Στον κόσμο των διεθνών επενδύσεων το όνομα του Τζάρεντ Κούσνερ –και της εταιρείας ιδιωτικών κεφαλαίων του, Affinity Partners– είναι συνυφασμένο με την ισχύ και την πρόσβαση στα υψηλότερα κλιμάκια της εξουσίας. Η πρόσφατη προσπάθεια, ωστόσο, του γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ να μεταμορφώσει τα Βαλκάνια –από το Βελιγράδι μέχρι τις ακτές της Αδριατικής– σε νέο «Ελ Ντοράντο» του τουρισμού αποδεικνύεται εγχείρημα υψηλού ρίσκου. Οι μακέτες από τους λαμπερούς ουρανοξύστες υπόσχονταν πρόοδο και χρήμα, η σκληρή πραγματικότητα της πολιτικής των Βαλκανίων όμως –ένα κράμα ιστορικών τραυμάτων, λαϊκής οργής και διαφθοράς– ύψωσε τείχος.
Στο Βελιγράδι η Affinity Partners –μια εταιρεία με έδρα το Μαϊάμι, η οποία ανήκει στον Κούσνερ και διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία ύψους 4,6 δισ. δολαρίων– φιλοδοξούσε να κατασκευάσει ένα υπερπολυτελές ξενοδοχείο στη θέση του βομβαρδισμένου αρχηγείου του γιουγκοσλαβικού στρατού, ενός κτιρίου-συμβόλου της νατοϊκής επέμβασης το 1999.
Στο Βελιγράδι η Affinity Partners, η οποία ανήκει στον γαμπρό του Τραμπ, φιλοδοξούσε να κατασκευάσει υπερπολυτελές ξενοδοχείο στη θέση του βομβαρδισμένου αρχηγείου του γιουγκοσλαβικού στρατού.
Mε φόντο τις διαδηλώσεις, μια σειρά από νομικές ενέργειες και την αυξανόμενη λαϊκή οργή για την αφαίρεση του καθεστώτος πολιτιστικής κληρονομιάς από την πρώην στρατιωτική εγκατάσταση, η εταιρεία του Κούσνερ ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από το αμφιλεγόμενο έργο. Τέτοια έργα πρέπει «να ενώνουν και όχι να διχάζουν», τόνισε λακωνικά ο Κούσνερ, ενώ ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς έκανε λόγο για μια «χαμένη ευκαιρία» ύψους 750 εκατ. ευρώ, κατηγορώντας τους διαδηλωτές για «κυνήγι μαγισσών». «Ως κράτος είμαστε οι μεγάλοι χαμένοι. Τώρα θα μείνουμε με ένα κατεστραμμένο κτίριο και είναι μόνο θέμα χρόνου να αρχίσουν να πέφτουν τούβλα και άλλα μέρη από αυτό, επειδή κανείς δεν θα το αγγίξει ποτέ ξανά», πρόσθεσε. Το έργο στο Βελιγράδι προέβλεπε τρεις πολυώροφους πύργους, μεταξύ των οποίων ένα πολυτελές ξενοδοχείο Trump Tower, διαμερίσματα και ένα μουσείο. Η αντιπολίτευση, οι ομάδες πολιτών, αλλά και ο σύλλογος αρχιτεκτόνων της Σερβίας είχαν αντιταχθεί σθεναρά, υποστηρίζοντας ότι ήταν παράνομο και ότι ο χώρος έπρεπε να διατηρηθεί τόσο για την αρχιτεκτονική του αξία όσο και ως μνημείο για τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ.
Πολλοί επικριτές ανέφεραν επίσης ότι με βάση τις σχεδιαζόμενες συμβάσεις θα είχε ουσιαστικά μεταβιβαστεί πολύτιμη γη στο κέντρο της πόλης στην οικογένεια Τραμπ, με ελάχιστο ή καθόλου κόστος. Η Affinity Partners είχε υπογράψει πέρυσι 99ετή συμφωνία γης με τη σερβική κυβέρνηση για την ανακατασκευή του χώρου λίγο μετά την ανάκληση του καθεστώτος πολιτιστικού μνημείου. «Το όραμά μας για το έργο του Βελιγραδίου ήταν να προσφέρουμε ένα κομψό, αναβαθμισμένο σχέδιο με γνώμονα την πρόοδο της χώρας», δήλωνε τότε εκπρόσωπος της εταιρείας.
Ενώ στη Σερβία το επενδυτικό του πλάνο ναυάγησε, στην Αλβανία ο Κούσνερ προχωράει, αλλά μετ’ εμποδίων, μέσα σε ένα περιβάλλον που «βράζει». Το μεγαλεπήβολο επενδυτικό του σχέδιο αφορά το νησί Σάσων, μια πρώην στρατιωτική βάση που φιλοδοξεί να μετατραπεί σε έναν νέο, υπερπολυτελή προορισμό στη Μεσόγειο. Οι Αλβανοί το αποκαλούν ήδη «Νησί του Τραμπ». Μέχρι τώρα ως επί το πλείστον παρέμενε μακριά από την τουριστική ανάπτυξη, αλλά πλέον βρίσκεται στα πρόθυρα να γίνει ακόμη ένα κέντρο υπερπολυτελούς τουρισμού, άλλη μια προσθήκη στο χαρτοφυλάκιο ακινήτων της Ιβάνκα Τραμπ και του συζύγου της, Τζάρεντ Κούσνερ. Η κυβέρνηση του Εντι Ράμα, άλλωστε, το στηρίζει φανατικά, ποντάροντας στην επένδυση του 1,4 δισ. δολαρίων για να αλλάξει τη διεθνή αντίληψη για τη χώρα.
«Η κληρονομιά τεσσάρων και πλέον δεκαετιών ως η πιο απομονωμένη δικτατορία της Ευρώπης, ωστόσο, είναι δύσκολο να αποτιναχθεί, ακόμη και σε μια χώρα που συγκαταλέγεται στις πιο φιλοαμερικανικές στον κόσμο», όπως αναφέρει το Bloomberg. Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) έχει ξεκινήσει έρευνες για τα μεγαλύτερα έργα υποδομής στον Αυλώνα, τον δήμο όπου σχεδιάζεται η ανάπτυξη. Αφορούν ένα νέο διεθνές αεροδρόμιο και μια oδική σήραγγα που θεωρούνται κρίσιμες για την εξυπηρέτηση του μελλοντικού θερέτρου του Κούσνερ. Στο πλαίσιο αυτό, αλβανικό δικαστήριο έπαυσε πρόσφατα από το αξίωμά της την αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Μπελίντα Μπαλούκου για παραβίαση της ισότητας των συμμετεχόντων σε δημόσιο διαγωνισμό, ενώ ο δήμαρχος Τιράνων έχει ήδη συλληφθεί.
Η Αλβανία, σημειωτέον, στοχεύει να ενταχθεί στην Ε.Ε. έως το 2030, αλλά η Ενωση απαιτεί από τη χώρα να κάνει πολύ περισσότερα για την καταπολέμηση του εγκλήματος και της διαφθοράς. Στον τελευταίο ετήσιο δείκτη διαφθοράς της Transparency International κατατάσσεται 80ή. Αυτή ήταν μια βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος και πάνω από τη Σερβία, την Ουγγαρία και την Ουκρανία, εξακολουθεί όμως να βρίσκεται κάτω από τη Βουλγαρία, όπου οι διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς έριξαν πρόσφατα την κυβέρνηση.
