Η αποτροπή της δημιουργίας νέου ιδιωτικού χρέους βρίσκεται στις προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργού Εθνικής Οικονομίας Κυριάκου Πιερρακάκη για το 2026, καθώς τα βάρη του μνημονιακού παρελθόντος σιγά σιγά διευθετούνται και η εικόνα του χρηματοπιστωτικού συστήματος βελτιώνεται.
Μια σειρά από μεταρρυθμίσεις δρομολογείται στην κατεύθυνση αυτή, με επίκεντρο δύο βάσεις δεδομένων:
1. Το Πληροφοριακό Σύστημα Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας, που θα συγκεντρώνει στοιχεία για τις οφειλές φυσικών και νομικών προσώπων στο Δημόσιο, τα οποία και θα βαθμολογεί αναλόγως.
2. Το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, το οποίο θα συλλέγει στοιχεία από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς πίστωσης, ανώνυμα, προκειμένου να χρησιμεύει ως εργαλείο διαμόρφωσης πολιτικής π.χ. σε κλάδους που έχουν πρόβλημα. Και τα δύο, σύμφωνα με το πρόγραμμα Πιερρακάκη, όπως αποτυπώθηκε στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής 2026, θα παραληφθούν και θα λειτουργήσουν το δεύτερο τρίμηνο του έτους.
Η εφαρμογή, ωστόσο, του Πληροφοριακού Συστήματος Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας προϋποθέτει ακόμη, σύμφωνα με πληροφορίες από αρμόδια πηγή, διευκρινίσεις νομοθετικού χαρακτήρα, που θα πρέπει να γίνουν το επόμενο διάστημα. Κυρίως αυτό αφορά το κατά πόσον θα ενταχθούν σε αυτό οι ενοικιαστές, κάτι που θα έδινε τη δυνατότητα στους ιδιοκτήτες ακινήτων να τους επιλέγουν με βάση τη βαθμολογία τους.
Παρότι είναι γνωστό ως «Τειρεσίας ενοικιαστών», δεν έχει ληφθεί ακόμη απόφαση για το αν στο πληροφοριακό σύστημα θα ενταχθούν οι ενοικιαστές στη βάση της πιστοληπτικής τους αξιολόγησης και κυρίως υπό ποιες προϋποθέσεις. Θα αρκεί, για παράδειγμα, να δηλώσει ο ιδιοκτήτης ότι κάποιος είναι κακοπληρωτής; Προφανώς όχι. Πρέπει να αποφασιστεί, όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, σε ποιο στάδιο ωριμότητας της οφειλής θα εντάσσονται οι ενοικιαστές – αν αποφασιστεί τελικά να ενταχθούν. Αυτό θα μπορούσε π.χ. να είναι μόλις εκδοθεί απόφαση απόδοσης μισθίου. Μια σκέψη, όπως μεταφέρεται από τις πηγές, είναι να χρησιμοποιηθεί το σχετικό μητρώο της ΑΑΔΕ για τα ενοίκια, το οποίο δημιουργήθηκε στην περίοδο της κρίσης.
Ενα ακόμη θέμα που πρέπει να αντιμετωπισθεί είναι οι ευάλωτες ομάδες. Ενας ιδιοκτήτης που θα χάνει το σπίτι του λόγω κόκκινου δανείου, σημειώνεται, πρέπει να είναι τουλάχιστον σε θέση να νοικιάζει ένα άλλο ακίνητο και να μην αποκλείεται λόγω του «Τειρεσία των ενοικιαστών».
Για όλα τα παραπάνω πρέπει να ληφθούν πολιτικές αποφάσεις, οι οποίες να εξισορροπούν, όπως επισημαίνεται, τα συμφέροντα και της άλλης πλευράς, των ιδιοκτητών. Εκτιμάται ότι η αβεβαιότητα σχετικά με την αξιοπιστία του ενοικιαστή είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τον οποίο παραμένουν κλειστά περίπου 700.000 ακίνητα στην Αττική.
Επί του παρόντος, πάντως, το πληροφοριακό σύστημα προβλέπει τη συγκέντρωση στοιχείων μόνο για τις οφειλές στο Δημόσιο, στο διάστημα των τελευταίων δύο ετών. Σε μια κεντρική βάση των δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς θα διαμορφώνεται μια κλίμακα αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, από την οποία θα προκύπτει μια βαθμολογία. Η βαθμολογία θα εξάγεται αυτοματοποιημένα, με τη χρήση αλγορίθμου. Οι ενδιαφερόμενοι θα διατηρούν το δικαίωμα διόρθωσης και η ενημέρωση ιδιωτικού φορέα για τα δεδομένα της οικονομικής συμπεριφοράς του θα παρέχεται μόνο κατόπιν ρητής συγκατάθεσης. Ο στόχος εδώ είναι προφανώς η προφύλαξη των πιστωτών έναντι πιθανών κακοπληρωτών, αλλά και η εξασφάλιση ευνοϊκότερων όρων δανεισμού για τους συνεπείς στις υποχρεώσεις τους πολίτες.
Η βαθμολογία των οφειλετών θα προκύπτει αυτοματοποιημένα, με τη χρήση αλγορίθμου, βάσει των δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς τους.
Οσον αφορά το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, στόχος του είναι να καταγράψει το ύψος τού μη εξυπηρετούμενου ιδιωτικού χρέους. Οι πιστωτές θα παρέχουν ανά εξάμηνο στοιχεία για όλες τις οφειλές, φυσικών και νομικών προσώπων, ληξιπρόθεσμων και μη, καθώς και πληροφορίες για ενδεχόμενες δικαστικές διενέξεις. Το μητρώο θα επεξεργάζεται αυτά τα δεδομένα, σε συνδυασμό με δημογραφικά στοιχεία, πάντα ανώνυμα. Με βάση αυτές τις πληροφορίες θα καταρτίζεται Εκθεση Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, ώστε να διαμορφώνονται ανάλογες πολιτικές.
Η αβεβαιότητα σχετικά με την αξιοπιστία του ενοικιαστή είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τον οποίο είναι κλειστά 700.000 ακίνητα στην Αττική.
Στο μητρώο θα συγκεντρώνονται κατ’ αρχάς στοιχεία από το Δημόσιο και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και από το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων, που μόλις ξεκίνησε, στην Τράπεζα της Ελλάδος, σχετικά με τις οφειλές στις τράπεζες, καθώς και από την «Τειρεσίας Α.Ε.».
Στη συνέχεια θα ενταχθούν και άλλοι φορείς, όπως δήμοι, εταιρείες τηλεπικοινωνιών κ.λπ., επιχειρήσεις λιανικής, ιδιοκτήτες ακινήτων.
Η διαγωνιστική διαδικασία για την ανάδειξη του αναδόχου για την ανάπτυξη του πληροφοριακού συστήματος του μητρώου βρίσκεται στο τελικό στάδιο.
Στο ίδιο πλαίσιο της προτεραιότητας του κ. Πιερρακάκη για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους και την προστασία των υπερχρεωμένων νοικοκυριών εντάσσεται και η ίδρυση Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, για τον οποίο δημοσιεύθηκε προκήρυξη στο τέλος του 2025.
