Εδώ και μερικούς μήνες οι οικονομίες της λεγόμενης Δύσης, Ε.Ε. και ΗΠΑ, διολισθαίνουν σε ένα φαινομενικά παράδοξο με την προσπάθειά τους να επανορθώσουν τα ανεπανόρθωτα της ολιγωρίας τους. Αφού άφησαν επί χρόνια την Κίνα να προωθεί τις βιομηχανίες της με μεθόδους αμφισβητούμενης νομιμότητας και εις βάρος των βιομηχανιών της Δύσης, τώρα Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες σπεύδουν να τη μιμηθούν και να υιοθετήσουν τις πρακτικές της για να στηρίξουν τις δικές τους βιομηχανίες, που τείνουν ήδη να γονατίσουν.
Από την εποχή του Μπαράκ Ομπάμα η Ουάσιγκτον κατηγορούσε την Κίνα για τις αθέμιτες πρακτικές με τις οποίες ενίσχυε τις βιομηχανίες της εις βάρος των αμερικανικών που έχαναν διαρκώς μερίδιο στην παγκόσμια αγορά προς όφελος των κινεζικών. Τότε οι κατηγορίες του αφορούσαν κυρίως τις επιδοτήσεις που το Πεκίνο χορηγούσε αθρόα στις κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες και για τις οποίες ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ είχε προσφύγει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Από την πρώτη θητεία του στον Λευκό Οίκο, όμως, ο Ντόναλντ Τραμπ άρχισε να θέτει, με τον γνώριμο κάπως αλλοπρόσαλλο τρόπο του βέβαια, μια πολύ ευρύτερη ατζέντα ζητημάτων. Αφορούσαν τον ρόλο του Πεκίνου στην οικονομία και στις πρακτικές της Κίνας που η Ουάσιγκτον, προϊόντος του χρόνου και η Ε.Ε., χαρακτήριζε αθέμιτες. Ο σημερινός πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο πρώτος που έθεσε θέμα κλοπής τεχνογνωσίας, τεχνολογίας και πνευματικών δικαιωμάτων, κατηγορώντας την Κίνα για την πρακτική της να υποχρεώνει σε κοινοπραξίες με κινεζικές εταιρείες όποια ξένη επιχείρηση ενδιαφέρεται να δραστηριοποιηθεί στην αγορά της. Για την Ε.Ε. η όψιμη αφύπνιση ήρθε πριν από μια δεκαετία, όταν η κινεζική εταιρεία Midea εξαγόρασε τη γερμανική εταιρεία ρομποτικής Kuka, προκαλώντας πανικό στο Βερολίνο. Με τη σημερινή τους στάση Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες τείνουν να δικαιώσουν τις μεθόδους του Πεκίνου εφόσον τις υιοθετούν για να στηρίξουν τις δικές τους βιομηχανίες και υπό μία έννοια να επιβιώσουν της κινεζικής επέλασης. Και παράλληλα αυτοδιαψεύδονται έμμεσα εφόσον η Ουάσιγκτον χαρακτήριζε «αθέμιτες» αυτές τις πρακτικές, ενώ οι Βρυξέλλες επέμεναν στο ιερό δισκοπότηρο της Ε.Ε., τις ανοικτές οικονομίες.
Στο πρόγραμμα Industrial Accelerator Act της Κομισιόν απαιτείται από τις ξένες εταιρείες να συνάπτουν κοινοπραξίες με ευρωπαϊκές.
Στο πρόγραμμα Industrial Accelerator Act, που αναμένεται να παρουσιάσει μέσα στον Φεβρουάριο η Κομισιόν και έχει στόχο την ενίσχυση των ευρωπαϊκών βιομηχανιών, ακρογωνιαίος λίθος των πολιτικών του είναι η ένοχη πρακτική της Κίνας να αναγκάζει τις ξένες εταιρείες σε σύναψη κοινοπραξιών με κινεζικές. Αυτό ακριβώς προωθεί η Κομισιόν, απαιτώντας από τις ξένες εταιρείες να συνάπτουν κοινοπραξίες με ευρωπαϊκές και προπαντός να τους εκχωρούν τεχνογνωσία, όπως ακριβώς επέβαλαν επί χρόνια οι κινεζικές στις δυτικές εταιρείες. Υπερβαίνει έτσι σειρά από ταμπού, με πρώτο αυτήν καθ’ αυτήν τη μίμηση των κινεζικών ατασθαλιών που αποτελεί ομολογία της ότι οι πρακτικές αυτές στέφθηκαν με επιτυχία. Παράλληλα απαιτεί από τους ξένους επενδυτές να αφιερώνουν το 1% των εσόδων που έχουν συγκεντρώσει από τις δραστηριότητές τους εντός Ε.Ε. σε επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη, αλλά εντός Ε.Ε. και προπαντός μια ιδιαίτερης σημασίας ασφαλιστική δικλίδα, περιορίζει στο 49% το επιτρεπόμενο όριο ξένης ιδιοκτησίας σε ευρωπαϊκή εταιρεία. Μια άλλη πρόβλεψη του ΙΑΑ, που αυτή τη φορά είναι μάλλον από το εγχειρίδιο της Ουάσιγκτον, ορίζει ότι οποιαδήποτε ξένη επένδυση υπερβαίνει τα 100 εκατ. ευρώ θα υπόκειται κατηγορηματικά σε εξονυχιστικό έλεγχο από τις ευρωπαϊκές αρχές. Και σε δεύτερο πλάνο ορίζει ένα αδιευκρίνιστο προς το παρόν, αλλά μάλλον υψηλό, ποσοστό ευρωπαϊκών εξαρτημάτων, πρώτων υλών κ.λπ. που υποχρεούνται να περιέχουν τα προϊόντα μιας ευρωπαϊκής βιομηχανίας ώστε να τους επιτραπεί η χρήση της ετικέτας «κατασκευάστηκε στην Ευρώπη».
Και την ίδια στιγμή η Ουάσιγκτον υπό τον Ντόναλντ Τραμπ αναλαμβάνει έναν εμφανώς κινεζικού τύπου ρόλο του κράτους στην οικονομία και τη βιομηχανία με αγορές μεριδίων σε επιχειρήσεις, στρατευμένες στον εθνικό στόχο της αυτάρκειας σε στρατηγικής σημασίας μέταλλα. Αν όχι πρωτοφανές, σίγουρα ασυνήθιστη για τις ΗΠΑ ήταν η κίνηση που έκανε το Πεντάγωνο το περασμένο έτος, όταν αγόρασε μερίδιο στην αμερικανική εταιρεία σπάνιων γαιών MP Materials έναντι 400 εκατ. δολ. Στο ένα έτος της δεύτερης θητείας Τραμπ, η κυβέρνηση αγόρασε το 10% της Intel και τη «χρυσή μετοχή» στη χαλυβουργία U.S. Steel για να έχει ρόλο στις αποφάσεις της εταιρείας επειδή την εξαγόρασε η ιαπωνική Nippon Steel. Επιπλέον, η κυβέρνηση Τραμπ αποφάσισε να θεσπίσει εθνικό απόθεμα μετάλλων στρατηγικής σημασίας αξίας 12 δισ. δολ. Και με την ενθάρρυνση της κυβέρνησης Τραμπ ανεξάρτητες αμερικανικές επενδυτικές τοποθέτησαν πέρυσι 628 εκατ. δολ. σε αμερικανικές νεοφυείς σπάνιων γαιών.
Η Ουάσιγκτον αναλαμβάνει έναν εμφανώς κινεζικού τύπου ρόλο του κράτους στην οικονομία, με αγορές μεριδίων σε επιχειρήσεις.
Στις ξένες επενδύσεις
Σχολιάζοντας το σχέδιο Industrial Accelerator Act που δρομολογεί η Ε.Ε. για να ενισχύσει τις βιομηχανίες της, ο Φολκ Σένινγκ, συνεργάτης της εταιρείας νομικών Hogan Lovells, επισήμανε πως «ορισμένες προβλέψεις του, όπως το όριο του 49% στις ξένες επενδύσεις, ηχούν σαν αντιγραφή των πρακτικών της Κίνας».
1,6
δισ. δολ. πρόσφερε η κυβέρνηση Τραμπ στην USA Rare Earth, εταιρεία σπάνιων γαιών, για να αγοράσει πακέτο μετοχών της.
Αλλαγή στάσης
Προβλέποντας διάβρωση των ευρωπαϊκών πολιτικών μέσω του Industrial Accelerator Act, ο Νίκλας Πουατιέ, ερευνητής του Bruegel, τόνισε ότι «εναντιώνονται σε όσες προσπάθειες κατέβαλε η Ευρώπη στο παρελθόν για να διατηρήσει ανοικτές τις αγορές της, ενώ ακόμη και από νομικής πλευράς είναι επισφαλές».
100
εκατ. ευρώ είναι το όριο πάνω από το οποίο θα ελέγχει διεξοδικά η Ε.Ε. οποιαδήποτε ξένη επένδυση.
Από κινεζικό εγχειρίδιο
Διαπιστώνοντας πως το απόθεμα στρατηγικής σημασίας μετάλλων που δημιούργησε ο Τραμπ, παίρνει μαθήματα από το εγχειρίδιο του Πεκίνου, ο Μόργκαν Μπαζίλιαν, διευθυντής του Ινστιτούτου Πέιν στη Σχολή Ορυχείων του Κολοράντο, τόνισε ότι «σηματοδοτεί πλήρη αλλαγή υποδείγματος σε σύγκριση με το πώς βλέπουν αυτά τα πράγματα οι ΗΠΑ».
