Τις μεγάλες ελλείψεις σε χώρους ελλιμενισμού μεγάλων σκαφών αναψυχής, που ναυλώνονται συχνά από το εξωτερικό για να πραγματοποιήσουν πλόες στις ελληνικές θάλασσες, ανέδειξε μελέτη της PwC Greece για την ελληνική αγορά γιότινγκ. Ελλείψεις που δεν αφορούν μόνο μαρίνες και άλλα λιμενικά καταφύγια, αλλά και οργανωμένους χώρους αγκυροβόλησης. Ως αποτέλεσμα, η μεγάλη ζήτηση για πλόες στην Ελλάδα και η απουσία κεντρικού σχεδιασμού και σοβαρής εμπορικής πολιτικής από πλευράς του Δημοσίου επιβαρύνουν σημαντικά δημοφιλείς –και όχι μόνον– προορισμούς μέσω της άναρχης πρυμνοδέτησης και αγκυροβόλησης. Επιβάρυνση, που δεν εντοπίζεται μόνο στην αισθητική όχληση και στο κλείσιμο ολόκληρων παραλιών, αλλά και στο περιβάλλον και τα υποθαλάσσια προστατευόμενα υποβρύχια λιβάδια Ποσειδωνίας που οργώνει κυριολεκτικά η ανοργάνωτη αγκυροβολία. Επιπλέον, επιπτώσεις αναφέρονται στη διαχείριση των απορριμμάτων και την υδροδότηση απομακρυσμένων προορισμών με ελλιπείς υποδομές.
Η μελέτη, που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της τρίτης ετήσιας συνόδου της πρωτοβουλίας Reimagine Tourism in Greece 2025 της «Καθημερινής», ανέδειξε τις ελλείψεις σε υποδομές αλλά και τα έσοδα που χάνει ο δημόσιος προϋπολογισμός από τις χαμηλές χρεώσεις, τις χαμηλότερες στη μεσογειακή αγορά, όσον αφορά τόσο τον φόρο προστιθέμενης αξίας στις ναυλώσεις όσο και τα λιμενικά τέλη.
Συγκεκριμένα ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να έχει επιπλέον έσοδα από τα σημερινά ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ σε περίπτωση που διατηρούσε τον Φ.Π.Α. και άλλες σχετικές χρεώσεις στο σημερινό ονομαστικό της συντελεστή του 13% (χωρίς μειώσεις), ο οποίος είναι αντίστοιχος του χαμηλότερου μεταξύ ανταγωνιστών (Κροατίας) καθώς και της διαμονής στην Ελλάδα σε τουριστικά καταλύματα. Αντίστοιχα, 470 εκατ. ευρώ σε περίπτωση που προσάρμοζε τον ΦΠΑ και άλλες χρεώσεις στις ναυλώσεις στον μέσο όρο των συντελεστών που εφαρμόζουν Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Κροατία και Τουρκία, ενώ αν τον διαμόρφωνε στα επίπεδα της Ιταλίας, που είναι και τα υψηλότερα, τα επιπλέον έσοδα για τον προϋπολογισμό της χώρας θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 575 εκατομμύρια. Βεβαίως σε όλα αυτά θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η μείωση της ζήτησης που μπορεί να προκληθεί από πιθανή προσαρμογή των φορολογικών συντελεστών. Σε κάθε περίπτωση, όπως εξήγησε ο Αιμίλιος Μελής, Partner και Head of Strategy της PwC Greece, απαιτείται σχεδιασμός μιας ευρύτερης εμπορικής στρατηγικής λαμβάνοντας υπόψη την ανταγωνιστικότητα, με παράλληλες δράσεις για την ανάπτυξη νέων υποδομών και σημείων ελλιμενισμού, τη συλλογή και την αναδιανομή πόρων, την υλοποίηση νέων τεχνολογιών και τη διασύνδεση υφιστάμενων συστημάτων.
Αλλα 120 εκατ. υπολογίζει ο ανεξάρτητος συμβουλευτικός οίκος ότι μπορούν να εισπραχθούν άμεσα –και παρά τις ελλείψεις από τέλη ελλιμενισμού και αγκυροβόλησης–, ενώ σε περίπτωση που διαμορφωθούν νέες θέσεις ελλιμενισμού και οργανωμένων αγκυροβολίων, τα επιπλέον αυτά έσοδα θα μπορούσαν να φτάσουν στα 200 εκατ. Δηλαδή, με ένα μετριοπαθές σενάριο η χώρα –λόγω απουσίας σοβαρής εμπορικής πολιτικής– χάνει τουλάχιστον 590 εκατ. και σε ένα προωθημένο σενάριο σχεδόν 775 εκατ. ευρώ.
Εχουμε από τις χαμηλότερες χρεώσεις στη μεσογειακή αγορά όσον αφορά τον φόρο προστιθέμενης αξίας στις ναυλώσεις και στα λιμενικά τέλη.
Σύμφωνα με την PwC, η Ελλάδα σε αριθμό σκαφών που την επισκέφθηκαν είναι στην τέταρτη θέση με τις μεγάλες δυνάμεις στον τομέα να είναι η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία. Ωστόσο, στα σούπερ γιοτ είναι στην τρίτη θέση, πίσω από την Ιταλία και τη Γαλλία. Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν όμως από τα δεδομένα του αυτόματου συστήματος γεωεντοπισμού (AIS) που πρέπει να έχουν σε λειτουργία τα ναυλωμένα σκάφη αναψυχής. Ομως, εκτιμάται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό εξ αυτών των θαλαμηγών δεν εκπέμπει τη θέση του, επικαλούμενο είτε λόγους ασφαλείας είτε και χωρίς λόγο. Η περιορισμένη δυνατότητα ελέγχων λόγω του πλήθους των σκαφών και των πολλαπλών καθηκόντων του λιμενικού σώματος επιτρέπει την πραγματικότητα αυτή, σχολιάζουν κύκλοι της αγοράς. Επομένως, οι παραπάνω εκτιμήσεις για τα δυνητικά έσοδα της χώρας ενδέχεται να είναι και υποδιπλάσιες της πραγματικότητας. Τα δυνητικά έσοδα δηλαδή θα μπορούσαν να ξεπερνούν το 1 δισ. κατά πολύ.
Η χώρα μας σε αριθμό σκαφών που την επισκέπτονται είναι στην τέταρτη θέση, μετά τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία. Ωστόσο, στα σούπερ γιοτ είναι στην τρίτη θέση.
Την ύπαρξη ενός πολύ μεγαλύτερου αριθμού πολύ μεγάλων σκαφών, μεγαλύτερου από αυτόν που είδε το φίλτρο του AIS που χρησιμοποίησε η PwC, εμμέσως επιβεβαίωσε ο Μισέλ Χρυσικόπουλος, Global Managing Partner της International Yacht Chartering, μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες ναυλώσεων μεγάλων σκαφών αναψυχής στον κόσμο. Μιλώντας στη συζήτηση που ακολούθησε την παραπάνω παρουσίαση, ο κ. Χρυσικόπουλος επικαλούμενος δικά του στοιχεία ανέφερε ότι η Ελλάδα στα μεγάλα σκάφη, μεγαλύτερα των 25 μέτρων μήκους, είναι ο Νο1 προορισμός για yacht chartering παγκοσμίως και μάλιστα για ολόκληρο τον χρόνο. Επεσήμανε όμως ότι πιθανή αύξηση στον ΦΠΑ θα μπορούσε να κάμψει τη ζήτηση. Οχι όμως και για τέλη ελλιμενισμού και αγκυροβόλησης, που αντιθέτως θα ήταν ευπρόσδεκτα σε περίπτωση επαρκών υποδομών και δυνατότητα προγραμματισμού κρατήσεων μέσω online εφαρμογών.
Για μια χώρα που κατά τους μήνες αιχμής του καλοκαιριού υποδέχεται στόλους ολόκληρους σκαφών αναψυχής που ενοικιάζονται από το εξωτερικό και κατακλύζουν ακόμη και απομακρυσμένους κόλπους, ενδεχομένως η μείωση του αριθμού των σκαφών και η αύξηση των εσόδων να είναι ένας δόκιμος στόχος.
