Το πρώην εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Battersea στο Λονδίνο είναι ένα ενεργειακό κουφάρι, σύμβολο της ηγετικής βιομηχανικής θέσης της Βρετανίας στο παρελθόν, που έγινε case study οικονομικής αναγέννησης, αστικής στρατηγικής και διεθνούς επενδυτικής σοβαρότητας. Κάτι σαν τις παλιές λιγνιτικές μονάδες ή τη μονάδα του Κερατσινίου, μόνο που αντί να το βλέπουμε να κάθεται απαξιωμένο, εξελίχθηκε σε πόλο ανάπτυξης.
Ο πρώην σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με λιγνίτη, ο οποίος κοσμούσε το εξώφυλλο του άλμπουμ Animals των Pink Floyd το 1977, πέρασε δεκαετίες ως σύμβολο της βιομηχανικής παρακμής του Λονδίνου. Μετά τον παροπλισμό του το 1983, εξετάστηκαν μια σειρά προτάσεων ανάπλασης για την τοποθεσία μέχρι την τελική διάσωσή του από την πτώχευση από την κοινοπραξία της Μαλαισίας το 2012. Μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία, η μαλαισιανή εταιρεία δημιούργησε ένα θαύμα. Νέες κατοικίες, γραφεία, λιανική και η νέα «Electric Boulevard» δημιουργούν μια αυτόνομη αστική και τουριστική οικονομία. Συνολικά το κόστος ανάπλασης έφτασε τις 9 δισ. βρετανικές λίρες. Ζουν και εργάζονται στο συγκρότημα στις όχθες του Τάμεση, πάνω από 25.000 άνθρωποι (4.000 κατοικίες).
Εχουμε και στην Ελλάδα παρόμοιους χώρους, κάποιοι μικρότεροι έχουν ήδη δοθεί προς χρήση. Κάποιοι άλλοι έρχονται. Οι περισσότεροι παραμένουν φαντάσματα του παρελθόντος.
Με σχέδιο, με διάρκεια, με σοβαρότητα, κάποιοι από αυτούς μπορούν να γίνουν Battersea. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν έχουμε χώρους. Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχουμε κανόνες.
Στη Βρετανία ο ξένος επενδυτής δεν έρχεται «για να δει και να κάνει ό,τι θέλει». Ακόμα και σε έργα που σέρνονται για δεκαετίες όπως το Battersea. Ερχεται με συγκεκριμένες προδιαγραφές.
Στο Battersea, οι επενδυτές υποχρεώθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες να διατηρήσουν τις παλιές αίθουσες των στροβίλων, ενώ στα δύο τεράστια φουγάρα έχουν τοποθετηθεί εσωτερικά ασανσέρ κατάλληλα για παρατήρηση όλης της αστικής περιοχής του Λονδίνου. Ολόκληροι τοίχοι έχουν παραμείνει χωρίς καμία παρέμβαση και έχουν δέσει τέλεια στο σχέδιο στο οποίο βασίστηκε η ανάπλαση. Το κέντρο ελέγχου της μονάδας έχει διατηρηθεί όπως ήταν το 1983, ενταγμένο σε χώρο εστίασης.
Στην Ελλάδα, που τελευταία ξανασκεφτόμαστε μια σειρά από επενδυτές (Ρώσους και Κινέζους), που μας τίμησαν τις τελευταίες δεκαετίες, συχνά κάνουμε το αντίθετο. Είτε μελετούμε για χρόνια το πώς θα αξιοποιηθούν ως χώροι εθνικής μνήμης ή τοπικών εκδηλώσεων χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη ούτε πώς θα χρηματοδοτηθεί η κατασκευή και λειτουργία τους ούτε ποιον θα αφορά η χρήση τους. Στις λίγες περιπτώσεις που αναζητούμε ιδιώτες επενδυτές, πάμε στην άλλη άκρη. Δίνουμε την εντύπωση ότι ο επενδυτής κάνει χάρη στη χώρα. Και έτσι καταλήγουμε με έργα χωρίς συνοχή, χωρίς δέσμευση, χωρίς συνέπεια, χωρίς την παραμικρή αίσθηση «πόλης του μέλλοντος».
To Battersea είναι ακριβώς το είδος του επενδυτικού μοντέλου που χρειάζεται η ελληνική οικονομία. Συνδυασμός real estate, ενέργειας, τεχνολογίας, retail και τουρισμού. Μια μηχανή παραγωγής ΑΕΠ, θέσεων εργασίας και ποιότητας ζωής.
Αν η Ελλάδα θέλει να γίνει περιφερειακή δύναμη ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο, πρέπει να το δείξει και με επενδυτικές κινήσεις που βλέπουν το 2035, όχι τις επόμενες εκλογές.
