Το θηριώδες εμπορικό πλεόνασμα 1,2 τρισ. της Κίνας (2025), αλλά και οι μαζικές επενδύσεις ΑΙ στις ΗΠΑ θα καθορίσουν τη μορφή που θα πάρει η παγκόσμια οικονομία το 2026. Οσον αφορά την Κίνα, η ανεπανάληπτη επιτάχυνση της διείσδυσης των εξαγωγών της το 2025 σε όλες ανεξαιρέτως τις χώρες του πλανήτη προκαλεί ήδη μεγάλα εμπορικά ελλείμματα παντού και εγείρει τις πιθανότητες για έναν γενικευμένο εμπορικό πόλεμο, ιδίως εναντίον του Πεκίνου. Πράγματι, όταν σε συνθήκες ήδη ενός έστω λελογισμένου προστατευτισμού και δασμολογικών εμποδίων η Κίνα πετυχαίνει τριπλάσια αύξηση του εμπορικού της πλεονάσματος σε σχέση με το 2020, τότε το ζήτημα είναι σοβαρό. Πολύ περισσότερο όταν η ίδια παρουσιάζει χαρακτηριστική αδυναμία να κατευθύνει τη δυναμική της αυτή στο εσωτερικό της, με αύξηση της εγχώριας ζήτησης, καθώς η κτηματαγορά της αδυνατεί να ανακάμψει, το δημογραφικό υπονομεύει την εσωτερική δαπάνη και η εξωστρέφεια έχει αυτόνομη δυναμική που ευνοεί τις επενδύσεις και όχι την εσωτερική κατανάλωση. Ισως, ακόμη κι αν ήθελε να αλλάξει την οικονομική της δομή προς την ανάπτυξη της εσωτερικής της αγοράς, να μην μπορεί. Η αγορά είναι δύσκολο να τιθασευτεί όταν ξεφεύγει από τα πολιτικά χέρια. Για να γίνει κατανοητή η σοβαρότητα της κατάστασης αυτής, επισημαίνεται ότι οι κινεζικές εξαγωγές μεταποίησης αποτελούν πλέον το 20% των συνολικών παγκοσμίως, όσο μαζί οι εξαγωγές των ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Ιαπωνίας. Αυτοκίνητα, ρομποτική τεχνολογία, χημικά, προϊόντα καθαρής ενέργειας, χάλυβας και μηχανήματα είναι οι εξαγωγές αιχμής του Πεκίνου.
Στις ΗΠΑ, από την άλλη, οι high-tech εταιρείες, οι 7-mag, παρουσιάζουν φρενήρη επενδυτική δραστηριότητα, η οποία πάντως προσώρας τροφοδοτείται κυρίως από τη μεγάλη ρευστότητα που διαθέτουν εξαιτίας των κερδών παραγωγικότητας που δημιουργούνται από την εκθετική ανάπτυξη και χρήση της ΑΙ. Η επενδυτική αυτή δραστηριότητα, η οποία διαχέεται ως «αποτέλεσμα», ως «προϊόν» και σε ευρύτερους κλάδους, κυρίως στη μεταποίηση, κατευθύνεται σε έργα τεχνολογικής υποδομής, καθώς χαρακτηριστικό είναι ότι 80% των περίπου 12.000 data centers σήμερα δεν εξυπηρετούν το ΑΙ. Η ταχύτητα, πάντως, της υιοθέτησης και της διάδοσης της ΑΙ φέρουν τις επενδύσεις αυτές να αγγίζουν ήδη το 7% του ΑΕΠ των ΗΠΑ, παρά το ότι η έκδοση ομολογιακού δανεισμού για χρηματοδότηση «technology & electronics» αποτελεί μόνο το 7% των συνολικών εκδόσεων ομολογιακού δανεισμού. Επισημαίνεται ακόμη ότι η εκθετική αυτή ανάπτυξη δεν δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας, ενώ και η απόσταση μεταξύ κερδών, μισθοδοσίας ή και μεταξύ παραγωγικότητας και μισθοδοσίας αυξάνει. Αυτό ενδεχομένως να δημιουργήσει εκ νέου μια πίεση για δημοσιονομικές παροχές, ώστε να αμβλυνθούν ενδεχόμενες κοινωνικές δυσαρέσκειες και πολιτικές αναταραχές. Σημειώνεται πάντως ότι γενικότερα στις δυτικές οικονομίες η πολιτική πόλωση και η κοινωνική δυσαρέσκεια, που πηγάζει μεταξύ των άλλων από την κινεζική εξαγωγική ανταγωνιστική ορμή, επιχειρείται να κατευναστούν κυρίως με θετικά δημοσιονομικά μέτρα. Στις ΗΠΑ η κοινωνική πίεση αυτή ανακατευθύνεται από την αμερικανική διοίκηση και προς τις νομισματικές αρχές και η κυβερνητική παρέμβαση για χαμηλότερα επιτόκια αναμένεται να ενταθεί μέσα στο 2026. Οι ραγδαίες εξελίξεις θέτουν πια στο τραπέζι ακόμη και την ανεξαρτησία της Fed. Σε κάθε περίπτωση, το 2026 θα είναι έτος τεκτονικών αλλαγών.
*Ο κ. Θεόδωρος Πελαγίδης είναι υποδιοικητής της ΤτΕ και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Το νέο του βιβλίο «Από τον πληθωρισμό στους δασμούς» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαζήση και θα παρουσιαστεί στο Μέγαρο Μουσικής στις 27.1, 18.00.
