Ευλογία ή κατάρα; Καταστροφή ή ευκαιρία; Η απάντηση για το ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία από την εφαρμογή της συμφωνίας ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στις χώρες Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη, με τη Βολιβία, αν και μέλος της Mercosur, να μην περιλαμβάνεται για την ώρα στη συμφωνία, καθώς εντάχθηκε μόλις το 2024 στην ένωση αυτή των χωρών της Λατινικής Αμερικής) δεν μπορεί να είναι μονοσήμαντη. Αλλωστε σε μια συμφωνία συνήθως κάτι κερδίζουν όλοι, κάτι χάνουν όλοι και εάν ήταν να ισχύει μόνο το πρώτο δεν θα απαιτούνταν 25 χρόνια διαπραγματεύσεων. Το βέβαιο είναι ότι με την εφαρμογή της συμφωνίας δημιουργείται η μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, στην οποία ζουν και εργάζονται περίπου 700 εκατομμύρια άνθρωποι, ενώ συνολικά σε αυτήν παράγεται το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Θεωρητικά αυτό σημαίνει ότι για τα ελληνικά προϊόντα ανοίγει μια «νέα» αγορά 270 εκατομμυρίων κατοίκων, ελεύθερη πλέον από δασμούς, που έφταναν ακόμη και στο 55%, ενώ με την εφαρμογή της συμφωνίας αναμένεται ότι θα αρθούν οι όποιοι σημαντικοί περιορισμοί στην εξαγωγή κεφαλαίων, κάνοντας ακόμη πιο ελκυστικές τις αγορές αυτές της Λατινικής Αμερικής για τις ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην παροχή υπηρεσιών. Από την άλλη, φυσικά, δεν λείπει η ανησυχία πως η ελεύθερη πλέον είσοδος στην Ε.Ε. των προϊόντων από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, και ιδίως φρούτων από τη Βραζιλία και την Αργεντινή, θα πλήξει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων στις ευρωπαϊκές αγορές, τις αγορές δηλαδή που αποτελούν τους κύριους εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας.
Θεωρητικά, με τη συμφωνία ανοίγει για τα ελληνικά προϊόντα μια «νέα» αγορά 270 εκατομμυρίων κατοίκων, ελεύθερη πλέον από δασμούς, που έφταναν ακόμη και στο 55%.
«Είναι εύλογο το παραπάνω επιχείρημα και δεν μπορεί να μην υπάρχουν παράπλευρες απώλειες. Ωστόσο, οι ελληνικές εξαγωγές προς τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. πλήττονται ήδη τα τελευταία χρόνια από τη μείωση της ζήτησης. Πάντα έλεγα και θα συνεχίσω να λέω ότι για να μειωθεί το εμπορικό έλλειμμα θα πρέπει να ξεφύγουμε από αυτό το 66%-34%, όπου 66% είναι το μερίδιο των ελληνικών εξαγωγών προς τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. και το 34% προς τις τρίτες χώρες», υποστηρίζει μιλώντας στην «Καθημερινή» της Κυριακής ο κ. Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΠΣΕ). Και προσθέτει με νόημα: «Οι εξαγωγές ελληνικών αγροτοδιατροφικών προϊόντων προς τις χώρες Mercosur είναι μόλις 34 εκατ. ευρώ.
Με τη συμφωνία ανοίγει μια μεγάλη πόρτα για τα ελληνικά προϊόντα. Σε μια περίοδο, δε, αλλεπάλληλων εξελίξεων είναι δύσκολο να προδικάσεις το αποτέλεσμα. Εάν για παράδειγμα ο Τραμπ υλοποιήσει την απειλή να επιβάλει επιπλέον δασμούς στα προϊόντα χωρών που συνεργάζονται με το Ιράν, η Τουρκία, που είναι μία από αυτές και ευθέως ανταγωνιστική προς την Ελλάδα, θα πληγεί, ενώ μέχρι τώρα είχε πλεονέκτημα έναντι της Ελλάδας. Αυτό που χρειάζεται είναι συντονισμένη στρατηγική για την προσέγγιση των νέων αγορών που ανοίγονται στη Λατινική Αμερική και από την άλλη αυστηροί έλεγχοι στα προϊόντα που θα εισάγονται».
Οπως άλλωστε σημειώνουν παράγοντες που γνωρίζουν καλά την αγορά νωπών οπωροκηπευτικών, η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στις ευρωπαϊκές απειλείται περισσότερο από τις αθρόες εισαγωγές που γίνονται κυρίως από την Τουρκία και τη Βόρεια Αφρική. Η Αίγυπτος, για παράδειγμα, αποτελεί τον μεγαλύτερο εκτός ευρωπαϊκών συνόρων προμηθευτή της Ε.Ε. σε πορτοκάλια, ενώ η Τουρκία έχει τον αντίστοιχο ρόλο σε ό,τι αφορά τα λεμόνια.
Μακριά για νωπά προϊόντα
«Τα νωπά οπωροκηπευτικά που παράγει η Ελλάδα και είναι ευπαθή θα εξακολουθούν να εξάγονται στις ευρωπαϊκές χώρες. Τα φρούτα που έρχονται στην Ε.Ε. από τη Λατινική Αμερική είναι τροπικά και υποτροπικά και δεν ανταγωνίζονται τα ελληνικά. Ακόμη όμως και αχλάδια και μήλα που παράγονται στη Λατινική Αμερική τροφοδοτούν κοντινές στην περιοχή εκείνη αγορές, διότι είναι ευπαθή, όπως αντιστοίχως συμβαίνει στην Ευρώπη, η οποία τροφοδοτεί και εφοδιάζεται από κοντινές σε αυτήν αγορές. Ούτε κανείς πληρώνει τη μεταφορά τους με αεροπλάνο, διότι δεν θα έχει πλέον ανταγωνιστική τιμή», επισημαίνει από την πλευρά του ο κ. Κώστας Αντωνόπουλος, πρόεδρος του Επιχειρηματικού Συμβουλίου Ελλάδος – Λατινικής Αμερικής και βαθύς γνώστης της Λατινικής Αμερικής, από το 1993, οπότε την επισκέφτηκε για πρώτη φορά, ενώ εδώ και χρόνια αναπτύσσει επιχειρηματική δραστηριότητα στην περιοχή, παλιότερα ως συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Intralot και σήμερα μέσω της επενδυτικής εταιρείας του Inspiring Earth. Την ίδια ώρα, δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι μέσω της συμφωνίας αρκετά προϊόντα θα γίνουν φθηνότερα για τους Ελληνες καταναλωτές, όπως το βόειο κρέας –αν και θα υπάρχουν περιορισμοί έτσι ώστε να μην υποστεί ισχυρό πλήγμα η ευρωπαϊκή και κυρίως η γαλλική αγελαδοτροφία– ενώ φθηνότερες πρώτες ύλες θα προμηθεύεται η βιομηχανία τροφίμων (ζάχαρη, συμπύκνωμα χυμού, τροπικά φρούτα κ.λπ.).
Οι ελληνικές εξαγωγές στις χώρες της Λ. Αμερικής
Ακτινίδια, φάρμακα, άσφαλτος είναι τα προϊόντα που κυρίως εξάγει η Ελλάδα στη Βραζιλία και την Αργεντινή, τις δύο μεγαλύτερες χώρες της Mercosur, ενώ τα τελευταία χρόνια, όπως σημειώνει σε πρόσφατη έκθεσή του το Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της πρεσβείας της Ελλάδας στη Βραζιλία, ποιοτικά ελληνικά προϊόντα όπως ελαιόλαδο και ελιές, παρασκευάσματα φρούτων και λαχανικών και κρασιά παρουσιάζουν σταθερή αύξηση στη βραζιλιάνικη αγορά. Πολλά υποσχόμενος κλάδος θεωρείται και αυτός των φαρμάκων, με τη Βραζιλία να δαπανά περίπου το 9,1% του ΑΕΠ της στον τομέα της φροντίδας και της υγείας.
Τα ελληνικά νωπά οπωροκηπευτικά είναι ευπαθή και θα εξακολουθούν να εξάγονται στην Ευρώπη. Τα φρούτα που έρχονται από τη Λ. Αμερική δεν ανταγωνίζονται τα ελληνικά.
Αν και το ελαιόλαδο, αλλά και τυριά όπως η φέτα και όχι μόνο απευθύνονται κυρίως στις υψηλές εισοδηματικά κατηγορίες του πληθυσμού, η σταδιακή εξάλειψη των δασμολογικών επιβαρύνσεων εκτιμάται ότι θα τα κάνει πιο προσιτά σε μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού και δη στη λεγόμενη μεσαία τάξη. Υπενθυμίζεται ότι βάσει της συμφωνίας Ε.Ε. – Mercosur κατοχυρώνονται στις τέσσερις χώρες της Νότιας Αμερικής 21 ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης) και ΠΓΕ (Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ενδειξης), μεταξύ των οποίων η φέτα, η ελιά Καλαμάτας, η κονσερβολιά Αμφισσας, τα ελαιόλαδα Καλαμάτας, Κολυμβαρίου, Σητείας, Λυγουριού Ασκληπιείου, η κεφαλογραβιέρα, το μανούρι, η μαστίχα Χίου, τα κρασιά της Σαντορίνης, της Μαντίνειας, της Νεμέας, της Νάουσας, του Αμύνταιου, της Σάμου, αλλά ακόμη και η Ρετσίνα Αττικής και το τσίπουρο. Το αρνητικό στοιχείο είναι ότι εάν ήδη κυκλοφορούσαν στις χώρες αυτές προϊόντα που παράγονταν εκεί αλλά χρησιμοποιούσαν τον όρο π.χ. feta, θα επιτρέπεται να το πράττουν για μέγιστο διάστημα επτά ετών από την έναρξη εφαρμογής της συμφωνίας.
Σε ό,τι αφορά ειδικά το ελαιόλαδο που σήμερα η Βραζιλία προμηθεύεται κυρίως από την Πορτογαλία, εκτιμάται ότι μέσω της συμφωνίας θα ευνοηθεί το ελληνικό προϊόν, υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, να εξάγεται τυποποιημένο από την Ελλάδα και αντιθέτως θα ανακοπεί η διείσδυση του τυνησιακού ελαιολάδου.
Λόγω της εξάλειψης των δασμών, προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, τα τυριά και η φέτα θα γίνουν πιο προσιτά σε μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού.
«Το κρυφό asset της Ελλάδας είναι οι υπηρεσίες», υποστηρίζει από την πλευρά του ο κ. Κ. Αντωνόπουλος, ο οποίος δραστηριοποιείται εδώ και χρόνια στην περιοχή, παλιότερα με την Intralot και σήμερα με την OKTO, εταιρεία στην κατηγορία του fintech. Οι ελληνικές εταιρείες στοιχηματισμού εδώ και χρόνια έχουν την πρωτοκαθεδρία στην περιοχή με πλέον χαρακτηριστική περίπτωση το σήμα Betano της Kaizen Gaming που είναι το Νο1 στη Βραζιλία.
Οι επιχειρήσεις της Ε.Ε. στον κλάδο της παροχής υπηρεσιών θα μπορούν πλέον να ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις τις εταιρείες των τεσσάρων αυτών χωρών σε κλάδους όπως ο χρηματοοικονομικός –για παράδειγμα, ο τραπεζικός τομέας στην Παραγουάη θεωρείται ότι παρέχει πολλές ευκαιρίες, λόγω της ευελιξίας του– στις μεταφορές, στις τηλεπικοινωνίες, ενώ επίσης θα μπορούν να υποβάλλουν προσφορές για δημόσιες συμβάσεις.
Πέρα από τις ναυτιλιακές εταιρείες που έχουν εδώ και δεκαετίες έντονη δραστηριότητα στην περιοχή με γραφεία στη Βραζιλία, την Αργεντινή και την Ουρουγουάη, παρουσία έχει εκεί από την προηγούμενη δεκαετία η «Τιτάν», έχοντας συστήσει κοινοπραξία στη Βραζιλία με την Cimento Apodi, ενώ παρουσία έχουν μεταξύ άλλων η Upstream και η Blueground. Στην Αργεντινή λόγω των οικονομικών προβλημάτων που είχε η χώρα, αρκετές από τις ξένες εταιρείες –και ελληνικές– που είχαν δραστηριότητα εκεί, αποχώρησαν. Ισχυρή παρουσία εκεί έχει και η Intralot, ενώ ξεχωριστή είναι η δραστηριότητα του Οινοποιείου Κροντηρά στην περιοχή της Μεντόζα.
«Πέρα από τα οφέλη για την Ελλάδα, θεωρώ ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα θα βγει ωφελημένη από τη συμφωνία. Σε μια συγκυρία μάλιστα που οι ΗΠΑ ταυτίζονται με τη σύλληψη Μαδούρο, η Ε.Ε. υπογράφει μια οικονομική σύμβαση που είναι ταυτόχρονα και μια σύμβαση ειρήνης. Το μόνο που έχει η Ευρώπη είναι η μεγάλη οικονομία. Και πιστεύω ότι θα υπερισχύσει η “soft power” έναντι του “hard power” και του “hard rock” που παίζουν οι ΗΠΑ τώρα», καταλήγει ο κ. Αντωνόπουλος.
