Το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) Στίβεν Μάιραν έδωσε διάλεξη σε ειδική εκδήλωση στην Εθνική Πινακοθήκη, την οποία προλόγισε η Αμερικανίδα πρέσβειρα στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, χαρακτηρίζοντας τον δρα Μάιραν μία από τις πιο επιδραστικές φωνές για την οικονομία στις ΗΠΑ και έναν από τους ανθρώπους στους οποίους βασίζεται ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Η εκδήλωση έκλεισε με συζήτηση μεταξύ του δρος Μάιραν και του διευθυντή της «Καθημερινής», Αλέξη Παπαχελά.
Λαμβάνοντας τον λόγο, ο δρ Μάιραν παρατήρησε πως η Ελλάδα ανέκαμψε από την οικονομική κρίση του 2009 με την εφαρμογή βασικών και επίπονων μεταρρυθμίσεων, παρατηρώντας πως η χαλάρωση ρυθμιστικών περιορισμών απελευθέρωσε τις εταιρείες για να δραστηριοποιηθούν σε τοπικό και διεθνές επίπεδο.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι μεταρρυθμίσεις αυτές υποστήριξαν μια εκπληκτική επιστροφή σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη και ένα υψηλότερο επίπεδο ζωής», παρατήρησε, προσθέτοντας πως η μακροοικονομική σταθερότητα επέστρεψε στην Ελλάδα, η ανεργία έπεσε στο κατώτατο επίπεδο που έχει καταγραφεί μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και οι επενδύσεις στις εξαγωγές ανέκαμψαν.
Δείτε ολόκληρη την εκδήλωση:
«Η Ελλάδα έδειξε ότι η στοχευμένη χαλάρωση του ρυθμιστικού πλαισίου μπορεί να θέσει τα θεμέλια για μία πιο βιώσιμη και ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, διευρύνοντας τις παραγωγικές δυνατότητες», σημείωσε.
«Ερευνες δείχνουν πως η αύξηση του “φορτίου” που συνοδεύει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο μειώνει την παραγωγικότητα και πιέζει προς τα πάνω τις τιμές», παρατήρησε το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, υπογραμμίζοντας πως η ελληνική εμπειρία δείχνει ότι αν η ΕΚΤ δεν είχε ακολουθήσει μια εξαιρετικά χαλαρή νομισματική πολιτική το αποτέλεσμα για την Ελλάδα -και για την Ευρωζώνη συνολικά- θα ήταν πολύ διαφορετικό.
Το Q&A με τον Αλέξη Παπαχελά
Στη συζήτηση που ακολούθησε με τον διευθυντή της «Καθημερινής», ο Αλέξης Παπαχελάς ζήτησε από τον δρα Μάιραν να εξηγήσει τη λογική πίσω από τους δασμούς που επέβαλαν οι ΗΠΑ και το κατά πόσο αποδίδουν μέχρι στιγμής.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι δασμοί είχαν ορισμένες συνέπειες που πρέπει να συνυπολογίσουμε, καθώς επιχειρούμε να αποφασίσουμε ποια είναι η σωστή νομισματική πολιτική. Η αύξηση των εσόδων βοήθησε στη σταθεροποίηση των αγορών. Η μείωση του χρέους ενίσχυσε τη σταθερότητα», εκτίμησε ο δρ Μάιραν.
Το εμπόριο και η Κίνα
Σε ερώτηση για το κατά πόσο το διεθνές σύστημα εμπορίου βρίσκεται σε μία νέα θέση ισορροπίας, το μέλος του Δ.Σ. της Fed εκτίμησε πως «η μεταβλητότητα στο εμπόριο έχει μειωθεί αισθητά τους τελευταίους έξι με επτά μήνες. Δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτό».
Αναφορικά με το γεγονός πως το εμπόριο της Κίνας με τον υπόλοιπο κόσμο πλην των ΗΠΑ έχει αυξηθεί κατά 20%, το μέλος του Δ.Σ. της Fed δήλωσε χαρακτηριστικά: «Αυτό που με σόκαρε ήταν ότι η Ευρωζώνη έχει μεγαλύτερο εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα από ό,τι οι ΗΠΑ. Οι κινεζικές εξαγωγές φτηνών προϊόντων καταστρέφουν τη ζήτηση στην Ευρώπη. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μειωμένο εμπόριο με τις ΗΠΑ, μειωμένη ζήτηση για αμερικανικά προϊόντα. Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει την ανάπτυξη στις ΗΠΑ. Πολλές τάσεις που αφορούν τον πληθωρισμό έχουν διεθνείς διαστάσεις. Υπάρχει λόγος που ο πληθωρισμός μεταβάλλεται “ταυτόχρονα” σε διαφορετικές χώρες».
«Τις πταίει» για τον πληθωρισμό;
Ερωτηθείς για την επιμονή του πληθωρισμού, το γεγονός πως δεν έχει ακόμα πέσει στο 2% και αν κατά τη γνώμη του υπάρχει «αντίδοτο», ο δρ Μάιραν δήλωσε πως «το ερώτημα παραμένει ανοιχτό»: «Μία πιθανότητα είναι ότι πρόκειται για διακυμάνσεις που συνεχίζονται μετά το τέλος της πανδημίας. Μια άλλη πιθανότητα είναι να οφείλεται σε άλλους διεθνείς παράγοντες, όχι τους δασμούς. Αυξήθηκαν οι έλεγχοι εξαγωγών στα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας. Σε κρίσιμους κλάδους κρίσιμων ορυκτών. Αυτοί οι περιορισμοί δεν “εφευρέθηκαν” τον Απρίλιο του 2025. Χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια. Η Κίνα εφάρμοσε τον νόμο για τις σπάνιες γαίες το 2016. Εδώ και πολλά χρόνια καταγράφονται αλλεπάλληλες διαταραχές, οι οποίες ωθούν τον πληθωρισμό των αγαθών σε υψηλότερα επίπεδα. Είναι “ρηχό” να αποδίδεται όλη αυτή η μεταβολή στους δασμούς», σημείωσε προβλέποντας πως θα ακολουθήσει φάση αποπληθωρισμού στον κλάδο των υπηρεσιών και της στέγασης.
Δολάριο, κρυπτονομίσματα και δανεισμός
Σε ερώτηση για το αν είναι «καλό ή κακό» ένα ασθενές δολάριο, ο δρ Μάιραν έσπευσε να τονίσει πως από την οπτική γωνία μιας κεντρικής τράπεζας η σταθερότητα στις διεθνείς αγορές είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας. Τόσο ένα ασθενές όσο και ένα ισχυρό δολάριο έχουν συνέπειες για την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Μπορούν να επηρεάσουν την ανεργία, τις τιμές. Θεωρώ ότι η σταθερότητα είναι πιο σημαντική από τα επίπεδα που βρίσκεται το δολάριο.
Σε ό,τι αφορά τους μη τραπεζικούς οικονομικούς κλάδους που αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, ο Αλέξης Παπαχελάς ρώτησε τον δρα Μάιραν αν θεωρεί ότι χρειάζονται κανονισμό σε κλάδους όπως αυτός των κρυπτονομισμάτων.
«Γενικά θεωρώ πως λιγότεροι κανονισμοί ωφελούν την οικονομική ανάπτυξη. Αλλά θεωρώ πως αυτός ο κλάδος είναι μία μορφή εκμετάλλευσης των διαφορών μεταξύ ρυθμιστικών πλαισίων (σ.σ.: αρμπιτράζ). Θέσαμε τόσο πολλούς κανονισμούς στον τραπεζικό τομέα, μετά την κρίση, που έγινε κερδοφόρος ο δανεισμός εκτός τραπεζικού συστήματος. Γιατί το κόστος από τους κανονισμούς διογκώθηκε. Οι τράπεζες υποχώρησαν και o ιδιωτικός πιστωτικός τομέας κάλυψε αυτό το κενό. Κατά κάποιον τρόπο, η ανάπτυξη του τομέα της ιδιωτικής πίστωσης έχει αποτελέσει μια μορφή αρμπιτράζ.
Δεν είναι απαραίτητα ότι αυτή η μορφή δανεισμού έχει περισσότερο νόημα από την άποψη της οικονομικής σχέσης μεταξύ δανειολήπτη και δανειστή. Εχει, όμως, μεγάλο νόημα από ρυθμιστική σκοπιά. Πιστεύω ότι οι αγορές, σε γενικές γραμμές, λειτουργούν σωστά. Πιστεύω ότι οι μεμονωμένοι δανειολήπτες και δανειστές γνωρίζουν τι είναι καλύτερο για τους ίδιους και αν ένας δανειολήπτης και ένας δανειστής συμφωνούν ότι είναι προτιμότερο ένα δάνειο να χορηγηθεί μέσω τράπεζας, εξαιρετικά. Αν συμφωνούν ότι είναι προτιμότερο να χορηγηθεί μέσω ενός μη τραπεζικού διαύλου, επίσης εξαιρετικά. Αυτή η επιλογή, όμως, δεν θα έπρεπε να καθοδηγείται από τις ρυθμίσεις.
Κατά τη δική μου εκτίμηση, μεγάλο μέρος της ανάπτυξης που παρατηρείται σε αυτό τον κλάδο είναι αποτέλεσμα της “υπερ-ρύθμισης” στον τραπεζικό τομέα. Και θεωρώ ότι έχουμε κάνει σημαντική πρόοδο στο να αντιστρέψουμε αυτή την τάση υπερβολικών κανονισμών».
Για τον κίνδυνο «φούσκας» της ΑΙ
Αναφορικά με τη συζήτηση για μία πιθανή διόρθωση στις αγορές, για μία φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης, ο δρ Μάιραν αναγνώρισε πως «υπάρχει πάντα ο κίνδυνος διόρθωσης στις οικονομικές αγορές». «Δεν διαθέτω κάποιο πλεονέκτημα για να προβλέψω τη σωστή αποτίμηση των μετοχών τεχνητής νοημοσύνης», πρόσθεσε. «Για το συγκεκριμένο ζήτημα θεωρώ πως από την οπτική γωνία μιας κεντρικής τράπεζας είναι πιο λογικό να ανταποκριθεί σε ένα τέτοιο σενάριο, όταν συμβεί, από το να προσπαθήσει να λειτουργήσει εκ των προτέρων. Δεν είναι ένας από τους κινδύνους που με κρατά ξύπνιο τη νύχτα».
Περί κύρους του αμερικανικού δολαρίου
Ο ίδιος χαρακτήρισε αβάσιμες τις ανησυχίες πως το δολάριο ίσως χάσει το κύρος του διεθνώς επειδή χρησιμοποιείται ως εργαλείο πολιτικής. «Η χρήση του δολαρίου σε διεθνές επίπεδο παραμένει εντυπωσιακή. Θεωρώ ότι η εισαγωγή των stablecoins θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη διεθνή χρήση του δολαρίου, μεταξύ άλλων και από ανθρώπους σε περιοχές όπου δεν έχουν πρόσβαση στο δολάριο. Είμαι αρκετά αισιόδοξος για τον διεθνή ρόλο του δολαρίου. Το κεφάλαιο ακολουθεί την οικονομική ανάπτυξη. Η οικονομική ανάπτυξη δημιουργεί επενδυτικές ευκαιρίες. Και προβλέπω πως η οικονομική ανάπτυξη θα συνεχιστεί στις ΗΠΑ, εν μέρει λόγω των αλλαγών στο ρυθμιστικό πλαίσιο, εν μέρει λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, εν μέρει λόγω άλλων οικονομικών εξελίξεων και πολιτικών. Και αυτή η οικονομική ανάπτυξη θα προσελκύσει τελικά τεράστια κεφάλαια».
Στην παρατήρηση του Αλέξη Παπαχελά πως πολλοί εκτιμούν ότι το κύρος του δολαρίου θα υποβαθμιστεί εξαιτίας των αλλαγών στους θεσμούς που εξασφάλιζαν το κύρος του, όπως η Fed, ο Δρ Μάιραν υποστήριξε πως οι θεσμοί των ΗΠΑ παραμένουν πολύ ισχυροί και αυτό που έχει σημασία είναι αν η πολιτική που εφαρμόζεται είναι καλή ή κακή. «Οι ροές κεφαλαίων ακολουθούν την οικονομική ανάπτυξη και τις αποδόσεις. Και αυτό εξακολουθεί να λειτουργεί θετικά, επειδή η οικονομική ανάπτυξη είναι ισχυρή, επειδή η πολιτική είναι καλή», σημείωσε.
