Οποτε ανοίγει στην Ελλάδα μια συζήτηση για την ανάπτυξη, ιδίως σε περιοχές με έντονη πίεση και υψηλή προβολή, παρατηρείται ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Αντί η συζήτηση να εστιάζεται στους κανόνες, στη χωροταξία, στη δημιουργία υπεραξίας και στη βελτίωση των υποδομών, μετατοπίζεται συχνά στο επίπεδο των εντυπώσεων. Η απουσία ολοκληρωμένου χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, ξεκάθαρων διαδικασιών και η αδυναμία αποτελεσματικών ελέγχων καλύπτονται εκ των υστέρων από υπερβολές και αντιδράσεις. Και όταν η υπερβολή κυριαρχεί, δημιουργείται εύκολα έδαφος για απλουστεύσεις και λαϊκιστικές προσεγγίσεις. Οχι επειδή οι ανησυχίες των πολιτών δεν είναι πραγματικές, αλλά επειδή ο δημόσιος διάλογος απομακρύνεται από τα σύνθετα ζητήματα και τις δύσκολες απαντήσεις και καταλήγει στα συνθήματα. Η απαγόρευση εμφανίζεται ως εύκολη λύση και η ευθύνη μετατίθεται διαρκώς αλλού. Η συζήτηση, όμως, οφείλει να γίνεται στη σωστή βάση. Η Ελλάδα χρειάζεται επενδύσεις. Χρειάζεται να βελτιώσει διατηρήσιμα την παραγωγικότητά της, να δημιουργήσει περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, να στηρίξει εξαγωγικούς και διεθνώς ανταγωνιστικούς κλάδους και να ενισχύσει την περιφέρεια. Ο τουρισμός, ως ένας από τους βασικούς παραγωγικούς πυλώνες της χώρας, είναι μέρος της λύσης, όταν λειτουργεί με κανόνες, ποιότητα και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Τίποτα από αυτά δεν επιτυγχάνεται με ευχές. Απαιτούνται κεφάλαια, τεχνολογία, δεξιότητες και ένα κράτος που λειτουργεί με προβλεψιμότητα και συνέπεια.
Το κρίσιμο, λοιπόν, δεν είναι αν σε μια μεμονωμένη περίπτωση θα προχωρήσει ή όχι μια συγκεκριμένη επένδυση. Το κρίσιμο είναι το συνολικό σήμα που εκπέμπει η χώρα. Η ασφάλεια δικαίου αποτελεί θεμέλιο του επενδυτικού περιβάλλοντος, αλλά ταυτόχρονα είναι και κοινωνικό αγαθό. Οταν οι κανόνες είναι ασαφείς, όταν οι διαδικασίες καθυστερούν υπερβολικά, όταν μια επένδυση που έχει ακολουθήσει όλες τις προβλεπόμενες αδειοδοτήσεις μπορεί να αμφισβητηθεί εκ των υστέρων, τότε δεν πλήττεται μόνο ο εκάστοτε επενδυτής. Πλήττεται η αξιοπιστία της χώρας, η δυνατότητα σχεδιασμού, η προθυμία διοχέτευσης κεφαλαίων στην πραγματική οικονομία και η εμπιστοσύνη ότι υπάρχει ένα πλαίσιο που ισχύει για όλους.
Αυτό αφορά τον τουρισμό, αλλά δεν περιορίζεται σε αυτόν. Ενας επενδυτής που ενδιαφέρεται να επενδύσει σε μια τουριστική μονάδα, μια μεταποιητική δραστηριότητα, ένα έργο υποδομών ή ένα εγχείρημα καινοτομίας, δεν αξιολογεί μεμονωμένα περιστατικά. Αξιολογεί μοτίβα. Αν η αβεβαιότητα αναδεικνύεται σε δομικό χαρακτηριστικό, αυξάνεται το κόστος του χρήματος και το ενδιαφέρον μετακινείται αλλού. Και όταν σοβαρό, μακροπρόθεσμο κεφάλαιο απομακρύνεται, η απώλεια για τη χώρα είναι πολύ μεγαλύτερη από μια επιμέρους επένδυση.
Υπάρχει, επιπλέον, ένα ιδιαίτερα πρακτικό ζήτημα που συχνά υποτιμάται. Σε συνθήκες ελλιπούς χωροταξικού σχεδιασμού, η εφαρμογή αποσπασματικών αποφάσεων σε τοπικό επίπεδο μπορεί να οδηγήσει σε κλιμακώσεις με αλυσιδωτές συνέπειες. Δημιουργείται ένα περιβάλλον αβεβαιότητας στο οποίο αμφισβητούνται δικαιώματα, «παγώνουν» διαδικασίες και τη λύση καλούνται να δώσουν τα δικαστήρια. Δεν είναι υγιές για μια σύγχρονη οικονομία η αναπτυξιακή πορεία της χώρας να εξαρτάται, στην πράξη, από αποσπασματικές αποφάσεις χωρίς σαφές και δεσμευτικό χωροταξικό πλαίσιο. Ιδίως όταν πρόκειται για επενδύσεις που έχουν περάσει περιβαλλοντικές και λοιπές αδειοδοτήσεις με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και έχουν ξεκινήσει να υλοποιούνται. Η μακροοικονομική διάσταση είναι καθοριστική. Η Ελλάδα έχει πετύχει τα τελευταία χρόνια σημαντική σταθεροποίηση και αποκατάσταση της αξιοπιστίας της. Ενα μέρος της ανάπτυξης στηρίχθηκε στις εξαγωγές υπηρεσιών, στον τουρισμό, στην αύξηση της απασχόλησης και στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων. Η επόμενη φάση, όμως, κρίνεται στη δημιουργία νέας υπεραξίας και στη διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας. Χωρίς επενδύσεις σε τεχνολογία, καινοτομία, δεξιότητες και σύγχρονες υποδομές, δεν μπορούν να στηριχθούν υψηλότεροι μισθοί χωρίς απώλεια ανταγωνιστικότητας. Η ουσιαστική κοινωνική πολιτική περνάει μέσα από μια οικονομία που παράγει περισσότερη αξία και τη μοιράζεται με πιο δίκαιο και βιώσιμο τρόπο.
Γι’ αυτό ο δημόσιος διάλογος χρειάζεται ψυχραιμία και σοβαρότητα. Η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να προχωράει και στη συνέχεια να αυτοαναιρεί την πρόοδό της μέσα από συγκρούσεις που αφήνουν πίσω τους αβεβαιότητα. Αν θέλουμε να μιλάμε σοβαρά για την Ελλάδα του αύριο, η συζήτηση πρέπει να παραμείνει στο πραγματικό της πεδίο. Κανόνες που εφαρμόζονται. Ασφάλεια δικαίου που δεν αμφισβητείται στην πράξη.
Ως ΠΟΞ δεν διεκδικούμε ειδική μεταχείριση. Διεκδικούμε κανόνες που ισχύουν για όλους, ένα σύγχρονο και σαφές χωροταξικό πλαίσιο, καθώς και γρήγορες και αξιόπιστες διαδικασίες και ελέγχους. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύονται οι επενδύσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα και δημιουργούν ποιοτικές και βιώσιμες θέσεις εργασίας. Είναι μια αναγκαία επιλογή με μακροπρόθεσμο όφελος για την οικονομία και την κοινωνία. Μια επιλογή ευθύνης απέναντι στις επόμενες γενιές.
*Ο κ. Γιάννης Χατζής είναι πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων.
