης 0,5 ευρώ για αποστολή χρημάτων (εξερχόμενο έμβασμα) και 0,5 ευρώ για λήψη χρημάτων (εισερχόμενο έμβασμα), για ποσά έως 5.000 ευρώ ανά έμβασμα. Αφορά τόσο απλά εμβάσματα, όσο και άμεσες μεταφορές πίστωσης (SEPA). Από τις αρχές του νέου έτους, βάσει του κανονισμού 2024/88, προβλέπεται η ισοδύναμη επιβάρυνση των άμεσων μεταφορών πίστωσης με τις απλές μεταφορές πίστωσης.
2. Μηδενική χρέωση για πληρωμή λογαριασμών και οφειλών προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και λοιπούς φορείς γενικής κυβέρνησης, τις εταιρείες παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου, ύδρευσης, τηλεπικοινωνιών και τις ασφαλιστικές εταιρείες, μέσω web-banking και mobile-banking.
3. Κατάργηση προμήθειας για αναλήψεις μετρητών από ΑΤΜ τράπεζας που είναι μέλος της ΔΙΑΣ.
4. Κατάργηση της προμήθειας για αναλήψεις από ΑΤΜ τρίτου παρόχου, με τον οποίο η τράπεζα έχει μετοχική σύνδεση για τους πελάτες της συγκεκριμένης τράπεζας.
5. Πλαφόν προμήθειας 1,50 ευρώ για οποιαδήποτε άλλη χρέωση της τράπεζας σε ΑΤΜ (π.χ. ξένες τράπεζες που δεν συμμετέχουν στη ΔΙΑΣ), είτε χρεώσεις τρίτων παρόχων.
6. Δωρεάν αναλήψεις σε περιοχές με ένα μόνο διαθέσιμο ΑΤΜ είτε για τράπεζες είτε για τρίτους παρόχους.
7. Δωρεάν ερωτήσεις υπολοίπου και εναρμόνιση παρόχων με τις χρεώσεις των τραπεζών για τα εμβάσματα.
