«Fabrique en France», «Made in UK», «Prodotto Italiano». Μερικές από τις ετικέτες που πριν από δεκαετίες αντιπροσώπευαν σημαντικό ποσοστό των ειδών στα ελληνικά καταστήματα. Την ίδια εποχή Αμερικανίδες τουρίστριες υψηλού εισοδήματος έβγαιναν από τα καταστήματα παπουτσιών της οδού Ερμού με δέκα σακούλες σε κάθε χέρι γιατί οι ελληνικές βιοτεχνίες έφτιαχναν τα ωραιότερα παπούτσια στην Ευρώπη. Και βέβαια η ισχύς και η εκτεταμένη παρουσία των μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών δεν περιορίζονταν στα είδη ένδυσης, αλλά αφορούσαν και τις βαριές βιομηχανίες. Μεσολάβησε η κατάργηση δασμών, η ελεύθερη διακίνηση αγαθών, κεφαλαίων και ανθρώπων και η αχρήστευση των διαβατηρίων σε μεγάλο μέρος της Γηραιάς Ηπείρου, το ευρώ αλλά και η γενίκευση της παγκοσμιοποίησης. Μεσολάβησε προπαντός η ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και αναπόφευκτα η επέλαση των φτηνών προϊόντων της στις αγορές της Δύσης, και οι ελληνικές βιοτεχνίες παπουτσιών είχαν την ίδια μοίρα με πολλές ευρωπαϊκές βιοτεχνίες και βιομηχανίες.
Χρειάστηκε όμως και η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ για μια δεύτερη θητεία στον Λευκό Οίκο και η επιθετική εμπορική πολιτική και ρητορική του για να εκδηλώσουν μια κάπως όψιμη εγρήγορση οι ηγεσίες των ευρωπαϊκών χωρών, αλλά και θεσμικά η Ε.Ε. μέσω της Κομισιόν. Μια εγρήγορση που εκφράστηκε προ μηνών από τον επίτροπο Βιομηχανίας Στεφάν Σεζουρνέ, όταν δήλωσε πως «οι Αμερικανοί έχουν το Made in USA, οι Κινέζοι το Made in China, δεν μπορούμε να καθόμαστε». Ζητούμενο των Ευρωπαίων είναι πλέον να αντιστρέψουν την υποβάθμιση του ρόλου της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία και να προστατεύσουν τις βιομηχανίες τους με ένα σχέδιο «Made in Europe». Αντανακλώντας όμως εν μέρει και τις αιώνιες διχογνωμίες και συγκρούσεις συμφερόντων και τις διαφορετικές εθνικές ατζέντες, ακόμη και τώρα ανακύπτουν ανάμεσα στους Ευρωπαίους διαφωνίες και προβληματισμοί ενόψει των συγκεκριμένων προτάσεων που αναμένεται να παρουσιάσει μέσα στην εβδομάδα η Κομισιόν.
Η γαλλική πρόταση να θεσπιστούν πολιτικές του είδους «αγοράστε ευρωπαϊκά προϊόντα», που αφορά την προνομιακή μεταχείριση των ευρωπαϊκών βιομηχανιών αναφορικά με τις επιδοτήσεις και τη σύναψη συμβολαίων δημοσίων προμηθειών, έχει προκαλέσει αντιδράσεις των σκανδιναβικών χωρών και των χωρών της Βαλτικής που υποστηρίζουν ότι κάτι τέτοιο θα καθιστά υπερβολικά περίπλοκο το σύστημα, ενώ ζητούμενο είναι η απλούστευσή του. Την ίδια στιγμή, οι δύο χώρες με τη μεγαλύτερη βιομηχανική παραγωγή στην Ευρώπη, Γερμανία και Ιταλία, συσπειρώνονται και αντικρούουν τις γαλλικές πρωτοβουλίες, αντιπροτείνοντας κυρίως την απορρύθμιση ως μέσον τόνωσης των ευρωπαϊκών βιομηχανιών. Αναπόφευκτα η γερμανοϊταλική πρόταση βρίσκει αντίθετους πολλούς διπλωμάτες, οι οποίοι επισημαίνουν πως χάνει την ουσία του θέματος, την αδήριτη ανάγκη της Ευρώπης να περιορίσει τις εξαρτήσεις της από άλλες οικονομίες και να προστατευτεί από τις ξένες βιομηχανίες.
Και ο Γάλλος πρόεδρος επιμένει πως χρειάζονται νέοι κανόνες για να «προστατεύσουμε τη βιομηχανία μας χωρίς να υιοθετήσουμε τον προστατευτισμό», αλλά να υπερασπιστούμε «ορισμένους τομείς στρατηγικής σημασίας όπως οι χημικές βιομηχανίες, οι τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, ο χάλυβας, οι αυτοκινητοβιομηχανίες και οι αμυντικές βιομηχανίες». Η ευημερούσα Σουηδία υπογραμμίζει ένα εύλογο αίτημα για καινοτομία και ποιότητα και διά στόματος του πρωθυπουργού της, Ουλφ Κρίστερσον, τονίζει ότι «δεν πρέπει να προστατεύσουμε ευρωπαϊκές βιομηχανίες που κατά βάσιν δεν είναι ανταγωνιστικές». Και σαν να μη φτάνουν οι διαφορετικές προσεγγίσεις, τρίτες χώρες όπως η Βρετανία και η Τουρκία, η αγορά της οποίας έχει πάντα ιδιαίτερο βάρος για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις της Ευρώπης, προσεγγίζουν Ευρωπαίους αξιωματούχους και προσπαθούν να επηρεάσουν τις σχετικές αποφάσεις, εκφράζοντας φόβους για ενδεχόμενο αποκλεισμό τους εξαιτίας της νέας στρατηγικής.
Δεν λείπουν και οι φόβοι για πιθανά αντίμετρα. Ηδη οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει με αντίποινα εάν κρίνουν πως ευνοούνται ευρωπαϊκές βιομηχανίες όπλων.
Οι διαφωνίες ατελείωτες και όπως επισήμανε ο Μάνφρεντ Βέμπερ, ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, «κοιτάξτε τι γίνεται με την ιδέα για την ένωση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, είναι στο τραπέζι επί χρόνια και δεν έχει γίνει τίποτε». Και βέβαια δεν λείπουν και οι φόβοι για πιθανές κινήσεις αντεκδίκησης από χώρες που θα θεωρήσουν πως η νέα στρατηγική πλήττει τα συμφέροντά τους. Ηδη η κυβέρνηση Τραμπ έχει προειδοποιήσει με αντίποινα αν κρίνει πως η Ε.Ε. λαμβάνει μέτρα για να ευνοήσει τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες όπλων. Τις τελευταίες ημέρες τείνει, πάντως, να διαμορφωθεί κάποια συναίνεση τουλάχιστον έναντι του κοινού και πλέον επιτακτικού προβλήματος που δείχνουν να αντιλαμβάνονται οι Ευρωπαίοι, την αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού από τα συντριπτικά φτηνά προϊόντα της Κίνας και δευτερευόντως από τα προϊόντα άλλων αναπτυσσόμενων χωρών.
Τις τελευταίες ημέρες τείνει να διαμορφωθεί κάποια συναίνεση τουλάχιστον για την αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού από τα φθηνά προϊόντα της Κίνας.
Η πρόβλεψη
«Οι Αμερικανοί έχουν το “Buy American”, οι Κινέζοι έχουν το “Made in China”, πρέπει να δράσουμε», δήλωσε ο επίτροπος Βιομηχανικής Στρατηγικής Στεφάν Σεζουρνέ, που προέβλεψε πως «αν δεν δράσουμε σε 10 χρόνια ο αριθμός των αυτοκινήτων που θα παράγονται στην Ευρώπη θα μειωθεί από 13 σε 9 εκατ.».
72
χώρες, το 40% του παγκόσμιου ΑΕΠ, έχουν υπ’ αριθμόν ένα εμπορικό εταίρο την Ε.Ε.
Η κινεζική επέλαση
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομίας Λαρς Κλίνγκμπεϊλ τόνισε πως «αν η Κίνα αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού, αν είμαστε αντιμέτωποι με την πλεονασματική παραγωγή της και τις επιδοτήσεις της και αν οι ευρωπαϊκές αγορές κατακλύζονται από τα προϊόντα της, τότε η Ευρώπη πρέπει να υπερασπιστεί τον εαυτό της».
30
εκατ. θέσεις εργασίας στην Ευρώπη κινδυνεύουν όταν απειλούνται οι βιομηχανίες της.
Επιφυλάξεις
Εκφράζοντας πλήρως την επιφυλακτικότητα μερικών χωρών έναντι του σχεδίου «Made in Europe», ο Σουηδός πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι «αν η ιδέα του σχεδίου να προστατεύσουμε τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σημαίνει να αποφύγουμε τη συνεργασία με άλλες χώρες, τότε είμαι πολύ επιφυλακτικός».
