Επειτα από σχεδόν τρεις δεκαετίες καθυστερήσεων, σκανδάλων και εταιρικών διενέξεων, το γιγαντιαίο ορυχείο Σιμαντού στη Γουινέα εγκαινιάστηκε χθες, σε μια εξέλιξη που μπορεί να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια αγορά σιδηρομεταλλεύματος.
Με ένα συνολικό κόστος που αγγίζει τα 23 δισ. δολάρια, θεωρείται το μεγαλύτερο μεταλλευτικό έργο στην Ιστορία και φιλοδοξεί να ανατρέψει την κυριαρχία της Αυστραλίας στον κλάδο. Με εκτιμώμενα αποθέματα 3 δισ. τόνων και περιεκτικότητα σιδήρου άνω του 65%, το έργο αποτελεί τη μεγαλύτερη μεταλλευτική επένδυση στην Ιστορία της Αφρικής και θα μπορούσε να καταστήσει τη Γουινέα τη δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγική δύναμη της ηπείρου. Η τεράστια κλίμακα ωστόσο και ο κινεζικός έλεγχος στο έργο προκαλούν σεισμό στην παγκόσμια αγορά σιδηρομεταλλεύματος, αξίας 300 δισ. δολαρίων. Η Κίνα, ο μεγαλύτερος αγοραστής στον κόσμο, κατέχει πλέον το πλειοψηφικό ποσοστό στο Σιμαντού, με τη Rio Tinto να διατηρεί μόλις το 25% και να αποτελεί τη μοναδική δυτική παρουσία στο έργο. Το Σιμαντού, που ορισμένοι αναλυτές αποκαλούν ήδη «δολοφόνο της Πιλμπάρα» –της κύριας περιοχής παραγωγής της Αυστραλίας»– έχει τη δυνατότητα να μετατοπίσει την ισορροπία δυνάμεων προς την Κίνα, η οποία έχει επενδύσει σημαντικά στο έργο, ξεκλειδώνοντας ένα εγχείρημα που ήταν πολύ μεγάλο για να ολοκληρωθεί από μια μεμονωμένη δυτική εταιρεία.
Εκτιμάται ότι σε λίγα χρόνια, όταν το ορυχείο φτάσει στη μέγιστη παραγωγή των 120 εκατ. τόνων ετησίως, θα αντιπροσωπεύει περίπου το 7% του παγκόσμιου σιδηρομεταλλεύματος που διακινείται διεθνώς. Αυτή η μεγάλη προσθήκη νέας προσφοράς αναμένεται να ασκήσει πίεση στις τιμές, με τους αναλυτές να προβλέπουν πτώση στα 70-80 δολάρια ανά τόνο τα επόμενα δύο χρόνια, από περίπου 100 δολάρια σήμερα. Η είσοδος αυτής της νέας πλούσιας πηγής σιδηρομεταλλεύματος αναμένεται να ενισχύσει τη διαπραγματευτική δύναμη του Πεκίνου, επιτρέποντάς του να ασκεί μεγαλύτερο έλεγχο στις τιμές και να μειώσει την εξάρτηση από τους δυτικούς κολοσσούς BHP, Rio και Vale.
Για τους 15 εκατ. κατοίκους της Γουινέας, πάντως, το έργο αντιπροσωπεύει μια μοναδική ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη. Η κυβέρνηση κάνει λόγο για τετραπλασιασμό του μεγέθους της οικονομίας της χώρας έως το 2040, με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 10%. Το αναπτυξιακό σχέδιο «Σιμαντού 2040» προβλέπει την τόνωση επενδύσεων ύψους 200 δισ. δολαρίων σε υποδομές, όπως δρόμους –3.000 χλμ. νέοι αυτοκινητόδρομοι–, διυλιστήρια, σχολεία και γεωργικά έργα.
Η ολοκλήρωση του έργου αποδίδεται εν μέρει στην αποφασιστικότητα του στρατιωτικού ηγέτη της Γουινέας, Μαμάντι Ντουμπούγια, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία το 2021. Επέβαλε στους επενδυτές –τη Rio Tinto και τους Κινέζους εταίρους Chinalco και την κοινοπραξία WCS– να συνεργαστούν για το τεράστιο κόστος των 650 χιλιομέτρων σιδηροδρομικής γραμμής και του ειδικά κατασκευασμένου λιμανιού. Επέμεινε επίσης η Γουινέα να αποκτήσει μερίδιο 15% τόσο στο ορυχείο όσο και στην εταιρεία logistics.
Το έργο συνδέθηκε ωστόσο με πολλαπλά σκάνδαλα δωροδοκίας και πολιτικές μηχανορραφίες, με αποκορύφωμα την καταδίκη ενός εκ των μετόχων, του Ισραηλινού πρώην «βασιλιά των διαμαντιών» Μπένι Στάινμετζ από ελβετικό δικαστήριο για δωροδοκία αξιωματούχων της αφρικανικής χώρας.
Παρά τους κινδύνους για πολιτική αστάθεια, τις περιβαλλοντικές ανησυχίες και την πιθανή «κατάρα των πόρων», που συνοδεύει ιστορικά ολόκληρη τη Μαύρη Ηπειρο, η κυβέρνηση της Γουινέας προσβλέπει στη δημιουργία ενός κρατικού επενδυτικού ταμείου και τη διάθεση σημαντικών πόρων στην εκπαίδευση και την ενέργεια, σηματοδοτώντας την πρόθεσή της να χρησιμοποιήσει το Σιμαντού, ως μοχλό για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
