Τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία που έχει υιοθετήσει η ελληνική κυβέρνηση για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής αποδίδουν απτά αποτελέσματα. Τα έσοδα από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής ανήλθαν σε 1,7 δισ. ευρώ το 2024, αυξήθηκαν σε 2,2 δισ. ευρώ το 2025, ενώ για το τρέχον έτος οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ποσά που θα υπερβούν τα 2,5-2,6 δισ. ευρώ. Οσο προστίθενται νέα ψηφιακά εργαλεία ή επεκτείνεται η εφαρμογή των υφιστάμενων, τόσο περιορίζονται τα περιθώρια φοροδιαφυγής και ενισχύεται η φορολογική συμμόρφωση.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν δημιουργήσει κλίμα αισιοδοξίας στο κυβερνών κόμμα, καθώς αποδεικνύεται ότι μπορεί να ασκηθεί ενεργή φορολογική και κοινωνική πολιτική με μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια. Η αύξηση των εσόδων από τη φορολογική συμμόρφωση επιτρέπει τη μείωση φορολογικών επιβαρύνσεων και την ενίσχυση επιδομάτων για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική ισορροπία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, το 2026 αναμένεται περαιτέρω αύξηση των εσόδων από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, καθώς τίθενται σε πλήρη εφαρμογή νέα ψηφιακά εργαλεία και επεκτείνονται υφιστάμενες πολιτικές. Ειδικότερα:
• Η εφαρμογή του ηλεκτρονικού δελτίου αποστολής αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τη διαφάνεια στις διακινήσεις αγαθών, περιορίζοντας τα φαινόμενα εικονικών τιμολογίων και αδήλωτων πωλήσεων.
• Το ψηφιακό πελατολόγιο, το οποίο ήδη εφαρμόζεται, επεκτείνεται σε περισσότερες κατηγορίες επαγγελμάτων, όπως εκδηλώσεις, γάμοι και βαπτίσεις, καθιστώντας δυσκολότερη την απόκρυψη συναλλαγών στον τομέα των υπηρεσιών. Σύμφωνα με στελέχη της φορολογικής διοίκησης, στόχος είναι να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή στον κλάδο των εκδηλώσεων τον προσεχή Μάιο, ώστε να προλάβουν τη θερινή σεζόν. Στη συνέχεια θα επεκταθεί σε γυμναστήρια, κέντρα αισθητικής και ψυχικής ευεξίας, φυσικοθεραπευτήρια, σχολές χορού, ξενοδοχεία και λοιπά οργανωμένα καταλύματα.
• Η κάρτα εργασίας θα επεκταθεί στο σύνολο της οικονομίας, ενισχύοντας περαιτέρω την καταπολέμηση της αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας.
Τα αποτελέσματα του 2025 επιβεβαιώνουν ότι ο συνδυασμός ψηφιοποίησης, στοχευμένων ελέγχων και θεσμικών μεταρρυθμίσεων μπορεί να αποδώσει ουσιαστικά και διατηρήσιμα δημοσιονομικά οφέλη. Εφόσον η στρατηγική αυτή εφαρμοστεί με συνέπεια, συνέχεια και πολιτική βούληση, το 2026 μπορεί να δούμε νέο ρεκόρ στην προσπάθεια μείωσης της φοροδιαφυγής, ενώ το 2027 θα φανούν και τα αποτελέσματα από τη χρήση του ηλεκτρονικού τιμολογίου. Σημειώνεται ότι η Ιταλία είχε επιπλέον έσοδα ύψους 2,6 δισ. ευρώ από την ενεργοποίηση του ηλεκτρονικού τιμολογίου.
Το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής στις μεταφορές αγαθών θα μειώσει σημαντικά τα εικονικά τιμολόγια και τις αδήλωτες πωλήσεις.
Τα πρόσθετα έσοδα από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής το 2025 προκύπτουν κυρίως από τις ακόλουθες παρεμβάσεις:
• 1,2 δισ. ευρώ από την επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών μέσω POS και τη λειτουργία των ηλεκτρονικών βιβλίων MyData. Η υποχρεωτική διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με την ΑΑΔΕ και η ψηφιακή καταγραφή των συναλλαγών περιόρισαν δραστικά τη μη έκδοση αποδείξεων και την απόκρυψη εισοδημάτων.
• 600 εκατ. ευρώ από τον τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης των ελευθέρων επαγγελματιών, που αντιμετώπισε το φαινόμενο της συστηματικής υποδήλωσης εισοδημάτων από επαγγελματικές ομάδες οι οποίες επί χρόνια δήλωναν εισοδήματα δυσανάλογα χαμηλά σε σχέση με την πραγματική τους δραστηριότητα.
• 400 εκατ. ευρώ από την εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας, η οποία συνέβαλε στον περιορισμό της αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας. Πέρυσι δηλώθηκαν περίπου 2,5 εκατ. περισσότερες ώρες υπερωριακής απασχόλησης σε σύγκριση με το 2024.
Παράλληλα, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές στην Ελλάδα κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Το 2024 ανήλθαν σε 67,7 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 10,7% σε σχέση με το 2023, ενώ για το 2025 εκτιμάται ότι θα σημειωθεί νέο ρεκόρ. Η αυξημένη χρήση των POS και η άμεση διασταύρωση των στοιχείων με τις ταμειακές μηχανές συμβάλλουν καθοριστικά στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και στην αύξηση της απόδοσης του ΦΠΑ.
Τι συμβαίνει στην Ευρώπη
Η ελληνική εμπειρία, ωστόσο, δεν αποτελεί εξαίρεση. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση, όπου η ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης έχει αποδειχθεί κρίσιμος παράγοντας για τη μείωση της φοροδιαφυγής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ιταλία, η οποία με την καθολική εφαρμογή της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής τιμολόγησης (e-invoicing) κατάφερε να περιορίσει το «κενό ΦΠΑ» από περίπου 22% σε σχεδόν 11% μέσα σε λίγα χρόνια, αποφέροντας επιπλέον έσοδα δισεκατομμυρίων ευρώ. Εκτιμάται ότι η εφαρμογή του μέτρου συνέβαλε στη μείωση των απωλειών ΦΠΑ κατά περίπου 2,2-2,6 δισ. ευρώ σε σύγκριση με το 2018.
Ραγδαία είναι η άνοδος των ηλεκτρονικών συναλλαγών. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του 2024 ανήλθαν στα 67,7 δισ. ευρώ.
Αντίστοιχα, η Ουγγαρία, εφαρμόζοντας σύστημα διαβίβασης τιμολογίων σε πραγματικό χρόνο προς τη φορολογική διοίκηση, μείωσε το κενό ΦΠΑ σε επίπεδα κάτω του 3%, καταγράφοντας μία από τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Στην Πορτογαλία, το σύστημα e-Fatura και η καθολική ψηφιακή καταγραφή συναλλαγών οδήγησαν στη μείωση των απωλειών ΦΠΑ σχεδόν στο μισό, ενώ χώρες όπως η Ολλανδία και η Φινλανδία εμφανίζουν διαχρονικά πολύ χαμηλά ποσοστά φοροδιαφυγής χάρη στη συστηματική χρήση ψηφιακών εργαλείων και εκτεταμένων διασταυρώσεων.
