Από την ένταξή μας στο ευρώ, η χώρα έχει ζήσει πολλές φορές με ισοτιμίες ενισχυμένου ευρώ και αποδυναμωμένου δολαρίου. Οχι όμως τα πολλά τελευταία χρόνια. Στα μέσα της δεκαετίας του 2000 το ευρώ είχε ενισχυθεί στο 1,30-1,35. Το 2008, με τη χρηματοπιστωτική κρίση να χτυπάει την αμερικανική οικονομία, εκτοξεύτηκε η ισοτιμία σε 1,55-1,60 δολάρια. Ηταν μια από τις βασικές αιτίες που τη διαχρονική διαρθρωτική μας αδυναμία στο εξωτερικό ισοζύγιο την απογείωσε, δημιουργώντας το ένα από τα δύο τεράστια ελλείμματα που μας οδήγησαν στη χρεοκοπία (το άλλο ήταν το δημοσιονομικό). Ηταν επιπλέον ο καταλύτης που ενίσχυσε την εγχώρια αγοραστική ευφορία, μιας εικονικής καταναλωτικής ζωής, που κάλυπτε τις βαθύτερες αδυναμίες της οικονομίας με εισαγωγές. Η εξέλιξη είναι γνωστή, ακολούθησε η χρεοκοπία όχι μόνο της χώρας, αλλά ενός ολόκληρου οικονομικού μοντέλου ανάπτυξης.
Στα πρώτα χρόνια των οικονομικών προγραμμάτων, σχεδόν για το μισό της δεκαετίας του 2010, η ισοτιμία παρέμεινε στη δύσκολη περιοχή του 1,30-1,35. Οι επιχειρήσεις που στράφηκαν για την επιβίωσή τους στις αγορές του εξωτερικού δυσκολεύονταν να χτίσουν ανταγωνιστική εξαγωγική βάση, παρά την εσωτερική υποτίμηση που τις ωφέλησε με χαμηλότερο εργατικό κόστος.
Μόνο μετά το 2015 άρχισε να υποχωρεί ακόμα και κάτω από το 1,10 δολ., διευκολύνοντας μεν τις εξαγωγές, ωστόσο, λόγω της οικονομικής αβεβαιότητας, του κλεισίματος των τραπεζών και των capital controls, ελάχιστα το εκμεταλλευθήκαμε. Το καλό ήταν ότι έκτοτε η ισοτιμία παρέμεινε σε αυτά τα επίπεδα, με διακυμάνσεις 1,08 έως 1,18. Ολο αυτό το σκηνικό διευκόλυνε τις εξαγωγές της χώρας και μαζί με τη γενικότερη σταθεροποίηση της οικονομίας επιτύχαμε τις καλύτερες ιστορικά επιδόσεις στο εξαγωγικό μας εμπόριο.
Ολα αυτά μέχρι την εκλογή Τραμπ. Η αγορά συναλλάγματος τον υποδέχθηκε αρχικά με σχεδόν πλήρη ισοτιμία μεταξύ ευρώ και δολαρίου. Αλλά κράτησε λίγο. Σχεδόν μόλις ανέλαβε επίσημα και άρχισε τον «πόλεμο των δασμών», το δολάριο άρχισε να αποδυναμώνεται. Από το ένα προς ένα πριν από ένα χρόνο, τις τελευταίες εβδομάδες έχει ξεπεράσει το 1,17 δολ. Πλέον το βασικό σενάριο όλων των ειδικών της αγοράς συναλλάγματος παγκοσμίως είναι ότι η διοίκηση Τραμπ θα ήθελε την ισοτιμία τουλάχιστον στο 1,25 και το βλέπουμε στην πράξη να υλοποιείται σταδιακά.
Ως εκ τούτου η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με αλλαγή δεδομένων, τουλάχιστον σε σχέση με αυτά που ξέραμε ότι ίσχυαν για σχεδόν μια δεκαετία. Το αδύναμο δολάριο ευνοεί οικονομίες παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας. Η Ελλάδα όμως είναι μια χώρα που εισάγει μεν ενέργεια, αλλά θέλει να γίνει και εξαγωγική δύναμη προϊόντων, περιορίζοντας την αιμορραγία στο εμπορικό της ισοζύγιο. Χτίζοντας μια ισχυρή παραγωγική βάση. Αρα το ισχυρό ευρώ μάς βοηθά βραχυπρόθεσμα με μικρότερο πληθωρισμό, μας δυσκολεύει όμως στους τομείς που μας ενδιαφέρουν και μας θωρακίζουν περισσότερο. Αυτούς που έχουν να κάνουν με τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της χώρας. Οπως τα μέταλλα (ήδη παρενέβη ο Ευ. Μυτιληναίος της Metlen) αλλά και τα αγροτικά μας προϊόντα, τα φρούτα και τα λαχανικά, που σε αυτή τη δεκαετία έχτισαν ισχυρή θέση στις διεθνείς αγορές εκτός Ε.Ε. Ο κίνδυνος, δηλαδή, είναι όσα χτίσαμε από πλευράς διεθνούς ανταγωνιστικότητας για πολλά χρόνια μετά τα μνημόνια, να χαθούν – και αυτό θα είναι μεγάλο πισωγύρισμα.
