Από τον Παπαφλέσσα μέχρι τη Μαντώ Μαυρογένους, ο ελληνικός κινηματογράφος έχει αφήσει το δικό του αποτύπωμα στον τρόπο που θυμόμαστε την 25η Μαρτίου. Πρόκειται για παραγωγές που, ανεξάρτητα από την ιστορική τους ακρίβεια ή τις κινηματογραφικές τους αδυναμίες, κατάφεραν να χαραχτούν στη συλλογική συνείδηση των θεατών και να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος του εορταστικού τηλεοπτικού προγράμματος.
Για πολλές δεκαετίες, η 25η Μαρτίου συνοδεύεται τηλεοπτικά από συγκεκριμένες ελληνικές ιστορικές ταινίες, που επανέρχονται σχεδόν τελετουργικά κάθε χρόνο. Οι παραγωγές αυτές, γυρισμένες κυρίως τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, αποτυπώνουν μέσα από δραματοποιημένες αφηγήσεις μορφές και γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη παράδοση στη σχέση της εθνικής μνήμης με την τηλεόραση.
Κλασικές και επετειακές
Ανάμεσα στις πιο αναγνωρίσιμες από αυτές τις ταινίες είναι ο «Παπαφλέσσας» (Κυριακή 21.00 και Τετάρτη 09.00, ΑΝΤ1), η επική παραγωγή του 1971 που αφηγείται τη ζωή και τη δράση του θρυλικού αγωνιστή της Επανάστασης. Με έντονα δραματικό ύφος και μεγάλες σκηνές μάχης, η ταινία αποτέλεσε μία από τις πιο φιλόδοξες ελληνικές ιστορικές παραγωγές της εποχής και παραμένει μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς για τις επετειακές προβολές.
Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η ταινία «Μπουμπουλίνα» (Τετάρτη 17.00, ΕΡΤ 3), που παρουσιάζει τη ζωή της θρυλικής καπετάνισσας της Επανάστασης. Η μορφή της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας αποδίδεται με έντονο ηρωικό τόνο, αναδεικνύοντας τον ρόλο των γυναικών στον Αγώνα για την Ανεξαρτησία.
Ανάλογη είναι και η προσέγγιση στην ταινία «Μαντώ Μαυρογένους» (Τετάρτη 20.15, ΕΡΤ 1), η οποία επικεντρώνεται στην αριστοκράτισσα αγωνίστρια από τη Μύκονο. Η ιστορία της παρουσιάζεται μέσα από ένα μείγμα ιστορικού δράματος και προσωπικής τραγωδίας, φωτίζοντας μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της Επανάστασης.
Στις ταινίες που προβάλλονται συχνά την ημέρα της επετείου συγκαταλέγονται και «Οι Σουλιώτες» (Τετάρτη 17.30, ΣΚΑΪ), μια κινηματογραφική αφήγηση της αντίστασης των Σουλιωτών απέναντι στους Οθωμανούς. Η ταινία επιχειρεί να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το πνεύμα της αυτοθυσίας και της πολεμικής παράδοσης που συνδέεται με την ιστορία του Σουλίου.
Μετά την Επανάσταση
Λιγότερο συνδεδεμένη με το 1821, αλλά εξίσου γνωστή από τις τηλεοπτικές προβολές, είναι η ταινία «Η δίκη των δικαστών» (Τρίτη 20.15, ΕΡΤ 1). Η ταινία αναφέρεται στη δίκη που ακολούθησε την καταδίκη του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και άλλων αγωνιστών, φωτίζοντας μια σκοτεινή και συχνά παραγνωρισμένη πτυχή της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Παρά τις διαφορετικές τους αφηγηματικές προσεγγίσεις, όλες αυτές οι ταινίες έχουν αποκτήσει έναν κοινό ρόλο: λειτουργούν ως κινηματογραφικές γέφυρες ανάμεσα στη λαϊκή μνήμη και την Ιστορία. Για πολλούς τηλεθεατές, η επανάληψή τους κάθε χρόνο την 25η Μαρτίου δεν αποτελεί απλώς ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα, αλλά μια μικρή, γνώριμη τελετουργία μνήμης.
