To ελληνικό επιχειρείν μετράει κάτι λιγότερο από ένα εκατομμύριο επιχειρήσεις όλων των μορφών –σε ποσοστό άνω του 70% ατομικές επιχειρήσεις–, αλλά μόνο 8.000 εταιρείες υψηλής ανάπτυξης και λιγότερες από 1.000 «γαζέλες». Χαρακτηρίζεται από πολύ μεγάλη κινητικότητα, με δεκάδες χιλιάδες ιδρύσεις νέων επιχειρήσεων αλλά επίσης και δεκάδες χιλιάδες «θανάτους». Κυρίως στο πεδίο των ατομικών επιχειρήσεων, όπου καταγράφεται τεράστια κινητικότητα ειδικά μετά την ψηφιοποίηση της διαδικασίας. Εχει φτάσει, δε, σε σημείο καμπής, καθώς o τζίρος αναρριχήθηκε μεν κοντά στα 500 δισ. ευρώ το 2025, αλλά πλέον εμφανίζει ρυθμό αύξησης κοντά ή και κάτω από τον πληθωρισμό.
Το 2025 έκλεισε με ρεκόρ στις ιδρύσεις νέων εταιρειών: 140.229, αριθμός που είναι ο μεγαλύτερος της τελευταίας 5ετίας. Βέβαια, η ΕΛΣΤΑΤ δεν ανακοινώνει ταυτόχρονα και τους «θανάτους», δηλαδή τις διαγραφές εταιρειών από τα μητρώα, οι οποίες παρουσιάζονται με καθυστέρηση δύο-τριών ετών. Η πιο πρόσφατη απογραφή αφορά το 2023 και καταγράφει 932.549 επιχειρήσεις όλων των νομικών μορφών, χωρίς στο άθροισμα να ενσωματώνονται οι ασκούντες αγροτικά επαγγέλματα. Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδρύσεις νέων εταιρειών στη διετία 2024-2025 –είχαμε 217.000 νέες ιδρύσεις χωρίς τους αγρότες– αλλά και τις διαγραφές, οι οποίες εκτιμώνται σε πάνω από 60.000, οι «ενεργοί» επαγγελματικοί ΑΦΜ υπολογίζονται πλέον κοντά στο ένα εκατομμύριο.
Οι αριθμοί οδηγούν σε συγκεκριμένα συμπεράσματα:
1. Οι πολιτικές παροχής οικονομικών κινήτρων για τις συγχωνεύσεις μικρών εταιρειών με στόχο τη δημιουργία ισχυρότερων σχηματισμών δεν έχουν φέρει μετρήσιμα αποτελέσματα. Οταν ανακοινωθούν τα τελικά στοιχεία ενεργών επιχειρήσεων για το 2025, αναμένεται να αποτυπώσουν τον μεγαλύτερο αριθμό που έχει καταγραφεί ποτέ.
2. Η ενεργοποίηση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για τους αυτοαπασχολούμενους δεν φαίνεται να αποθάρρυνε τους ενδιαφερομένους από το να προχωρήσουν σε ιδρύσεις ατομικών επιχειρήσεων. Απόδειξη οι αριθμοί: Μόνο στη διετία 2024-2025 ιδρύθηκαν πάνω από 182.000 καινούργιες ατομικές επιχειρήσεις. Το φαινόμενο αποδίδεται στο ευνοϊκό καθεστώς φορολόγησης των ατομικών επιχειρήσεων. Παρά το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, οι επαγγελματίες μπορούν να φορολογούνται με συντελεστή 9% για τα πρώτα 10.000 ευρώ του εισοδήματός τους, ενώ παραμένει η δυνατότητα εγγραφής επαγγελματικών δαπανών. Ειδικά από την επιστημονική κοινότητα, το ενδιαφέρον για τη σύσταση ατομικών επιχειρήσεων αυξήθηκε έντονα και από τότε που δόθηκαν κίνητρα απασχόλησης στους συνταξιούχους. Οι τελευταίοι μπορούν πλέον να συνεχίζουν να απασχολούνται μέσω ατομικών ή άλλων εταιρειών χωρίς περικοπή στη σύνταξή τους και με μόνη επιβάρυνση την αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 50%.
Οι πολιτικές παροχής οικονομικών κινήτρων για τις συγχωνεύσεις μικρών εταιρειών με στόχο τη δημιουργία ισχυρότερων σχηματισμών δεν έχουν φέρει μετρήσιμα αποτελέσματα.
Ο επιχειρηματικός χάρτης της χώρας απαρτίζεται από περισσότερες από 700.000 ατομικές επιχειρήσεις, όχι περισσότερες από 100.000 κεφαλαιουχικές (ανώνυμες εταιρείες, ΕΠΕ, ΙΚΕ κ.λπ.) και περίπου 130.000-140.000 προσωπικές (ομόρρυθμες και ετερόρρυθμες). Αυτό δείχνει αυτομάτως και την πολυδιάσπαση της επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Οι 18 στους 100 που προχωρούν στη σύσταση εταιρείας –ανεξαρτήτως μορφής– είναι αγρότες. Τα στοιχεία του 2025 έδειξαν ότι από τις 140.229 ενάρξεις της περυσινής χρονιάς, οι 25.604 αφορούσαν τους κλάδους της γεωργίας, της δασοκομίας και της αλιείας. Το δεύτερο μεγαλύτερο ποσοστό αφορούσε τις επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες. Ενας τομέας που είθισται να πρωταγωνιστεί στις νέες ιδρύσεις και λόγω των νέων που μπαίνουν στα τεχνικά και επιστημονικά επαγγέλματα αλλά και λόγω των παλαιών που αποφασίζουν να παρατείνουν τον εργασιακό βίο μέσω ατομικών εταιρειών. Το τρίτο υψηλότερο ποσοστό αντιστοιχεί στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο με 11%, ενώ ακολουθεί ο κλάδος των μεταφορών λόγω της άνθησης των κούριερ.
Ο επιχειρηματικός χάρτης απαρτίζεται από περισσότερες από 700.000 ατομικές επιχειρήσεις, όχι περισσότερες από 100.000 κεφαλαιουχικές και περίπου 130.000-140.000 προσωπικές.
Πώς μοιράζονται πλέον αυτοί οι ένα εκατομμύριο επαγγελματικοί κωδικοί ανά κλάδο; Η μία στις τέσσερις επιχειρήσεις στην Ελλάδα –μικρές, μεσαίες και μεγάλες– δραστηριοποιείται στον τομέα του χονδρικού και λιανικού εμπορίου. Οι 17 στις 100 εταιρείες είναι στον τομέα των επαγγελματικών, επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων και μόλις το 6% αφορά τον τομέα της μεταποίησης. Περίπου το 11% του συνόλου, με πάνω από 110.000 επαγγελματικά ΑΦΜ, δραστηριοποιείται και στον τομέα των καταλυμάτων και της εστίασης.
Οι «γαζέλες»
Ως «γαζέλες» χαρακτηρίζονται από την ΕΛΣΤΑΤ οι νεαρές επιχειρήσεις υψηλής ανάπτυξης οι οποίες είχαν συσταθεί εντός του 2018 ή 2019, απασχολούσαν 10 μισθωτούς κατά το έτος 2020 και είχαν μέση ετήσια αύξηση του αριθμού των μισθωτών άνω του 10% μέχρι και το 2023, οπότε και μετρήθηκαν σε μόλις 875, με τις περισσότερες από τις μισές να δραστηριοποιούνται στον κλάδο του τουρισμού. Το 2022 οι «γαζέλες» ήταν 797. Οσο για τις επιχειρήσεις υψηλής ανάπτυξης, είναι αυτές που απασχολούσαν 10 μισθωτούς κατά το έτος 2020 και είχαν μέση ετήσια αύξηση του αριθμού των μισθωτών άνω του 10% για την περίοδο 2020-2023. Αυτές μετρήθηκαν το 2023 περίπου σε 8.000, ενώ το 2022 ήταν 5.613. Και πάλι η πλειονότητα αυτών εντοπίζεται στο εμπόριο και στον κλάδο των καταλυμάτων και της εστίασης. Οι περιορισμένες επιδόσεις αυτών των δύο δεικτών δείχνουν ότι οι ιδρύσεις δεκάδων χιλιάδων νέων επιχειρήσεων σε ετήσια βάση δεν οδηγούν αυτόματα και σε μεγάλο αριθμό νέων θέσεων εργασίας, καθώς οι περισσότεροι καινούργιοι επαγγελματίες απασχολούν κατά κανόνα τον εαυτό τους αλλά και πρόσωπα του στενού συγγενικού τους περιβάλλοντος.
