Σε εξαιρετικά χαμηλή θέση, παρά τη βελτίωση που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια, βρίσκεται η Ελλάδα σε ό,τι αφορά τη λειτουργία του ελεύθερου εμπορίου. Σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦίΜ) η Ελλάδα καταλαμβάνει την 23η θέση μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης με βαθμολογία 8,49 στα 10. Οι χώρες με την καλύτερη επίδοση στην Ε.Ε. είναι η Ολλανδία και η Μάλτα, ενώ χαμηλότερα από την Ελλάδα βρίσκονται η Κροατία, η Σλοβενία, η Πολωνία και η Βουλγαρία.
Στους περιορισμούς στη μετακίνηση κεφαλαίων και ανθρώπων, η Ελλάδα την περίοδο 2002-2004 ξεπέρασε τον μέσο όρο της Ε.Ε.-27, ωστόσο από το 2005 έως το 2020 κατέγραψε σταθερά χαμηλότερη επίδοση, με την πιο έντονη απόκλιση να σημειώνεται το 2015 (4,94 έναντι 7,51), λόγω φυσικά της επιβολής τότε των capital controls. Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται βελτίωση, με την Ελλάδα να βαθμολογείται με 7,09 το 2022, έναντι 7,85 της Ε.Ε.-27.
Ως προς τους περιορισμούς στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές, η βαθμολογία της Ελλάδας βελτιώθηκε από το 2000 έως το 2010, φτάνοντας στο 10, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της Ε.Ε.-27.
Από το 2011, όμως, με την έναρξη της κρίσης, η βαθμολογία υποχώρησε σημαντικά, πέφτοντας στο 6,25. Μετά το 2019, παρατηρείται σταδιακή ανάκαμψη, φτάνοντας στο 8,35 το 2022, πλησιάζοντας τα επίπεδα της Ε.Ε.-27.
Τέλος, η πορεία της Ελλάδας ως προς την προστασία ξένων περιουσιακών στοιχείων από το 2000 έως το 2022 εμφανίζει έντονες διακυμάνσεις. Ενώ το 2004 υπήρξε βελτίωση φτάνοντας στο 8,51, μετά το 2008 η βαθμολογία υποχώρησε σημαντικά με την έναρξη της οικονομικής κρίσης, αγγίζοντας το 4,79 το 2014.
Από το 2015 η επίδοση παρέμεινε στάσιμη έως το 2020, ενώ το 2022 η βαθμολογία ανέβηκε στο 5,47. Ο μέσος όρος της Ε.Ε.-27 παρέμεινε σχετικά σταθερός, καταγράφοντας υψηλές βαθμολογίες συγκριτικά σε όλη τη διάρκεια της περιόδου.
Το ΚΕΦίΜ προτείνει τα ακόλουθα μέτρα για τη διευκόλυνση του ελεύθερου εμπορίου στην Ελλάδα:
• Ενίσχυση των δικαστικών μηχανισμών για την καλύτερη προστασία των επενδύσεων και με εστίαση στην ταχύτερη εκδίκαση οικονομικών υποθέσεων και εκπαίδευση δικαστών σε ζητήματα διεθνούς επενδυτικού δικαίου.
• Προσφορά φορολογικών κινήτρων, όπως οι ταχύτερες αποσβέσεις για ξένες και εγχώριες επενδύσεις και η προστασία των κερδών από έκτακτη φορολόγηση.
• Απλοποίηση της νομοθεσίας για την κινητικότητα κεφαλαίων.
• Μείωση της γραφειοκρατίας με απλούστευση διαδικασιών και ψηφιοποίηση.
• Μέτρα μετάβασης και σύνδεσης των παραγωγών με νέους κλάδους της οικονομίας.
