Μεσοβδόμαδα ο πρόεδρος Τραμπ, εν μέσω διαχείρισης πολεμικών προετοιμασιών, σε ένα από τα συνηθισμένα του διαγγέλματα εμφανίστηκε από το Οβάλ Γραφείο με δύο παιδιά και γαλακτοπαραγωγούς στο πλάι του και μια τεράστια μπουκάλα γάλα πάνω στο γραφείο. Ηταν η μέρα που υπέγραψε ένα νέο νόμο με τίτλο «Πλήρες γάλα και υγιή παιδιά», επαναφέροντας το πλήρες και το γάλα με περιεκτικότητα 2% σε λιπαρά στα σχολικά γεύματα σε δημόσια σχολεία, κάτι που είχε απαγορευθεί με νόμο το 2010, επί προεδρίας Ομπάμα. Τότε τα σχολεία υποχρεώθηκαν να δίνουν μόνο άπαχο ή 1% γάλα, στο πλαίσιο της μάχης κατά της παιδικής παχυσαρκίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ το άλλαξε και αυτό, με την αμφισβητούμενη επιχειρηματολογία γνωστή ως «Make America Healthy Again».
Ηταν μια νίκη σίγουρα των Αμερικανών γαλακτοπαραγωγών, που πίεζαν επί χρόνια με το επιχείρημα ότι το πλήρες γάλα είναι πιο φυσικό και χορταστικό. Η αλήθεια είναι ότι είναι και πιο ακριβό και πιο επικερδές για τους ίδιους, αλλά αυτό είναι μια άλλη υπόθεση. Στην Ουάσιγκτον, ένα μπουκάλι γάλα έγινε σύμβολο πολιτικής επιλογής. Η αλλαγή θεωρήθηκε νίκη της αγροτικής Αμερικής, βασικού εκλογικού ακροατηρίου του προέδρου Τραμπ.
Τώρα αν αυτή η απόφαση κάνει καλό και στα παιδιά, είναι κάτι που θα το δούμε. Το σίγουρο είναι ότι αλλάζουν πολλά πράγματα. Ο άκρατος προστατευτισμός επιστρέφει. Οχι μόνον στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιστρέφει παντού, με διαφορετικές δικαιολογίες. Στις ΗΠΑ με το επιχείρημα της εθνικής αυτάρκειας. Από το επιδοτούμενο γάλα στα σχολεία μέχρι τους δασμούς το μήνυμα είναι απλό, πρώτα οι δικοί μας και μάλιστα με τις καλύτερες δυνατές τιμές. Η αγορά έπεται.
Στη Γαλλία οι αγροτικές κινητοποιήσεις έχουν ως βασικό αφήγημα το κλείσιμο των συνόρων, με το όχι στη συμφωνία με τις χώρες της Νοτίου Αμερικής να κυριαρχεί. Στη Γερμανία και στην Ιταλία, η προστασία περνάει από τη βιομηχανία. Επιδοτήσεις, κρατική στήριξη, ειδικοί κανόνες για τους μεγάλους παίκτες.
Ο προστατευτισμός εφαρμόζεται παντού και ειδικά σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια. Στην Κίνα δεν υπάρχει καν δίλημμα. Το κράτος καθοδηγεί τα πάντα. Η ελεύθερη αγορά είναι χρήσιμη μόνον όταν υπηρετεί τον εθνικό στόχο.
Στην Ελλάδα, αφού μας πήρε δεκαετίες να καταλάβουμε την έννοια της ελεύθερης αγοράς, εφαρμόζοντας έναν εν πολλοίς κρατικοδίαιτο καπιταλισμό, τώρα πρέπει να προστατευθούμε στα νέα δεδομένα. Βρισκόμαστε στην πιο άβολη θέση. Πολλοί μικροί για να επιβάλουμε κανόνες. Πολλοί αργοί για να προσαρμοστούμε γρήγορα στα νέα δεδομένα. Με πολλές δεσμεύσεις για να αλλάξουμε ρότα.
Σε αυτό όμως το περιβάλλον θα κινηθούμε είτε μας αρέσει είτε όχι. Ο προστατευτισμός θα αυξηθεί και εμείς πιανόμαστε εκ νέου χωρίς δυνατότητα αντίδρασης. Ο σχηματισμός στον οποίο ανήκουμε, η Ευρωπαϊκή Ενωση, δεν έχει ακόμη προχωρήσει σε στενότερη ενοποίηση. Ούτε προβλέπεται το επόμενο διάστημα.
Αντιθέτως, κάθε χώρα (ειδικά οι μεγάλες) αντιμετωπίζει κατά μόνας τη νέα κατάσταση, αφήνοντας οικονομίες σαν την ελληνική να αναρωτιούνται τι τους έρχεται…
