Οι αγορές σήμερα είναι γεμάτες ευκαιρίες, αλλά τα αληθινά καταφύγια σπανίζουν. Πρόσφατα, σε μια κουβέντα με θεσμικό επενδυτή στο Mayfair, άκουσα μια ατάκα που μου έμεινε. «Ευκαιρίες υπάρχουν πολλές, αλλά τα καταφύγια λιγοστεύουν και δεν είναι πια ξεκάθαρα». Από μακριά οι δείκτες μοιάζουν ήρεμοι. Πίσω όμως από την επιφανειακή ηρεμία των τίτλων, αρχίζουν να αναδύονται συγκεντρώσεις, ρωγμές και μικρές αναταράξεις, που δεν αφήνουν περιθώριο για εφησυχασμό.
Ο S&P 500, για παράδειγμα, έχει σχεδόν το 40% της αξίας του μαζεμένο σε δέκα εταιρείες. Πρακτικά, η αγορά κρέμεται από λίγα ονόματα, κυρίως από τους χώρους της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης (AI). Ο χρυσός και το ασήμι βρίσκονται ψηλά, η μεταβλητότητα ανεβαίνει, ενώ τα κρυπτονομίσματα παραμένουν καθαρά κερδοσκοπική υπόθεση. Οι μακροδείκτες δεν δείχνουν ύφεση, αλλά το σύστημα μοιάζει να περπατάει σε τεντωμένο σχοινί, κάτι που τα πρωτοσέλιδα συχνά κρύβουν. Οσο περισσότερο συγκεντρώνεται η αξία σε λίγα assets, τόσο μικραίνει το περιθώριο λάθους.
Τον τελευταίο καιρό είδαμε απότομες κινήσεις σε πολύτιμα μέταλλα, σε μετοχές λογισμικού και κρυπτονομίσματα. Οταν η διασπορά μεγαλώνει χωρίς να αλλάζουν τα επιτόκια, δεν έχει «σπάσει» το μακροαφήγημα, αλλά δοκιμάζεται η αντοχή της ίδιας της αγοράς. Το χρηματοδοτικό σύστημα αρχίζει να τρίζει. Οταν το μικροοικονομικό επίπεδο υποχωρεί πρώτο, το επόμενο σοκ βρίσκει ήδη εύθραυστο έδαφος. Ενα πρακτικό σημάδι είναι τα CDS (ασφάλιστρα κινδύνου χρεοκοπίας) για τεχνολογικές και AI εταιρείες. Πέρυσι δεν τα κοίταζε κανείς, τώρα το ασφαλισμένο χρέος έχει φτάσει τα 10 δισ. δολάρια, σημάδι ότι το ρίσκο πιστωτικής αγοράς κοστολογείται πλέον ακόμη και σε κλάδους που θεωρούσαμε άτρωτους.
Η εικόνα παραπέμπει σε ένα πρώτο κύμα πιστωτικής πίεσης, συγκεντρωμένο σε εταιρείες λογισμικού που βασίζονται σε επαναλαμβανόμενα έσοδα. Από τα υψηλά του Σεπτεμβρίου χάθηκαν περίπου 2 τρισ. δολάρια κεφαλαιοποίησης σε software και οι αποτιμήσεις προσαρμόστηκαν αισθητά. Πολλοί διαχειριστές έχουν ήδη μειώσει καθαρή έκθεση στην αμερικανική αγορά. Αυτό ρίχνει προσωρινά τον κίνδυνο άμεσης αναγκαστικής πώλησης (forced selling), αλλά αφήνει τις ροές πιο ευάλωτες σε νέο σοκ. Το μεγάλο ερώτημα είναι η μετάδοση. Η χρηματοδότηση υποδομών, το leasing εξοπλισμού και ο δανεισμός με εξασφαλίσεις σε υπολογιστική ισχύ, έχουν οικοδομηθεί πάνω στην παραδοχή ότι η ζήτηση για AI θα αυξάνεται επ’ άπειρον. Αν οι προσδοκίες διαψευστούν και οι ροές κεφαλαίων ανακοπούν, πολλά από αυτά τα assets κινδυνεύουν να καταστούν ανενεργά. Σε μια τέτοια περίπτωση, το ρίσκο μετακυλίεται στα ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια και σε δομές CLO (τιτλοποιημένα επιχειρηματικά δάνεια), που πλέον λειτουργούν ως οι κύριοι δανειστές σε αυτή την αγορά. Μόλις όμως η πίεση γίνει ορατή στους επενδυτές αυτών των σχημάτων, ενδέχεται να πυροδοτηθεί ένα κύμα ρευστοποιήσεων, οδηγώντας σε αλυσιδωτές αθετήσεις και απότομη διεύρυνση των spreads. Δεν πρόκειται απαραίτητα για μια συστημική κρίση, αλλά ο μηχανισμός μετάδοσης είναι ήδη εκεί.
Πίσω από την επιφανειακή ηρεμία των τίτλων, αρχίζουν να αναδύονται συγκεντρώσεις, ρωγμές και μικροί τριγμοί, που δεν αφήνουν περιθώρια για εφησυχασμό.
Οι μεγάλοι διαχειριστές κινούνται πλέον προς δύο κατευθύνσεις. Πρώτον, περιορίζουν το ρίσκο όπου εντοπίζουν αδυναμίες και, δεύτερον, ενισχύουν τα εργαλεία για άμεσες κινήσεις. Οι έρευνες των τραπεζών δείχνουν ότι οι ροές κεφαλαίων προς τα hedge funds χτυπούν ρεκόρ για το 2026, δίνοντας ακόμη μεγαλύτερη συνέχεια στην τάση που ξεκίνησε από το 2025. Ο κίνδυνος παραμένει, αλλά γίνεται πιο διαχειρίσιμος.
Και ο Ελληνας επενδυτής; Πρώτα απ’ όλα χρειάζεται ρεαλιστική αυτοαξιολόγηση. Πολλοί έχουν τοποθετήσεις σε ελληνικές μετοχές και ακίνητα – αυτό τους αφήνει εκτεθειμένους σε διεθνείς αναταράξεις και κάνει δύσκολη τη ρευστοποίηση αν αλλάξει το κλίμα. Δεύτερον, η πρόσβαση σε πιο ευέλικτες στρατηγικές –όπως hedge funds μέσω UCITS– δεν είναι πανάκεια, αλλά προσφέρει ευελιξία. Τρίτον, οι βασικές άμυνες παραμένουν ίδιες: ρευστότητα, όχι κυνήγι «καυτών» αποδόσεων και προσοχή στην έκθεση σε private credit. Ο χρυσός εξακολουθεί να λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε συστημικά σοκ, ενώ το γιεν κρατάει χαρακτηριστικά «δομικής» ασφάλειας όταν ο τεχνολογικός κύκλος ζορίζεται. Να παρακολουθείτε τα CDS και τη χρηματοδότηση πίσω από την τεχνολογική υποδομή. Αυτές οι λεπτομέρειες δίνουν τα πρώτα σημάδια αδυναμίας.
Τελικά, πού στέκεται η Ελλάδα; Σε έναν κόσμο που θέλει ταχύτητα και ευελιξία, ανερχόμενοι κόμβοι όπως το Ντουμπάι, και σε μικρότερο βαθμό η Κύπρος, προσελκύουν κεφάλαια και ταλέντο πιο γρήγορα. Η Ελλάδα έχει ανθρώπινο δυναμικό και διεθνή διασπορά. Το θέμα είναι αν μπορεί να κινηθεί το ίδιο γρήγορα. Οι μεγάλες αναταράξεις δεν ξεκινούν ποτέ με θόρυβο. Συνήθως αρχίζουν με μικρές μετατοπίσεις στις προσδοκίες, με ρωγμές που φαίνονται διαχειρίσιμες. Η σταθερότητα των δεικτών δεν αποδεικνύει ανθεκτικότητα. Συχνά είναι απλώς ησυχία πριν από την επόμενη ανακατανομή ρίσκου.
*Ο κ. Γιώργος Θεοδοσιάδης είναι κάτοχος CFA, ειδικός αναλυτής και Portfolio Manager στο Λονδίνο, International Asset Management.
