Τις τελευταίες δύο δεκαετίες οι HΠΑ αποδεικνύονται ιδιαίτερα επιδέξιες στη διεξαγωγή οικονομικού πολέμου. Τώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, οι Ευρωπαίοι ανησυχούν ότι θα στρέψει τα πυρά του στους παλιούς συμμάχους. Εάν το κάνει, η ήπειρος δεν μπορεί παρά να απειλήσει με κλιμάκωση. Εβδομάδες μετά την επιστροφή του στην εξουσία, ο Τραμπ υποσχέθηκε δασμούς 25% στις αμερικανικές εισαγωγές από το μπλοκ, αμφισβήτησε την υποστήριξη των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και διέκοψε τη στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ε.Ε. αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο οικονομικής σύγκρουσης με τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Κατά την πρώτη θητεία Τραμπ οι ΗΠΑ αποχώρησαν από τη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν και επέβαλαν εκ νέου κυρώσεις, στραγγαλίζοντας τις ευρωπαϊκές εταιρείες που είχαν επιστρέψει στη χώρα. Οι ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ έχουν επίσης αποσπάσει μεγάλα πρόστιμα από Ευρωπαίους δανειστές, όπως η HSBC και η BNP Paribas, αφού απείλησαν τις άδειες τραπεζών τους στις ΗΠΑ. Οι έλεγχοι των εξαγωγών είναι ένας ακόμη κίνδυνος. Τον Ιανουάριο η απερχόμενη κυβέρνηση Μπάιντεν περιόρισε τις πωλήσεις εξελιγμένων τσιπ ΑΙ σε όλες, εκτός από 18 χώρες.
Ο Εντουαρντ Φίσμαν, πρώην διπλωμάτης των ΗΠΑ και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, λέει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αντιμετωπίζουν μια «αδύνατη τριάδα» οικονομικής αλληλεξάρτησης, οικονομικής ασφάλειας και γεωπολιτικού ανταγωνισμού. «Δύο από τα παραπάνω μπορεί να υπάρχουν, αλλά όχι και τα τρία», γράφει στο βιβλίο του «Σημεία ασφυξίας: η αμερικανική δύναμη στην εποχή του οικονομικού πολέμου».
Τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη; Η επίτευξη γνήσιας αυτάρκειας είναι ένα έργο που θα πάρει δεκαετίες. Η μείωση της εξάρτησης από την εισαγόμενη ενέργεια, εν τω μεταξύ, απαιτεί χρόνια επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι προτάσεις ότι η Ε.Ε. θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα «Eurostack» εγχώριων τεχνολογιών είναι ασαφείς. Και ενώ οι αστειότητες του Τραμπ μπορεί να αποδυναμώσουν την απήχηση του δολαρίου, δεν είναι προφανές ότι το ευρώ θα είναι ο κύριος ωφελημένος. Η Ευρώπη μπορεί ωστόσο να εντοπίσει και να εκμεταλλευθεί τα δικά της «σημεία ασφυξίας». Το 2023 η Κομισιόν υιοθέτησε το «εργαλείο κατά του εξαναγκασμού», που θεωρητικά δίνει στο μπλοκ σαρωτικές εξουσίες να επιβάλλει δασμούς, να περιορίζει το εμπόριο, ακόμη και δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, εάν δεχθεί επίθεση.
Οι Ευρωπαίοι μπορούν μόνο να ελπίζουν ότι η προοπτική ενός πλήρους οικονομικού πολέμου είναι πολύ τρομακτική, ακόμη και για να τη σκεφτεί ο Τραμπ. Ωστόσο, η απρόβλεπτη προσέγγισή του δημιουργεί μια δυσάρεστη ισορροπία.
