Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία έφερε στο επίκεντρο ένα μεγάλο «όπλο» που έχει η Ευρώπη απέναντι στην επιθετική ρητορική και πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ. Και αυτό δεν είναι άλλο από τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχει. «Η Ευρώπη κατέχει τη Γροιλανδία, αλλά κατέχει όμως πολλές μετοχές και ομόλογα των ΗΠΑ», όπως ανέφερε ο Ελληνας αναλυτής της Deutsche Bank Γιώργος Σαραβέλος σε σημείωμά του την περασμένη Κυριακή, το οποίο και ταρακούνησε τον Λευκό Οίκο, με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ να εξαπολύει προσωπική επίθεση στον Σαραβέλο, και τον ίδιο τον Τραμπ να «απειλεί» στη συνέχεια ολόκληρη την Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Fed, οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ κατέχουν 12,675 τρισ. δολάρια σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, ενώ όλη η Ευρώπη συνολικά κατέχει 16,63 τρισ. δολ., από τα συνολικά 35,5 τρισ. δολ. που είναι οι παγκόσμιες θέσεις σε assets των ΗΠΑ. Το «χαρτί» της Ευρώπης είναι πραγματικά τεράστιο, αλλά αποτελεί όντως ένα μπαζούκας που μπορεί να «ενεργοποιήσει»;
Επειτα από την υποχώρησή του σχετικά με τη Γροιλανδία και την επιβολή δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες κατά τη διάρκεια του Φόρουμ στο Νταβός, ο Τραμπ απείλησε… ξανά με «μεγάλα αντίποινα» εάν οι ευρωπαϊκές χώρες πουλήσουν αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία: «Ας το κάνουν. Αλλά ξέρετε, αν συμβεί αυτό, θα υπάρξουν μεγάλα αντίποινα από μέρους μας», δήλωσε τη διάρκεια συνέντευξης στο Fox Business. «Και έχουμε όλα τα χαρτιά».
Από το Νταβός, ο Τραμπ απείλησε με «μεγάλα αντίποινα» εάν οι ευρωπαϊκές χώρες πουλήσουν αμερικανικά assets.
Αυτό, σύμφωνα με αναλυτές, δείχνει ότι ο φόβος των αγορών έχει πράγματι «ακουμπήσει» τον Τραμπ, ενώ πολλοί εκτιμούν πως η ενδεχόμενη χρήση του σούπερ όπλου αυτού της Ευρώπης ήταν και ο λόγος που τον έκανε να πάρει πίσω τους νέους νέους δασμούς. Κάτι ανάλογο είχε συμβεί και το 2025 εν μέσω του εμπορικού πολέμου Κίνας – ΗΠΑ. Πολλοί αναλυτές τότε υπογράμμιζαν το μεγάλο όπλο που είχε και η Κίνα, το να ξεπουλήσει τα αμερικανικά assets που κατέχει, τα οποία κινούνταν στο 1,2 τρισ. δολ.
Μέχρι το τέλος αυτού του μήνα, το AkademikerPension, ένα συνταξιοδοτικό ταμείο της Δανίας, σχεδιάζει να ξεφορτωθεί τα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου που κατέχει, ακολουθώντας τα βήματα του μεγαλύτερου διαχειριστή συντάξεων της Σουηδίας, Alecta, ο οποίος πρόσφατα πούλησε αντίστοιχες θέσεις του. Το AkademikerPension επικαλέστηκε τον αυξανόμενο πιστωτικό κίνδυνο υπό τον Τραμπ, την αδύναμη δημοσιονομική πειθαρχία στην Ουάσιγκτον και τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις που συνδέονται με την επιθετική στάση της κυβέρνησης απέναντι στη Γροιλανδία. Το fund, το οποίο διαχειρίζεται περίπου 25 δισ. δολάρια, κατέχει 100 εκατ. δολ. σε ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου. Αν και μικρή μεμονωμένα, η κίνηση αυτή έχει συμβολική σημασία.
Επίσης, ο επικεφαλής επενδύσεων του γίγαντα ομολόγων Pimco, Νταν Ιβάσλκιν, σημείωσε στους Financial Times πριν από μερικές ημέρες ότι οι απρόβλεπτες πολιτικές του Τραμπ έχουν ωθήσει την Pimco να διαφοροποιηθεί από τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία – μια διαδικασία που θα διαρκέσει αρκετά χρόνια.
Οι ΗΠΑ έχουν μία βασική αδυναμία: βασίζονται σε άλλους για να πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους μέσω μεγάλων εξωτερικών ελλειμμάτων. Τα 12,7 τρισ. δολ σε assets των ΗΠΑ που κατέχουν οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ (αν υποθέσουμε πως αυτές είναι που θα αντιδράσουν) εάν ξεπουληθούν, αδιαμφισβήτητα θα καθιστούσαν πιο δύσκολο και ακριβότερο για τις ΗΠΑ να δανειστούν χρήματα για να χρηματοδοτήσουν τις τεράστιες δαπάνες τους.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα σημαντικό πρόβλημα. Αυτά τα περιουσιακά στοιχεία δεν κατέχονται κυρίως από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αλλά από ιδιώτες επενδυτές όπως ασφαλιστικές εταιρείες, συνταξιοδοτικά προγράμματα, τράπεζες και άλλους θεσμικούς επενδυτές, καθώς και εκατομμύρια απλούς επενδυτές.
Μπορεί κάποιοι να απομακρύνονται από τις ΗΠΑ –αν και αυτό δεν καταγράφεται στα επίσημα στοιχεία, αφού όταν εξελέγη ο Τραμπ οι θέσεις της Ευρώπης συνολικά ήταν στα 14,7 τρισ. δολ., έως τον Ιούλιο του 2025 είχαν αυξηθεί στα 15,9 τρισ. και στη συνέχεια αυξήθηκαν περαιτέρω στα 16,6 τρισ.–, όμως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν μπορούν να… αναγκάσουν τους ιδιώτες επενδυτές να πουλήσουν τις θέσεις τους.
Τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία δεν κατέχονται κυρίως από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αλλά από ιδιώτες επενδυτές.
Ενα άλλο θέμα που προκύπτει ακόμη είναι ότι οποιαδήποτε μαζική πώληση, για παράδειγμα, ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου θα προκαλούσε σοβαρές αναταραχές, που θα επηρέαζαν όχι μόνο τις ΗΠΑ, αλλά και τις ευρωπαϊκές τράπεζες και ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Επιπλέον, θα είχε αντίκτυπο στις αγορές συναλλάγματος – θα οδηγούσε σε σοβαρή ανατίμηση του ευρώ, με αποτέλεσμα τα ευρωπαϊκά προϊόντα να ακριβύνουν.
Αλλά και αν υποθέσουμε ότι η Ευρώπη αποφάσιζε κάπως να «επιβάλει» την πώληση των αμερικανικών ομολόγων και μετοχών, θα έπρεπε να βρεθεί και κάποιος «αγοραστής». Δεν υπάρχει άλλη αγορά ικανή να απορροφήσει τόσα κεφάλαια σε σύντομο χρονικό διάστημα χωρίς σοβαρές αναταραχές, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές. Η Ευρώπη δεν διαθέτει αρκετά μεγάλο απόθεμα ασφαλών περιουσιακών στοιχείων για να ανταγωνιστεί τα αμερικανικά ομόλογα.
Τελικά, τα «Sell America» των πολλών τρισ. της Ευρώπης είναι μπαζούκας ή… νεροπίστολο;
