Η Γερμανία, που επί χρόνια βασιζόταν στις ΗΠΑ για την ασφάλειά της και στην Κίνα για την ανάπτυξή της, προσπαθεί τώρα να χαράξει τη δική της πορεία. Ωστόσο, οι επισκέψεις του καγκελαρίου σε Πεκίνο και Ουάσιγκτον φανερώνουν ότι η διαδικασία αυτή δεν θα είναι ούτε εύκολη ούτε γρήγορη. Τα ταξίδια αυτά αναδεικνύουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλές «μεσαίες» δυνάμεις οι οποίες θέλουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από ανταγωνιστικές οικονομίες, χωρίς να εκτεθούν ή να βλάψουν τις οικονομίες τους.
Αφενός, η γερμανική εμπιστοσύνη στην προστασία των ΗΠΑ αμφισβητήθηκε με τη στάση του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στους εταίρους του. Αφετέρου, οι εμπορικές πολιτικές της Κίνας απειλούν τη γερμανική οικονομία, η οποία επί χρόνια συνδεόταν με την εκρηκτική ανάπτυξη της Κίνας. Ετσι, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ταξίδεψε την Τετάρτη στο Πεκίνο, σε μια προσπάθεια βελτίωσης των σχέσεων με τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της χώρας του και λιγότερο από μία εβδομάδα αργότερα ταξιδεύει στην Ουάσιγκτον για διευκρινίσεις σχετικά με τις μελλοντικές εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης.
Εμπορικές και επιχειρηματικές ενώσεις της Γερμανίας ασκούν πιέσεις στην κυβέρνηση να εμποδίσει τις κινεζικές εισαγωγές, αλλά κάποιες μεγάλες γερμανικές επιχειρήσεις εκτίθενται πολύ στην κινεζική αγορά.
Σύμφωνα με Γερμανούς αξιωματούχους, ο Μερτς θα ακολουθήσει μια καινούργια, παράλληλη προσέγγιση, αποφεύγοντας να φέρει σε δύσκολη θέση τον Κινέζο πρόεδρο Σι και τον Τραμπ με δημόσιες απαιτήσεις και ασκώντας κριτική. Εσωτερικά σκοπεύει να διπλασιάσει ξανά τις επενδύσεις στην άμυνα, να διασφαλίσει ότι οι κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες της γερμανικής βιομηχανίας δεν εξαρτώνται υπερβολικά από μια χώρα και να προσεγγίσει εναλλακτικούς εμπορικούς εταίρους ανά τον κόσμο.
Μια μεγάλη ομάδα ηγετών επισκέφθηκε πρόσφατα το Πεκίνο –ο Κιρ Στάρμερ της Βρετανίας, ο Μαρκ Κάρνεϊ του Καναδά, ο Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας και ο Πέδρο Σάντσεθ της Ισπανίας– ενισχύοντας την εντύπωση ότι αυτές οι χώρες προσπαθούν να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με την Κίνα, ώστε να αντισταθμίσουν τη συνεχώς εχθρικότερη στάση των ΗΠΑ.
Το παράδειγμα της Γερμανίας, όμως, αποδεικνύει πόσο δύσκολο είναι αυτό το εγχείρημα. Οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες, εταιρείες μηχανοκίνητων εργαλείων και παραγωγοί χημικών –κρίσιμοι τομείς που έχουν επενδύσει τεράστια ποσά στην Κίνα τα τελευταία 30 χρόνια– δέχονται σκληρό ανταγωνισμό στην κινεζική αγορά, όπου η υπερβολική προσφορά οδηγεί πια σε αποπληθωρισμό και μείωση κερδών. Ενδεικτικά η Volkswagen, που άλλοτε το 40% των πωλήσεών της και ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό των κερδών της πραγματοποιούνταν στην Κίνα, είδε δραματική συρρίκνωση του μεριδίου της στην αγορά. Ετσι προχώρησε στις περισσότερες απολύσεις και στο πρώτο κλείσιμο γερμανικού εργοστασίου στην ιστορία της, που μετράει σχεδόν 90 χρόνια.
Ο Μερτς, έχοντας συμπληρώσει λιγότερο από ένα χρόνο στα καθήκοντά του, σπάει μια μακρά παράδοση φιλικών καγκελαρίων προς την Κίνα, οι οποίοι επιδίωκαν εμβάθυνση των σχέσεων. Πριν από μερικές ημέρες έγραφε χαρακτηριστικά στο περιοδικό Foreign Affairs ότι η Γερμανία δεν πρέπει να διακόψει τις σχέσεις με τη χώρα, αλλά θα πρέπει να μειώσει σημαντικά τις εξαρτήσεις της από αυτήν.
Στο μεταξύ, ο Μερτς εμφανίζεται όλο και πιο θετικός στις προτάσεις της Ε.Ε. για περιορισμό των κινεζικών εισαγωγών με δασμούς και μέτρα καθαρής τεχνολογίας και αυτοκινήτων, ενώ φαίνεται να αλλάζει συνολικά η στάση της γερμανικής κυβέρνησης και των επιχειρήσεων απέναντι στο Πεκίνο.
Πάντως, το σοκ της Κίνας είναι πρωτοφανές για τη Γερμανία. Επί δεκαετίες οι δύο χώρες είχαν συμβιωτική σχέση. Πουλώντας στην Κίνα τα οχήματα, τα εργοστάσια και τις υποδομές που χρειαζόταν για να προμηθεύσει τον κόσμο με φθηνά καταναλωτικά αγαθά, η Γερμανία είχε «γαντζωθεί» από την ταχεία ανάπτυξή της. Τώρα αυτή η συμβίωση έχει καταστραφεί. Οι εισαγωγές των κινεζικών αγαθών στη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 8,8% το 2025, ενώ οι γερμανικές εξαγωγές στην Κίνα μειώθηκαν κατά 9,7%, αυξάνοντας 33% το εμπορικό έλλειμμα της Γερμανίας με την Κίνα.
Οι εμπορικές και επιχειρηματικές ενώσεις της Γερμανίας ασκούν πιέσεις στην κυβέρνηση να εμποδίσει τις κινεζικές εισαγωγές. Ωστόσο, το Βερολίνο δεν μπορεί προσώρας να διακόψει τις σχέσεις του, καθώς ακόμη και με τη συρρίκνωση του μεριδίου αγοράς κάποιες μεγάλες γερμανικές επιχειρήσεις εκτίθενται πολύ στην αγορά. Μάλιστα, για κάποιες εταιρείες η Κίνα μετατρέπεται ακόμη και σε μια κρίσιμη έδρα έρευνας και ανάπτυξης.
