Η Βουλγαρία προετοιμάζεται πυρετωδώς τους επόμενους μήνες να υποδεχθεί επίσημα το ευρώ, ενώ πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες από τις Βρυξέλλες προσπαθούν να πείσουν τη μερίδα των σκεπτικιστών πολιτών που διαφωνεί με την υιοθέτηση του κοινού νομίσματος για τα πλεονεκτήματά του. Το εθνικό νόμισμα, το λεβ, κατάφερε τις τελευταίες δεκαετίες να επιβιώσει και να καταστήσει τη Βουλγαρία πόλο έλξης ευρωπαϊκών αλλά και διεθνών επενδύσεων λόγω του χαμηλού κόστους εργασίας και της χαμηλής φορολογίας που επικρατούσαν στη χώρα.
Την ίδια ώρα, ξένοι παράγοντες προσπαθούν να υπονομεύσουν τη μετάβαση της Βουλγαρίας στο ευρώ, χρησιμοποιώντας καμπάνιες παραπληροφόρησης και επηρεασμού της κοινής γνώμης. Περίπου ο μισός πληθυσμός ανησυχεί ότι από το νέο έτος η χώρα θα εισέλθει σε περίοδο πληθωρισμού και ότι το κέντρο λήψης αποφάσεων για τη νομισματική πολιτική θα μεταφερθεί από στη Σόφια στις Βρυξέλλες και τη Φρανκφούρτη.
Οι υποστηρικτές της υιοθέτησης του ευρώ διατείνονται ότι η είσοδος της χώρας στο ευρω-μπλοκ αποτελεί γεωπολιτική εγγύηση, ισχυροποιώντας την οικονομία σε συνθήκες παγκόσμιας αστάθειας, η οποία οφείλεται τόσο στη συνεχιζόμενη επιθετική εμπορική πολιτική από τις ΗΠΑ όσο και στην εύθραυστη κατάσταση που διαμορφώνεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, στο εμπόριο, στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στην ενέργεια, στις μεταφορές, καθιστούν την ύπαρξη ενός σταθερού ενιαίου νομίσματος πιο αναγκαία.
Τα πλεονεκτήματα αυτά σχετίζονται με τις νέες ισορροπίες που δημιουργούνται από τις καταιγιστικές εξελίξεις σε έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο πολυπολικό κόσμο, με τάσεις κατακερματισμού. Ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, για παράδειγμα, τονίζει ότι η υιοθέτηση του ευρώ θα τονώσει την ψυχολογία και την εμπιστοσύνη των επενδυτών που αμφιβάλλουν αν τα επόμενα χρόνια το λεβ θα καταφέρει να επιβιώσει από μελλοντικά σοκ που απειλούν τις εθνικές οικονομίες. Επιπλέον, πέρα από το σταθερό νομισματικό πλαίσιο που απαιτούν οι άμεσες ξένες επενδύσεις, σε δημοσιονομικό επίπεδο, ο δανεισμός με χαμηλά επιτόκια είναι ισχυρό επιχείρημα, καθώς το μπλοκ των χωρών της Ευρωζώνης μπορεί πάντα να διαπραγματευθεί με ξένους πιστωτές, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και άλλους μηχανισμούς, τον φθηνότερο δανεισμό σε σχέση με την τρέχουσα κατάσταση.
Οι ευρωσκεπτικιστές στη Βουλγαρία δεν είναι νέο φαινόμενο. Η δημόσια συζήτηση για την είσοδο στο ευρώ επικρατεί εδώ και αρκετά χρόνια, απλώς όσο πλησιάζει η επίσημη ημερομηνία, η πόλωση και οι θεωρίες συνωμοσίας ενισχύονται. Αυτές οι φωνές που εξυπηρετούν κατευθυνόμενα κανάλια παραπληροφόρησης, προέρχονται κυρίως από πολιτικές οντότητες της άκρας Δεξιάς. Καθώς ο υβριδικός πόλεμος συνεχίζεται, η διάχυση προπαγάνδας εναντίον του κοινού νομίσματος θα ενταθεί ώστε να επεκταθεί η σύγχυση σε μεγαλύτερο μέρος των πολιτών που ακόμα αμφιταλαντεύονται για το αν πρέπει να έχουν ευρώ ή όχι στα πορτοφόλια τους, με τον ερχομό του νέου έτους.
Το 50% των Βουλγάρων ανησυχεί για την αύξηση του πληθωρισμού το 2026 και για το ότι το κέντρο λήψης αποφάσεων για τη νομισματική πολιτική θα μεταφερθεί από τη Σόφια στις Βρυξέλλες.
Από οικονομικής πλευράς, αξίζει να εξετάσουμε μερικά επιπλέον πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της υιοθέτησης του ευρώ από τη Βουλγαρία. Η χώρα ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης από το 2007 προετοιμάζει τη μετάβαση εδώ και αρκετά χρόνια. Ολο αυτό το διάστημα η κυβέρνηση προσπάθησε να διατηρήσει σταθερή τη συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ με το λεβ. Παρότι η χώρα θα έχει περιορισμένο έλεγχο στη νομισματική της πολιτική, η προσέλκυση ξένων επενδύσεων λόγω της σημαντικής αναγνωρισιμότητας του ευρώ, δεν θα χρειάζεται μια εσωτερική υποτίμηση του εθνικού νομίσματος όπως συνέβαινε στο παρελθόν. Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις εισαγωγές και στις εξαγωγές θα αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα με την επερχόμενη νομισματική σταθερότητα χωρίς να απαιτείται να αναπροσαρμόζουν τις τιμές τους όταν προκύπτουν εξωτερικά σοκ ή διαταραχές.
Στα μειονεκτήματα, περιλαμβάνεται μια αναγκαία περίοδος προσαρμογής των επιχειρήσεων με την εμφάνιση κόστους στη μετάβαση των συστημάτων τους στο ευρώ, την ενημέρωση και αναβάθμιση των λογισμικών και συστημάτων διαχείρισης αποθήκης. Είναι πιθανό, επίσης, αρκετές επιχειρήσεις κατά τη μετάβαση αυτή να στρογγυλοποιήσουν τις τιμές τους πιο κοντά στην ονομαστική αξία του ευρώ, δημιουργώντας βραχυπρόθεσμα τεχνητό πληθωρισμό στις τιμές καταναλωτή. Η χώρα θα πρέπει να ακολουθεί αυστηρά τους δημοσιονομικούς κανόνες που θέτει η Ε.Ε. ώστε να μην αποκλίνει από τους ετήσιους στόχους περιορισμού του κυβερνητικού ελλείμματος, κάτι που όπως έδειξε η περίπτωση της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα, μπορεί να επιβάλλει μέτρα που προκαλούν ύφεση στην οικονομία.
Η κυβέρνηση της Βουλγαρίας ζυγίζει με σοβαρότητα την εμφάνιση νέων κινδύνων, ρίσκων για τα οποία η είσοδος της χώρας τους στο ευρωπαϊκό νομισματικό μπλοκ θα φέρει μόνο θετικά αποτελέσματα και μια ισχυρή ασπίδα απέναντι στις συνεχιζόμενες διεθνείς και εμπορικές προκλήσεις. Ας μην ξεχνάμε τέλος ότι η ένταξη στο ευρώ θα αυξήσει τις εμπορικές ευκαιρίες της Βουλγαρίας, ανοίγοντας την προσβασιμότητα του εμπορίου σε ολόκληρη την αγορά της Ευρωζώνης και διευρύνοντας τη βάση αγοραστών των προϊόντων και υπηρεσιών της. Ως τουριστικός προορισμός, οι επισκέπτες θα ωφεληθούν από τη διακοπή των συναλλαγματικών μετατροπών, γεγονός που αναμένεται να αυξήσει τον αριθμό των επισκεπτών.
*Ο κ. Ευστάθιος Κάσσιος είναι οικονομολόγος, συγγραφέας, EU Project Manager.
